Trình bày Tờ trình tóm tắt của Chính phủ dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật (QPPL), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất VBQPPL là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong đó, đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất văn bản QPPL, đặc biệt là yêu cầu về hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Pháp lệnh gồm 2 điều, bao gồm: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản QPPL; Điều 2. Điều khoản thi hành. Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi nội dung của 8/20 điều, bổ sung 1 điều (Điều 17a) và bãi bỏ Phụ lục kèm theo.
Về nội dung sửa đổi, hoàn thiện (bao gồm các Điều: 1, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 18), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, sửa đổi Điều 1 để quy định việc hợp nhất văn bản QPPL của cơ quan Nhà nước ở địa phương. Sửa đổi Điều 4 để quy định văn bản hợp nhất được viện dẫn, sử dụng chính thức trong quá trình áp dụng và thi hành pháp luật.
Sửa đổi Điều 5, Điều 6, Điều 7 Pháp lệnh để quy định thẩm quyền hợp nhất đối với văn bản QPPL của chính quyền địa phương. Cùng với đó, bổ sung quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung có trách nhiệm trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua, ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung.
Đồng thời, sửa đổi thời hạn ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản ở Trung ương là 15 ngày kể từ ngày văn bản QPPL sửa đổi, bổ sung được công bố, ban hành; bổ sung thời hạn hợp nhất văn bản của chính quyền địa phương là trước ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung 3 ngày; đối với trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực kể từ ngày thông qua, ban hành, văn bản hợp nhất phải được ký xác thực chậm nhất là cùng ngày với ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung.
Sửa đổi Điều 8 để quy định về việc đăng tải và thời hạn gửi, đăng tải văn bản hợp nhất trên Công báo điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; quy định văn bản hợp nhất được đăng tải đồng thời với văn bản QPPL sửa đổi, bổ sung.
Sửa đổi, bổ sung Điều 10 để tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong công tác hợp nhất văn bản; thể chế hóa chủ trương ứng dụng khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hợp nhất văn bản. Sửa đổi Điều 18 để giao Chính phủ quy định về kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất.
Bên cạnh đó, bổ sung Điều 17a sau Điều 17 quy định về việc hợp nhất văn bản trong các trường hợp khác, bao gồm: văn bản có nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi văn bản không phải là văn bản sửa đổi, bổ sung một số điều; văn bản có nội dung được đính chính; văn bản có nội dung được bãi bỏ một phần hoặc hết hiệu lực một phần theo quy định của Luật Ban hành văn bản QPPL (trừ trường hợp hết thời hạn có hiệu lực được quy định trong văn bản QPPL).
Về thời điểm có hiệu lực thi hành, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, dự kiến Pháp lệnh có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026.
Tán thành với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Pháp lệnh
Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) và các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) với cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn như được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, nội dung dự thảo Pháp lệnh bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, cơ bản thể chế hóa được chủ trương đổi mới mạnh mẽ công tác hợp nhất VBQPPL tại Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, đối với quy định về viện dẫn, sử dụng văn bản hợp nhất (VBHN) (sửa đổi, bổ sung Điều 4 của Pháp lệnh hiện hành), dự thảo Pháp lệnh mới nhấn mạnh VBHN được viện dẫn, sử dụng chính thức trong “áp dụng và thi hành pháp luật”, mà chưa thể hiện đầy đủ yêu cầu của Kết luận số 09-KL/TW về việc VBHN là căn cứ chính thức trong cả “viện dẫn” và “áp dụng pháp luật”. Do đó, đề nghị chỉnh lý quy định này để thể hiện đầy đủ tinh thần của Kết luận số 09-KL/TW.
