Chiều 15/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư (sửa đổi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện).
Báo cáo tại Phiên họp, Bộ trưởng Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư đã sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.
Bổ sung quy định cấm kinh doanh “khí cười” để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế
Nội dung cơ bản của dự án Luật gồm các vấn đề sau:
Thứ nhất, dự thảo Luật bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N₂O, còn gọi là “khí cười” để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế. Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, thời gian vừa qua, mặc dù đã có quy định quản lý, kiểm soát nhưng hoạt động kinh doanh, sử dụng loại khí này vẫn diễn biến khá phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người sử dụng.
Thứ hai, dự thảo Luật thay thế Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, khoản 2 Điều 1 của dự thảo Luật quy định thay thế Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư năm 2025. Theo đó, Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được xây dựng trên cơ sở kế thừa danh mục đã được quy định tại Nghị quyết số 6617/2026/NQ-CP của Chính phủ. Trong đó, cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi phạm vi của 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện so với Luật Đầu tư năm 2025.
Đồng thời, trên cơ sở đề xuất của Bộ Công Thương, danh mục này tiếp tục cắt giảm thêm hai ngành, nghề gồm: “Hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam”, tại số thứ tự 50; và “Hoạt động dầu khí”, tại số thứ tự 53.
Bên cạnh đó, trên cơ sở đề nghị của Bộ Công an, Danh mục ngành nghề có bổ sung thêm một ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là “Kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài”.
Theo báo cáo của Bộ Công an, hoạt động kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan đến việc thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân, dữ liệu sinh trắc học của công dân Việt Nam; đồng thời tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và an ninh quốc gia.
Thứ ba, về hiệu lực thi hành, dự thảo Luật dự kiến có hiệu lực kể từ ngày 1/9/2026.
Thứ tư, về điều khoản chuyển tiếp, Dự thảo Luật bổ sung quy định tại Điều 3 như sau: Đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 nhưng không còn thuộc Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy định của Luật này, tổ chức, cá nhân được tiếp tục sử dụng các loại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ, văn bản xác nhận hoặc các hình thức văn bản cho phép đầu tư, kinh doanh khác do cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã cấp đến hết thời hạn của văn bản, giấy tờ đó. Quy định này nhằm tránh tạo ra khoảng trống pháp lý, đồng thời giải quyết đầy đủ những vấn đề phát sinh, vướng mắc, bất cập trong quá trình thực hiện.
Cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải đi vào thực chất
Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, Kết luận số 18 và các nghị quyết của Trung ương về hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh và thủ tục hành chính; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Hồ sơ dự án Luật cơ bản đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát, thuyết minh đầy đủ cơ sở, tính hợp lý và tính thực chất của các phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại dự thảo Luật. “Việc thực hiện mục tiêu cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải đi vào thực chất, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ, không chỉ quan tâm đến việc cắt giảm về số lượng”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, mặc dù dự án Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, nhưng các nội dung sửa đổi có phạm vi tác động rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và môi trường đầu tư, kinh doanh. Do đó, cần bổ sung đánh giá tác động chính sách ở mức độ phù hợp đối với các chính sách được đề xuất; tổng hợp, giải trình đầy đủ ý kiến của các đối tượng chịu tác động; rà soát kỹ để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.Đồng thời, cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện và văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm Luật được triển khai đồng bộ, hiệu quả ngay khi có hiệu lực.
Cách tiếp cận cấm kinh doanh “khí cười” dựa trên mục đích sử dụng cuối cùng có thể phát sinh khó khăn trong tổ chức thực hiện
Đối với việc tăng cường kiểm soát khí N₂O, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với sự cần thiết tăng cường kiểm soát, ngăn chặn tình trạng lạm dụng khí N₂O nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trật tự và an toàn xã hội. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cho rằng cách tiếp cận cấm kinh doanh khí N2O dựa trên mục đích sử dụng cuối cùng có thể phát sinh khó khăn trong tổ chức thực hiện và xác định trách nhiệm pháp lý trên thực tế. Hồ sơ dự án Luật cũng chưa làm rõ vì sao các biện pháp quản lý khác, như kiểm soát điều kiện kinh doanh, lưu thông, phân phối hoặc tăng cường hậu kiểm, không còn đáp ứng yêu cầu quản lý.
