Sáng 16/10, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã trực tiếp quán triệt Kết luận về Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.
Nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia
Theo Phó Thủ tướng, thời gian qua, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm phát hiện, thu hút, trọng dụng và phát huy nhân tài, kế thừa truyền thống tôn trọng hiền tài của dân tộc.
Chỉ tính riêng khu vực công, từ năm 2017 đến nay, cả nước có hơn 1.500 sinh viên xuất sắc, nhà khoa học trẻ, người có tài năng được thu hút, tuyển dụng.
Một số doanh nghiệp Nhà nước như: Viettel, Petrovietnam, VNPT và một số doanh nghiệp tư nhân như Vingroup, FPT, Phenika.... đã có cơ chế thu hút được nhiều người tài năng vào những nhiệm vụ trọng tâm, cốt lõi của doanh nghiệp. Qua đó, đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng phát triển, đóng góp quan trọng vào thành tựu của đất nước.
Tuy nhiên, công tác nhân tài còn nhiều hạn chế, bất cập cần tập trung khắc phục. Nhận thức về nhân tài chưa đầy đủ, thống nhất; phương thức quản lý chưa tương xứng. Cơ chế, chính sách phân tán, thiếu đồng bộ. Thiếu sự liên thông nhân tài giữa khu vực công và khu vực tư, giữa trong nước và ngoài nước…
Theo Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu năm 2025, Việt Nam xếp thứ 76/135 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng thứ 5 trong các nước ASEAN.
Kết quả này cho thấy Việt Nam có tiến bộ nhưng còn khoảng cách khá xa so với các nước phát triển, đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực rất lớn, quyết liệt để cải thiện môi trường thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài.
Trong giai đoạn phát triển mới, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, nhân tài trở thành một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, tự chủ và vị thế quốc gia. Rất nhiều nước như: Mỹ, Trung Quốc, các nước Châu Âu, Canada, Australia, Hàn Quốc, Singapore… triển khai mạnh mẽ chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài với nhiều ưu đãi vượt trội.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu đến năm 2045, nước ta trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Song mọi khát vọng phát triển đều phải được hiện thực hóa bằng hành động, con người, trong đó có lực lượng nhân tài đủ sức hoạch định chính sách, làm chủ công nghệ và tổ chức thực hiện những công trình, dự án lớn của đất nước.
Hạn chế, bất cập và bài toán năng lực cạnh tranh
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết: Kết luận của Trung ương thẳng thắn chỉ rõ công tác nhân tài vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập cần tập trung khắc phục. Trong đó, 5 điểm nghẽn lớn nhất bao gồm: Nhận thức về nhân tài chưa thực sự đầy đủ, thống nhất; phương thức quản trị chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn; Cơ chế, chính sách còn phân tán, thiếu tính đồng bộ và chưa đủ sức hấp dẫn; Thiếu sự liên thông linh hoạt giữa nhân tài khu vực công và khu vực tư, giữa nguồn lực trong nước và ngoài nước; Công tác phát hiện, bồi dưỡng nhân tài chưa được quan tâm đúng mức và bài bản; Việc bố trí, sử dụng và phát huy tiềm năng của nhân tài chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn đặt ra.
Về nguyên nhân của những tồn tại, Kết luận nhấn mạnh nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu. Đó là những rào cản về mặt nhận thức, sự thiếu hụt các chính sách đột phá ban đầu, tư duy chậm đổi mới trong phương thức tổ chức, cùng sự thiếu minh bạch và chưa thực sự tin tưởng để giao quyền, giao việc lớn cho người tài năng và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trên cơ sở đánh giá toàn diện thực tiễn, Kết luận của Trung ương xác lập 5 quan điểm chỉ đạo mang tính đột phá và xuyên suốt:
Thứ nhất, khẳng định nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia, đóng vai trò dẫn dắt phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tự chủ chiến lược của đất nước. Đây là tư duy cốt lõi, nâng tầm công tác nhân tài tiệm cận với xu thế hiện đại của thế giới.
Thứ hai, công tác thu hút, trọng dụng nhân tài phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên phục vụ các chương trình, dự án quốc gia để tránh phân tán, dàn trải nguồn lực.
