Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học, thay thế Thông tư số 05/2025/TT-BGDĐT. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất tăng định mức tiết dạy trung bình hằng tuần ở cả ba cấp học.
Cụ thể, giáo viên tiểu học dự kiến tăng từ 23 lên 24 tiết/tuần; giáo viên THCS từ 19 lên 20 tiết/tuần và giáo viên THPT từ 17 lên 19 tiết/tuần. Với 35 tuần giảng dạy trong năm học, mức tăng tương ứng là 35 tiết đối với giáo viên tiểu học, THCS và 70 tiết đối với giáo viên THPT.
Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh nhằm phù hợp hơn với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, tổ chức dạy học hai buổi/ngày và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động nhà trường. Tuy nhiên, khi số tiết đứng lớp tăng lên, vấn đề được nhiều giáo viên quan tâm là khối lượng công việc ngoài giờ giảng dạy sẽ được tính toán và giảm tải như thế nào.
Áp lực của giáo viên không chỉ nằm ở số tiết đứng lớp
Thực tế tại các trường học cho thấy, công việc của giáo viên không dừng lại sau mỗi giờ lên lớp. Ngoài giảng dạy, nhà giáo còn phải chuẩn bị bài, xây dựng học liệu, chấm và nhận xét bài làm, theo dõi tiến bộ của học sinh, thực hiện công tác chủ nhiệm, tham gia sinh hoạt chuyên môn và nhiều nhiệm vụ được phân công khác.
Phản ánh của giáo viên tại TP.HCM cho thấy không ít người phải dành thêm thời gian ngoài giờ để hoàn thiện hồ sơ, báo cáo, xử lý công việc phát sinh, họp hành và tham gia các hoạt động của nhà trường. Với giáo viên chủ nhiệm, việc phối hợp với phụ huynh, quản lý lớp và hỗ trợ học sinh chưa theo kịp chương trình cũng đòi hỏi nhiều thời gian.
Một số ý kiến cho rằng nếu chỉ tăng định mức tiết dạy mà không đồng thời cắt giảm những công việc hành chính, nhiệm vụ kiêm nhiệm không cần thiết, áp lực sẽ tiếp tục dồn lên giáo viên. Khi thời gian chuẩn bị bài và hỗ trợ học sinh bị thu hẹp, chất lượng giờ học có thể chịu tác động.
Từ góc độ quản lý, việc tăng tiết dạy cũng đặt ra yêu cầu tính toán cụ thể theo từng trường. Những cơ sở đã ổn định đội ngũ có thể chủ động hơn trong sắp xếp thời khóa biểu, nhưng tại nơi đang thiếu giáo viên hoặc có cơ cấu môn học chưa cân đối, việc điều chỉnh định mức chưa chắc giải quyết được khó khăn về nhân lực.
Bộ đề xuất cơ cấu lại thời gian làm việc 40 giờ mỗi tuần
Giải thích về phương án này, đại diện Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục cho biết mục tiêu chính không phải giảm số lượng giáo viên đứng lớp, mà là sử dụng hợp lý quỹ thời gian làm việc, phân bổ nguồn lực vào những nhiệm vụ thiết yếu và giảm áp lực hành chính, công việc ngoài chuyên môn.
Theo dự thảo, thời gian làm việc của giáo viên được xác định theo năm học, bảo đảm 40 giờ mỗi tuần. Trong đó, tổng thời gian giảng dạy trực tiếp trên lớp tối đa không quá 40%; thời gian chuẩn bị trước khi lên lớp và đánh giá người học tối đa không quá 40%; thời gian dành cho hoạt động chuyên môn, học tập, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học và các hoạt động hành chính khác tối thiểu 20%.
Với định mức tiết dạy dự kiến, thời gian trực tiếp giảng dạy của giáo viên tiểu học là 14 giờ mỗi tuần, giáo viên THCS là 15 giờ và giáo viên THPT là 14,25 giờ. Tỷ lệ tương ứng trong tổng thời gian làm việc 40 giờ là khoảng 35%, 37,5% và 35,6%.
Cơ quan soạn thảo cho rằng việc làm rõ cơ cấu thời gian sẽ giúp nhà trường phân bổ công việc hợp lý hơn, ưu tiên những nhiệm vụ trực tiếp tạo ra chất lượng giáo dục. Công nghệ số, học liệu dùng chung và các công cụ hỗ trợ cũng được kỳ vọng giúp giáo viên giảm thời gian xử lý một số công việc lặp lại, nâng cao hiệu quả chuẩn bị bài và tổ chức dạy học.
