Những năm gần đây, giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đang chứng kiến một sự chuyển động âm thầm nhưng bền bỉ. Từ những lớp học nơi thôn bản xa xôi, ngày càng nhiều học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số vươn lên khẳng định mình bằng thành tích học tập, nghiên cứu, nghệ thuật và thể thao ở tầm quốc gia, quốc tế.
Trong năm 2025, 145 gương mặt được tuyên dương chính là lát cắt tiêu biểu cho hành trình chuyển mình ấy. Những cá nhân này không chỉ đại diện cho ý chí vượt khó của thế hệ trẻ vùng cao, mà còn cho thấy hiệu quả rõ nét từ các chính sách đầu tư dài hạn cho giáo dục dân tộc. Việc mở rộng mạng lưới trường lớp, cải thiện điều kiện học tập và tạo cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng cao đã giúp khoảng cách giữa học sinh dân tộc thiểu số và mặt bằng chung cả nước từng bước được thu hẹp.
Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hiện nay cả nước có hơn 1.200 trường phổ thông dân tộc bán trú với gần 246.000 học sinh và 316 trường phổ thông dân tộc nội trú với hơn 115.000 học sinh, phân bố tại 31 tỉnh, thành phố. Bên cạnh đó, hệ thống các trường dự bị đại học mỗi năm tiếp nhận khoảng 3.000 học sinh, tạo cầu nối quan trọng để học sinh dân tộc thiểu số tiếp tục theo đuổi con đường học vấn bậc cao.
Không chỉ tăng về quy mô, chất lượng giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Trong 5 năm gần đây, tỷ lệ trẻ em dân tộc thiểu số đến lớp ở các cấp học đều đạt mức cao, tỷ lệ tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông tiệm cận mặt bằng chung của cả nước. Những con số này phản ánh sự phát huy hiệu quả của các chính sách giáo dục được triển khai đồng bộ, liên tục và có chiều sâu.
Từ nền tảng đó, một thế hệ học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số ngày càng tự tin khẳng định năng lực. Trong số 145 gương mặt được tuyên dương năm 2025 có nhiều học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, nghiên cứu khoa học kỹ thuật, nghệ thuật, thể thao; nhiều sinh viên trúng tuyển đại học với điểm số nổi bật. Đáng chú ý, năm nay chương trình lần đầu tiên ghi nhận sinh viên tốt nghiệp thủ khoa, cho thấy phạm vi tôn vinh đã được mở rộng, phản ánh đa dạng hơn các hình thức thành tích.
Sự gia tăng cả về số lượng lẫn chất lượng các cá nhân được tuyên dương cho thấy phong trào học tập, rèn luyện trong thanh thiếu niên dân tộc thiểu số không còn là những nỗ lực đơn lẻ, mà đã trở thành dòng chảy lan tỏa rộng khắp các địa phương. Nhiều em không chỉ học tốt mà còn tích cực tham gia hoạt động xã hội, nuôi dưỡng khát vọng lập thân, lập nghiệp và cống hiến cho cộng đồng.
Trong bối cảnh đó, Lễ tuyên dương học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số xuất sắc, tiêu biểu năm 2025 được tổ chức như một điểm nhấn tổng kết cho chặng đường đầu tư bền bỉ vào giáo dục vùng cao. Chương trình do Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan thường trực là Báo Vietnamnet, diễn ra trong hai ngày 26–27/12/2025 tại Hà Nội. Đây là năm thứ 12 hoạt động này được tổ chức kể từ năm 2013.
Sau hơn một thập kỷ triển khai, chương trình đã vinh danh trên 2.000 học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số có thành tích tiêu biểu. Đáng chú ý, nhiều người trong số đó sau khi trưởng thành đã quay trở lại quê hương, bản làng chọn cách đóng góp cho sự phát triển chung vào kinh tế xã hội của địa phương. Điều này cho thấy ý nghĩa lâu dài của việc đầu tư cho giáo dục không chỉ dừng lại ở thành tích học tập, mà còn ở việc hình thành nguồn nhân lực gắn bó với cộng đồng.
Lễ tuyên dương năm 2025 không chỉ là sự kiện tôn vinh cá nhân, mà còn là thông điệp khẳng định chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc đầu tư phát triển giáo dục dân tộc, tạo nền tảng tri thức vững chắc, để không một ai bị bỏ lại phía sau, đồng thời, tạo ra những nhân tài góp phần vào sự phát triển chung của đất nước trong giai đoạn mới.
Trong khuôn khổ chương trình, nhiều hoạt động ý nghĩa khác cũng được tổ chức song hành như Diễn đàn học sinh, sinh viên, thanh niên dân tộc thiểu số với chủ đề “Câu chuyện số từ những bản làng”, lễ báo công dâng Bác, ghi sổ vàng tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám.
