Theo thông tin được đưa ra tại một hội nghị tiếp xúc cử tri, mức lương cơ sở hiện hành là 2,34 triệu đồng/tháng được đề xuất tăng khoảng 8%, lên gần 2,53 triệu đồng/tháng. Dù mức tăng không quá lớn, nhưng do lương cơ sở là tham số đầu vào để tính nhiều chế độ, nên tác động lan tỏa của chính sách này là khá đáng kể.
Hàng loạt chế độ BHXH được “nâng nền”
Trên thực tế, nhiều khoản trợ cấp trong hệ thống BHXH đang được xác định dựa trên lương cơ sở. Do đó, khi mức này điều chỉnh, các khoản chi trả cũng tự động tăng theo. Ví dụ, chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau được tính theo tỷ lệ 30% lương cơ sở cho mỗi ngày nghỉ. Với mức lương mới dự kiến, số tiền người lao động nhận được cho mỗi ngày nghỉ dưỡng sức sẽ tăng tương ứng, giúp bù đắp tốt hơn phần thu nhập bị gián đoạn.
Tương tự, trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi, vốn được tính bằng hai lần lương cơ sở cũng sẽ được nâng lên. Đây là khoản hỗ trợ thiết thực, đặc biệt với các gia đình trẻ trong bối cảnh chi phí nuôi con ngày càng cao.
Một số chế độ khác như trợ cấp mai táng hay trợ cấp tuất hằng tháng dành cho thân nhân người lao động cũng nằm trong nhóm điều chỉnh. Việc tăng các khoản này không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn góp phần giảm áp lực tài chính cho gia đình khi gặp rủi ro.
Đáng chú ý, các khoản trợ cấp tuất hằng tháng áp dụng với thân nhân người lao động đã mất được tính theo tỷ lệ phần trăm của lương cơ sở, do đó sẽ tăng đồng loạt khi mức nền thay đổi. Điều này giúp bảo đảm mức sống tối thiểu cho người phụ thuộc.
Người bị tai nạn lao động hưởng lợi trực tiếp
Chính sách tăng lương cơ sở còn tác động trực tiếp đến các chế độ dành cho người lao động bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp. Theo quy định hiện hành, mức trợ cấp cho người bị suy giảm khả năng lao động được tính theo hệ số nhân với lương cơ sở. Ví dụ, trường hợp suy giảm từ 5% đến 30% sẽ nhận trợ cấp một lần, với mức khởi điểm bằng nhiều lần lương cơ sở và tăng dần theo tỷ lệ suy giảm.
Với những trường hợp nặng hơn, từ 31% trở lên, người lao động được hưởng trợ cấp hằng tháng. Mức chi trả này cũng dựa trên lương cơ sở, nên khi mức nền tăng, khoản trợ cấp dài hạn này cũng tăng theo, góp phần đảm bảo cuộc sống cho người bị suy giảm sức lao động.
Đối với các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng (từ 81% trở lên kèm theo tình trạng mất khả năng tự phục vụ), người lao động còn được hưởng thêm trợ cấp phục vụ hằng tháng. Đây là khoản hỗ trợ quan trọng, giúp chi trả cho người chăm sóc hoặc các nhu cầu sinh hoạt thiết yếu.
Trong trường hợp xấu nhất, khi người lao động tử vong do tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, thân nhân sẽ nhận được khoản trợ cấp một lần tính theo nhiều lần lương cơ sở. Vì vậy, việc điều chỉnh lương cơ sở cũng đồng nghĩa với việc tăng mức hỗ trợ cho gia đình người lao động trong tình huống này.
Ngoài ra, sau quá trình điều trị, nếu sức khỏe chưa hồi phục hoàn toàn, người lao động còn được nghỉ dưỡng sức trong một khoảng thời gian nhất định. Mức hưởng trong những ngày nghỉ này cũng được tính theo tỷ lệ lương cơ sở, nên sẽ tăng theo mức điều chỉnh mới.
Tác động rộng hơn đến hệ thống an sinh
Có thể thấy, việc tăng lương cơ sở không đơn thuần là điều chỉnh tiền lương hành chính mà còn là bước điều chỉnh mang tính hệ thống đối với các chính sách an sinh xã hội. Khi mức nền được nâng lên, hàng loạt chế độ đi kèm cũng được “kéo” theo, tạo ra hiệu ứng lan tỏa đến nhiều nhóm đối tượng.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, y tế và nuôi dưỡng gia đình ngày càng tăng, việc nâng các mức trợ cấp là cần thiết để duy trì giá trị thực của chính sách. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những người lao động có thu nhập trung bình và thấp là nhóm phụ thuộc nhiều vào các chế độ BHXH khi gặp rủi ro.
Về lâu dài, các chuyên gia nhận định rằng việc điều chỉnh lương cơ sở theo lộ trình hợp lý sẽ góp phần củng cố niềm tin của người lao động vào hệ thống bảo hiểm, đồng thời khuyến khích tham gia BHXH đầy đủ hơn.