Về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Pháp lệnh, UBPLTP tán thành với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Pháp lệnh đã xác định, trong đó tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, kỹ thuật hợp nhất văn bản, theo đó sửa đổi, bổ sung 8/20 Điều của Pháp lệnh hiện hành, bổ sung mới 01 điều, đồng thời bãi bỏ Phụ lục hướng dẫn kỹ thuật trình bày VBHN để giao điều chỉnh trong văn bản quy định chi tiết của Chính phủ.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, nội dung dự thảo Pháp lệnh phù hợp với quy định của Hiến pháp và cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật; đồng thời, nội dung dự án Pháp lệnh phù hợp với các điều ước quốc tế có liên quan mà nước CHXHCN Việt Nam là thành viên, bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh; nội dung đánh giá về nguồn lực, nguồn tài chính cơ bản phù hợp.
Về nội dung của dự thảo Pháp lệnh và những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu rõ, về thời điểm trình VBHN, đa số ý kiến trong UBPLTP và các cơ quan tán thành quy định về việc trình dự thảo VBHN cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua hoặc trình ký ban hành. Tuy vậy, UBPLTP thấy rằng, việc trình đồng thời VBHN trong trường hợp 1 văn bản sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản sẽ phát sinh nhiều VBHN phải trình kèm theo, trong khi thời gian tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo văn bản trình Quốc hội thông qua có thể rất ngắn sẽ khó khăn trong việc thực hiện. Do đó, đề nghị UBTVQH lưu ý Chính phủ và các cơ quan quan tâm, có giải pháp tổ chức thực hiện hiệu quả quy định này.
Về cơ quan có thẩm quyền ký xác thực VBHN, UBPLTP tán thành giao Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm VPQH thẩm quyền ký xác thực VBHN đối với văn bản do Quốc hội, UBTVQH ban hành và văn bản do UBTVQH liên tịch ban hành, đây cũng là quy định hiện hành và quá trình thực hiện không phát sinh vướng mắc.
Bên cạnh đó, đề nghị bổ sung nội dung như quy định của Pháp lệnh hiện hành là giao Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm VPQH “tổ chức thực hiện việc hợp nhất” và ký xác thực VBHN để bảo đảm đầy đủ, rõ trách nhiệm và phù hợp với thực tế hoạt động hợp nhất văn bản.
Dự thảo Pháp lệnh dự kiến quy định giao “người đứng đầu Cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản” thẩm quyền ký xác thực VBHN đối với văn bản do Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tuớng Chính phủ ban hành. Về vấn đề này, đa số ý kiến thành viên UBPLTP tán thành với quy định của dự thảo Pháp lệnh.
Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị cân nhắc phương án giao 1 đầu mối tập trung làm nhiệm vụ hợp nhất là Bộ Tư pháp để thực hiện việc hợp nhất văn bản một cách chuyên nghiệp, thống nhất về kỹ thuật hợp nhất, góp phần nâng cao chất lượng của VBHN, đồng thời bảo đảm sự xuyên suốt, thuận lợi cho công tác kiểm tra, rà soát, cập nhật và quản lý cơ sở dữ liệu pháp luật.
Bên cạnh đó, dự thảo Pháp lệnh quy định “Chủ tịch HĐND các cấp tổ chức thực hiện việc hợp nhất và ký xác thực VBHN đối với văn bản do HĐND ban hành”. Một số ý kiến thành viên UBPLTP cho rằng, theo quy định của pháp luật hiện hành, HĐND là cơ quan hoạt động theo chế độ tập thể, quyết định theo đa số và nghị quyết của HĐND là ý chí của tập thể HĐND; do đó, ý kiến này đề nghị nghiên cứu phương án giao Chủ tịch UBND ký xác thực VBHN đối với cả văn bản do HĐND ban hành để thuận lợi hơn trong tổ chức thực hiện, cập nhật và quản lý thống nhất hệ thống VBHN ở địa phương.
Về thời hạn hợp nhất, một số ý kiến đề nghị quy định rõ mốc thời gian “công bố” là thời điểm ký ban hành văn bản công bố để thuận lợi cho việc xác định thời hạn phải hoàn thành việc hợp nhất và ký xác thực VBHN. Một số ý kiến đề nghị bổ sung quy định rõ nguyên tắc việc hợp nhất và ký xác thực VBHN phải hoàn thành trước hoặc chậm nhất là ngày văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực thi hành.
