Sinh viên Trần Huỳnh Phương Anh trình bày, tôi đi làm bán thời gian (6 tiếng/ngày) tại siêu thị, ký hợp đồng lao động với siêu thị và được siêu thị hỗ trợ đóng một phần tiền bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, gần lúc nghỉ việc, siêu thị yêu cầu sinh viên đóng thêm tiền bảo hiểm y tế (mặc dù sinh viên đã đóng bảo hiểm y tế tại trường và trong thời gian làm việc không bị trừ tiền bảo hiểm y tế).
Quản lý siêu thị nói, nếu không đóng thì không được trả lương và thẻ bảo hiểm y tế tại nhà trường sẽ bị khóa lại. Sinh viên Phương Anh hỏi, việc làm trên của siêu thị là đúng hay sai? Nếu sai thì giải quyết như thế nào?
Vấn đề sinh viên Phương Anh hỏi, Bảo hiểm xã hội trả lời như sau:
Căn cứ theo khoản 10, Điều 1, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, đối tượng tham gia bảo hiểm y tế gồm: Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thỏa thuận với người sử dụng lao động làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc thấp nhất theo quy định của pháp luật về BHXH;
Như vậy, nếu sinh viên làm việc không trọn thời gian theo hợp đồng có thời hạn từ 1 tháng trở lên, nếu trong tháng có mức lương bằng hoặc cao hơn mức tiền lương tối thiểu dùng để làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thì thuộc diện tham gia bảo hiểm y tế theo quy định pháp luật.
Theo khoản 5, Điều 13, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024, trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia bảo hiểm y tế khác nhau thì đóng bảo hiểm y tế theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự.
Căn cứ khoản 5, Điều 12, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024, thứ tự đối tượng tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) như sau: Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng; nhóm do tổ chức BHXH đóng; nhóm do ngân sách Nhà nước đóng; nhóm được ngân sách Nhà nước hỗ trợ mức đóng; nhóm tham gia BHYT theo hộ gia đình.
Do vậy khi sinh viên ký hợp đồng lao động nếu thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, thì cũng thuộc đối tượng tham gia BHYT bắt buộc. Trường hợp siêu thị chưa trừ tiền đóng BHYT vào tiền lương của sinh viên thì sinh viên có trách nhiệm đóng phần của mình cho đơn vị, tỷ lệ 1,5% lương/tháng.
Việc trả lương không thuộc thẩm quyền của cơ quan BHXH. Tuy nhiên theo Điều 94, Bộ luật Lao động 2019 về nguyên tắc trả lương quy định người sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái luật. Lương là quyền lợi cho công sức sinh viên Phương Anh đã bỏ ra và phải được thanh toán đầy đủ khi chấm dứt hợp đồng.
