Từ kẽ hở giám sát đến phi vụ hàng chục tỷ
Theo hồ sơ điều tra, quy trình sản xuất vàng miếng SJC có tới 12 bước, với sự giám sát của tổ chuyên trách từ Ngân hàng nhà nước (NHNN). Tuy nhiên, chỉ một vài “khoảng mờ” trong quá trình kiểm tra đã bị lợi dụng, thay vì chỉ gia công lại số vàng móp méo được phép, nhóm lãnh đạo và nhân viên chủ chốt đã tuồn vàng nguyên liệu từ bên ngoài vào, biến nó thành vàng miếng SJC hợp pháp.
Điểm then chốt nằm ở khâu nấu và đổ thỏi, chỉ cần báo lỗi kỹ thuật, vàng thật từ bên ngoài lập tức được “thế chỗ” trong lúc tổ giám sát không kịp kiểm tra. Từ đó, nó tiếp tục đi qua các công đoạn như cán, cắt, dập số seri, ép bao… một cách trơn tru, chẳng khác nào vàng chính thức.
Những cú bắt tay trong bóng tối của Cựu Tổng giám đốc
Câu chuyện bắt đầu từ tháng 10/2021, khi đó Trần Tấn Phát là Phó giám đốc xưởng vàng trao đổi với bà Hằng về việc tìm nguồn vàng ngoài để đưa vào sản xuất. Bà Hằng lo khâu cung ứng, mua hơn 2.200 lượng từ các tiệm vàng, trị giá gần 135 tỷ đồng, rồi giao lại cho cấp dưới.
Tại xưởng, nhiều tổ trưởng được lôi kéo tham gia như người phụ trách nấu vàng, người quản lý khâu cắt tỉa, người kiểm soát số seri… Tất cả cùng phối hợp để “biến hóa” vàng lậu thành vàng SJC,sau mỗi ca gia công, khi tổ giám sát rời đi, số vàng miếng bất hợp pháp lại được chuyển ra ngoài, rồi bán trực tiếp cho các tiệm vàng ở TP.HCM hoặc “gửi hộ” qua chi nhánh Hải Phòng.
Tổng cộng 56 lần lặp lại, hơn 6.200 lượng vàng ra thị trường
Chỉ trong vòng chưa đầy hai năm, từ tháng 8/2022 đến tháng 2/2024, kịch bản trên được lặp đi lặp lại 56 lần. Kết quả đã có 6.255 lượng vàng miếng SJC được sản xuất ngoài quy định, gây thất thoát cho Nhà nước hơn 74 tỷ đồng.
Lợi nhuận được chia theo vai trò, cụ thể, bà Hằng hưởng hơn 64 tỷ đồng, Trần Tấn Phát hơn 6 tỷ, còn các thành viên khác nhận từ vài trăm triệu đến hơn một tỷ đồng.
Sự việc không chỉ là câu chuyện pháp luật, mà còn đánh thẳng vào niềm tin của thị trường. Vàng miếng SJC vốn được xem là “chuẩn mực”, là tài sản trú ẩn an toàn. Thế nhưng, với hàng nghìn lượng vàng lậu đã được tuồn ra ngoài, ranh giới giữa “chính thống” và “ngoài luồng” đã bị xóa nhòa.