Kết luận số 105-KL/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là lần đầu tiên Trung ương ban hành Kết luận chuyên đề về công tác nhân tài khẳng định vị trí, vai trò của nhân tài và phát huy trí tuệ, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến của nhân tài, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Thứ ba, đổi mới căn bản tư duy và phương thức quản trị nhân tài; chuyển mạnh từ quản lý theo tổ chức, biên chế sang quản trị và phát triển nhân tài, lấy sản phẩm, kết quả thực tế và giá trị cống hiến làm thước đo tối cao. Đột phá bắt đầu từ việc xác định rõ nhiệm vụ để "tìm đúng người - giao đúng việc - trao đủ thẩm quyền" và cung cấp nguồn lực tương xứng.
Thứ tư, công tác nhân tài đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất, toàn diện của Đảng và Nhà nước kiến tạo thể chế; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội; gắn kết chặt chẽ với các nghị quyết chuyên đề như Nghị quyết 29, 30, 31, đặc biệt là Nghị quyết 30 về công tác cán bộ.
Thứ năm, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, mở và hội nhập quốc tế; bảo đảm sự liên thông, lưu chuyển và chia sẻ nguồn nhân lực giữa khu vực công và khu vực tư, giữa trong nước và ngoài nước. Quan điểm này xóa bỏ tư duy cục bộ, khẳng định nhân tài dù ở bất cứ đâu, làm việc ở khu vực nào cũng đều là tài sản, nguồn lực quý giá của quốc gia.
6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm
Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, Kết luận đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mang tính đột phá:
Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, thống nhất nhận thức và hành động: Tập trung vào 3 trụ cột: Thống nhất cách nhận diện về nhân tài; thống nhất phương thức hành động trong toàn hệ thống chính trị; và đề cao trách nhiệm, bản lĩnh của người đứng đầu.
Hai là, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách đột phá. Rà soát, tháo gỡ toàn bộ những điểm nghẽn, rào cản trong các quy định của Đảng và văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Chính phủ. Xây dựng khung tiêu chí quốc gia về nhân tài; cập nhật danh mục các ngành, lĩnh vực chiến lược mũi nhọn. Đồng thời, hoàn thiện chính sách đãi ngộ toàn diện về thu nhập, thuế, nhà ở, xuất nhập cảnh và phúc lợi xã hội cho nhân tài cùng thân nhân.
Ba là, bố trí nguồn lực tài chính xứng tầm. Ngân sách Nhà nước bảo đảm bố trí khoảng 0.1% GDP hằng năm cho công tác nhân tài, trích từ tổng nguồn kinh phí dành cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là nguồn lực đầu tư rất lớn, thể hiện sự cam kết mạnh mẽ của Quốc gia.
Bốn là, xây dựng công cụ quản trị hiện đại. Xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống chỉ số quốc gia, cổng thông tin quốc gia về nhân tài và hạ tầng nền tảng số nhằm phục vụ quản trị nhân tài thống nhất từ trung ương đến địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.
Năm là, đổi mới phương thức phát hiện, trọng dụng và đánh giá. Mở rộng kênh phát hiện, tiến cử nhân tài từ nhiều nguồn trong và ngoài nước, không phân biệt công - tư. Thực hiện nguyên tắc trọng dụng "đúng người, đúng việc, đúng sở trường", giao việc xứng tầm, giao thẩm quyền thực chất đi liền với trách nhiệm tài chính; đánh giá nhân tài dựa trên chất lượng sản phẩm và giá trị thực tế tạo ra.
Sáu là, đẩy mạnh hợp tác quốc tế về nhân tài. Gắn kết hợp tác, trao đổi nhân tài với nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Thu hút mạnh mẽ trí thức, chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia đào tạo, cố vấn, chủ trì các nhiệm vụ chiến lược tại Việt Nam. Phát triển mạng lưới nhân tài Việt Nam kết nối xuyên quốc gia.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, Kết luận của Ban Chấp hành Trung ương đòi hỏi mỗi cấp ủy, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, đặc biệt là người đứng đầu phải chủ động phát hiện, có bản lĩnh giao trọng trách và tạo mọi điều kiện tốt nhất để người tài phát huy trọn vẹn năng lực. Đồng thời, kêu gọi mỗi nhân tài - dù ở trong nước hay ngoài nước - đem hết trí tuệ, năng lực sáng tạo và khát vọng cống hiến để cùng chung tay xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.