Tuy nhiên, đây là định hướng và cơ sở giải thích của cơ quan soạn thảo. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào điều kiện công nghệ, năng lực sử dụng của giáo viên và cách tổ chức công việc tại từng trường.
Một nội dung khác của dự thảo là không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ, trừ trường hợp bắt buộc và phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp. Dự thảo cũng dự kiến bỏ một số quy định giảm định mức tiết dạy đối với giáo viên kiêm nhiệm, đồng thời điều chỉnh việc quy đổi các nhiệm vụ chuyên môn thành tiết dạy.
Các hoạt động như tổ chức trải nghiệm, hướng nghiệp, báo cáo viên, dạy minh họa, chủ trì sinh hoạt chuyên môn, biên soạn tài liệu tập huấn và bồi dưỡng được đưa vào diện xem xét quy đổi. Tổng số tiết quy đổi để thay thế định mức không vượt quá 50% định mức tiết dạy trong một năm học.
TP.HCM thử nghiệm để đánh giá tác động đến nhân sự
Đáng chú ý, việc điều chỉnh định mức không chỉ dừng ở đề xuất trên giấy. Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM đã yêu cầu các cơ sở giáo dục nghiên cứu, lấy ý kiến và tổ chức vận hành thử nghiệm theo hai dự thảo Thông tư liên quan đến chế độ làm việc giáo viên và định mức số lượng người làm việc trong trường học.
Theo thông tin được công bố, mỗi phường, xã lựa chọn một số cơ sở giáo dục đại diện cho từng cấp học để thử nghiệm. Đối với các đơn vị trực thuộc Sở, 7 cơ sở được lựa chọn, gồm trường phổ thông, trường chuyên biệt và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên.
Các trường được yêu cầu tính toán nhu cầu nhân lực theo từng vị trí việc làm, đối chiếu số lượng hiện có với phương án dự kiến, xác định chênh lệch tăng, giảm và đánh giá ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục. Trên cơ sở đó, nhà trường đề xuất phương án bố trí, điều tiết, đào tạo, bồi dưỡng hoặc bổ sung nhân sự phù hợp.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM nhấn mạnh kết quả vận hành thử nghiệm phục vụ việc đánh giá tác động và góp ý dự thảo, không thay thế quyết định giao hoặc điều chỉnh số lượng người làm việc của cấp có thẩm quyền.
Động thái này cho thấy việc thay đổi định mức tiết dạy cần được xem xét trong mối quan hệ với cơ cấu đội ngũ, quy mô trường lớp và điều kiện tổ chức dạy học. Tăng số tiết ở một cấp học hoặc một môn học không đồng nghĩa với việc có thể khắc phục tình trạng thiếu giáo viên ở những môn khác.
Cần bảo đảm điều kiện thực hiện trước khi áp dụng
Một trong những vấn đề cần được tính đến là tình trạng thiếu, thừa giáo viên hiện nay có sự khác biệt giữa địa phương, cấp học và môn học. Trong khi một số trường có thể bố trí đủ giáo viên, những nơi khác vẫn gặp khó khăn trong tuyển dụng, nhất là ở các môn đặc thù như Âm nhạc, Mỹ thuật.
Vì vậy, bên cạnh điều chỉnh định mức, cần tiếp tục rà soát nhu cầu giáo viên theo từng môn, từng địa bàn; có phương án tuyển dụng, điều động, bố trí dạy liên trường và chính sách thu hút nhân lực đối với những môn còn thiếu. Việc xây dựng đội ngũ nhân sự hỗ trợ cũng cần được triển khai phù hợp để giáo viên không phải đảm nhận những công việc ngoài chuyên môn.
Đề xuất tăng định mức tiết dạy hiện vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức. Những phản ánh từ giáo viên và kết quả đánh giá tác động tại các địa phương sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện chính sách.
Điều cần hướng tới không chỉ là điều chỉnh số tiết giảng dạy, mà còn là tổ chức lại công việc trong nhà trường theo hướng hợp lý, giảm thủ tục không cần thiết và bảo đảm giáo viên có đủ thời gian, điều kiện tập trung cho chuyên môn. Đây cũng là yếu tố quan trọng để duy trì chất lượng giáo dục và tạo môi trường làm việc bền vững cho đội ngũ nhà giáo.
