Chiều 16/7, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và bảo đảm tính liên tục của các chính sách
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh của 10 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, bao gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Chăn nuôi; Luật Đê điều; Luật Địa chất và khoáng sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Tài nguyên nước; Luật Thú y; Luật Thuỷ lợi; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt.
Dự án Luật được bố cục gồm 12 Điều, thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính. Ngoài ra, dự án Luật phân quyền 21 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh thực hiện.
Dự án Luật có 2 nhóm nội dung chính: Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; Phân quyền thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính. Ngoài ra, dự án Luật còn sửa đổi, bổ sung một số điều khoản khác để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải khẳng định, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật như lý do nêu trong Tờ trình số 370/TTr-CP của Chính phủ, nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời bảo đảm tính liên tục của các chính sách quy định tại Nghị quyết số 66/2019/NQ-CP sẽ hết hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.
Hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, đáp ứng yêu cầu hồ sơ theo trình tự, thủ tục rút gọn quy định tại điểm c, khoản 5, Điều 51 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật. Việc trình Quốc hội theo quy trình "2 trong 1" tại Kỳ họp không thường lệ (tháng 8/2026) là có cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn, gắn với thời hạn xử lý văn bản trước 1/3/2027.
Dự thảo Luật sửa đổi 2 nhóm nội dung chính: Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân quyền thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính; đồng thời sửa đổi một số khoản, điểm tại 22 Điều của 6 luật khác và 1 khoản của Luật Địa chất và khoáng sản để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Thường trực Ủy ban nhận thấy phạm vi sửa đổi là phù hợp, đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ, toàn diện, nhất là các văn bản về sắp xếp tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm không làm phát sinh chính sách mới, tuân thủ Quy định số 178-QĐ/TW.
Về cơ bản, dự thảo Luật bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất với hệ thống pháp luật. Đối với từng luật được sửa đổi, bổ sung, đề nghị rà soát bảo đảm thống nhất với quy định chuyển tiếp tại Điều 12 của dự thảo Luật, nhất là đối với văn bản, giấy phép, hồ sơ đã cấp hoặc tiếp nhận trước ngày Luật có hiệu lực. Dự thảo Luật cơ bản phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam (WTO, CPTPP, EVFTA, biến đổi khí hậu...). Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát để không làm phát sinh xung đột, chồng chéo, trong đó có cam kết Net Zero vào năm 2050 và đánh giá đầy đủ hơn tác động của phân cấp, phân quyền đối với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Cần luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ và quy định rõ nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát tại địa phương
Trong khuôn khổ phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung đóng góp ý kiến về cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; tạo điều kiện hỗ trợ kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính cho doanh nghiệp; phân cấp, phân quyền cần đi với quy chuẩn rõ ràng về thủ tục; tăng cường công tác hậu kiểm trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường...
Phát biểu chỉ đạo và đóng góp ý kiến tại phiên họp, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường là bước đi có tính đột phá nhằm tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và tài nguyên môi trường.
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, dự luật đặt mục tiêu cắt giảm 38 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 13 thủ tục và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh. Đây là hướng cải cách rất đáng ghi nhận vì giúp giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân. Ghi nhận tinh thần cải cách của dự án luật, tuy nhiên Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc sửa luật phải bảo đảm hiệu quả để luật thực sự đi vào cuộc sống, không tạo ra khoảng trống quản lý hoặc tình trạng "bình mới nhưng rượu cũ".
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị ban soạn thảo dự án luật hệ thống lại ngay từ đầu dự luật theo hai nhóm rõ ràng gồm nhóm luật về nông nghiệp và nhóm luật về tài nguyên, môi trường để người dân, doanh nghiệp dễ theo dõi, thay vì chỉ liệt kê tên các đạo luật như hiện nay.
Một trong những vấn đề được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt lưu ý là việc chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Theo đó, khi giảm các thủ tục cấp phép ban đầu thì áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, kiểm tra sau cấp phép. Trong khi đó, lực lượng thanh tra chuyên ngành tại nhiều địa phương hiện còn mỏng, thiếu nhân lực và trang thiết bị.
Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần luật hóa cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, áp dụng truy xuất nguồn gốc, mã QR và quy định rõ nguồn lực tài chính cho hoạt động giám sát tại địa phương nhằm tránh tình trạng buông lỏng quản lý, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu việc phân cấp, phân quyền phải đi kèm hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thống nhất trên phạm vi cả nước.
"Thách thức là nếu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia không được ban hành đồng bộ và rõ ràng, mỗi địa phương sẽ có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Hệ quả là vô tình tạo ra các giấy phép con hoặc sự cát cứ thông tin giữa các tỉnh, mỗi tỉnh một kiểu", Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế.
Một nội dung khác được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý là phải rà soát kỹ để tránh xung đột giữa 10 luật được sửa đổi với các luật có liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường hay Luật Lâm nghiệp. Chủ tịch Quốc hội dẫn ví dụ thủ tục nuôi trồng thủy sản trên biển hiện vẫn vướng ở khâu giao khu vực biển và đánh giá tác động môi trường. Nếu chỉ sửa Luật Thủy sản mà không liên thông với Luật Bảo vệ môi trường thì doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các thủ tục như cũ.
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, cần nghiên cứu cơ chế cấp phép liên thông, giao một đầu mối tại địa phương chịu trách nhiệm giải quyết đồng thời các thủ tục để trả kết quả một lần duy nhất cho doanh nghiệp; số hóa triệt để, xóa bỏ nộp bản giấy song song.
