Theo Nghị quyết 88 vừa được Chính phủ ban hành, trọng tâm không nằm ở việc thay thế chợ bằng siêu thị mà là tích hợp. Điều này đồng nghĩa, trong cùng một không gian, người tiêu dùng có thể vừa mua hàng theo cách quen thuộc, vừa tiếp cận các hình thức mua sắm mới như máy bán hàng tự động, cửa hàng tiện lợi hay thậm chí đặt hàng qua livestream.
Bộ Công Thương được giao dẫn dắt quá trình này, với hai nhiệm vụ song song là “sửa nền” và “đổi cách bán”. “Sửa nền” là nâng cấp hạ tầng chợ từ điện, nước, an toàn thực phẩm đến phòng cháy chữa cháy để đáp ứng tiêu chuẩn vận hành hiện đại. “Đổi cách bán” là đưa công nghệ vào từng khâu, từ quản lý sạp hàng, truy xuất nguồn gốc đến thanh toán và tiếp cận khách hàng.
Điểm khác biệt của giai đoạn này nằm ở việc công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ, mà trở thành kênh bán hàng thực sự. Livestream vốn chỉ phổ biến với các shop online thì nay được định hướng trở thành kỹ năng cơ bản của tiểu thương. Một quầy hàng trong chợ có thể đồng thời phục vụ khách trực tiếp và khách online, mở rộng phạm vi kinh doanh mà không cần thêm mặt bằng.
Cùng với đó, các mô hình bán lẻ “lai” sẽ xuất hiện ngày càng nhiều. Một khu chợ có thể tích hợp siêu thị mini, quầy tự động, điểm giao nhận hàng online, tạo thành hệ sinh thái khép kín thay vì chỉ là nơi trao đổi hàng hóa đơn thuần. Điều này giúp chợ truyền thống giữ chân khách hàng trẻ nhóm vốn đang dần chuyển sang mua sắm trên nền tảng số.
Ở phía cung, chính sách cũng hướng đến việc “đưa hàng Việt đi xa hơn ngay trên sân nhà”. Doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh sẽ được hỗ trợ đưa sản phẩm lên nền tảng số, xây dựng gian hàng đạt chuẩn, đồng thời được đào tạo kỹ năng vận hành trong môi trường thương mại điện tử. Đây được xem là bước đệm để hàng Việt không chỉ bán tốt trong nước mà còn có thể tiếp cận thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, các tiêu chí mới như tỷ lệ nội địa hóa, tiêu chuẩn xanh hay ESG sẽ dần trở thành điều kiện ưu tiên trong tiếp cận chính sách. Điều này cho thấy định hướng không chỉ là tăng tiêu dùng, mà còn nâng chất lượng tăng trưởng của thị trường nội địa.
Về mặt điều hành, Bộ Tài chính sẽ tập trung vào công cụ thuế, phí và kiểm soát giá, trong khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đảm bảo dòng vốn cho toàn bộ chuỗi từ sản xuất đến tiêu dùng. Sự phối hợp này nhằm giữ ổn định thị trường trong bối cảnh sức mua cần được kích thích nhưng vẫn phải kiểm soát rủi ro.
Một điểm mới khác là việc mở rộng không gian tiêu dùng ra ngoài khung giờ truyền thống, thông qua phát triển kinh tế đêm và các chương trình kích cầu định kỳ. Các hoạt động như tuần lễ hàng Việt, giảm giá cuối tuần hay hội chợ theo chủ đề sẽ trở thành công cụ quen thuộc để duy trì sức mua.
Nhìn chung thay đổi lần này không đơn thuần là “hiện đại hóa chợ”, mà là tái thiết cách vận hành của thị trường bán lẻ. Khi ranh giới giữa offline và online dần bị xóa nhòa, chợ truyền thống nếu thích nghi kịp không chỉ tồn tại mà còn có thể trở thành lợi thế riêng của Việt Nam trong bức tranh bán lẻ hiện đại.