Một số ý kiến cho rằng khí N₂O hiện vẫn được sử dụng hợp pháp trong một số lĩnh vực như nghiên cứu khoa học, đào tạo, thực nghiệm, kiểm định thực phẩm và một số hoạt động công nghệ khác. Do đó, cần đánh giá đầy đủ tác động của chính sách, phân định rõ giữa các hành vi cần cấm và các trường hợp sử dụng hợp pháp, tránh gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như các nhu cầu chính đáng của xã hội.
Về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Nghị quyết 6617/2026/NQ-CP của Chính phủ, nhiều ý kiến trong Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị đánh giá đầy đủ năng lực và khả năng kiểm soát rủi ro của cơ chế hậu kiểm, cũng như hiệu quả của các công cụ quản lý thay thế. Đồng thời, cần làm rõ các trường hợp bãi bỏ điều kiện kinh doanh nhưng vẫn tiếp tục áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc, tránh phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình. Đề nghị tiếp tục rà soát, thuyết minh cụ thể và đánh giá tác động đối với từng ngành, nghề dự kiến bãi bỏ, đặc biệt là các ngành, nghề có mức độ rủi ro cao, ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh và sức khỏe cộng đồng..Cụ thể như kinh doanh khí; thiết bị phát tín hiệu của xe được quyền ưu tiên; vận tải biển; khai thác cảng biển; kinh doanh nước sạch; kinh doanh hóa chất, chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn trong lĩnh vực gia dụng và y tế.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, việc cắt giảm phải bảo đảm thực chất nhưng không làm giảm các yêu cầu quản lý cần thiết, không làm phát sinh những rủi ro khác hoặc những hậu quả khó có thể khắc phục trong quá trình triển khai.
Về việc bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ xác thực điện tử của nhà đầu tư nước ngoài; Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm thực chất các điều kiện đầu tư, kinh doanh và hạn chế phát sinh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mới, đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách. Trong đó, cần làm rõ khái niệm, đối tượng quản lý, phạm vi điều chỉnh, tên gọi ngành, nghề, mối quan hệ với pháp luật chuyên ngành và khả năng sử dụng các công cụ quản lý khác trước khi bổ sung ngành, nghề này vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Đồng thời, cần đánh giá toàn diện tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh, các cam kết quốc tế và quan hệ đối ngoại; làm rõ cơ sở của việc chỉ áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài và sự phù hợp với nguyên tắc đối xử bình đẳng trong hoạt động đầu tư, kinh doanh; bảo đảm không tạo thêm rào cản gia nhập thị trường không cần thiết.
Một số ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát các quy định chuyển tiếp, thời điểm có hiệu lực thi hành và các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế chuyển tiếp phù hợp đối với một ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh và một ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được đề xuất bổ sung tại dự thảo Luật. Cần làm rõ phương án xử lý đối với các tổ chức, doanh nghiệp đang hoạt động; bảo đảm không hợp thức hóa các trường hợp vi phạm pháp luật; hạn chế phát sinh vướng mắc, khiếu nại, tranh chấp và không làm gián đoạn các hoạt động đầu tư, kinh doanh hợp pháp.
Các ý kiến tại Phiên họp đã cho ý kiến về: Tính hợp lý và khả thi của việc bổ sung hoạt động kinh doanh khí N₂O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế, vào Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh; Việc đề xuất bổ sung ngành, nghề kinh doanh dịch vụ xác thực điện tử của nhà đầu tư nước ngoài vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; tính đầy đủ, khả thi của các quy định chuyển tiếp, nhất là việc xử lý hồ sơ đang được giải quyết, dự án đang triển khai...
