Giữa bốn bề sóng vỗ ầm ào và gió mặn chát của đảo Song Tử Tây, có một âm thanh chưa bao giờ bị lấn át bởi thiên nhiên khắc nghiệt: Tiếng ê a đánh vần của những đứa trẻ. Những thanh âm trong trẻo ấy không chỉ mở đầu cho một ngày mới bình dị, mà còn là bản hòa ca của sự kiên cường nơi đầu sóng. Ở đó, có những người thầy đang lặng lẽ gieo "hạt mầm" tri thức, giữ cho ngọn lửa hiếu học cháy sáng giữa biển trời thiêng liêng của Tổ quốc.
Mùa hè năm 2023, thầy giáo trẻ Lê Thanh Chiến rời xa phố thị náo nhiệt, mang theo hành trang duy nhất là nhiệt huyết thanh xuân để đến với Trường Sa. Đặt chân lên Song Tử Tây sau hải trình dài dằng dặc, đón đợi người thầy không chỉ là cái nắng rát da hay vị mặn mòi biển cả, mà là một thử thách chưa từng có trong giáo trình sư phạm: Mô hình "lớp ghép".
Trong căn phòng nhỏ nép mình dưới tán phong ba, học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 cùng ngồi chung một không gian. Giáo án truyền thống phải xếp lại, thầy Chiến buộc phải "phân thân". Khi thầy cầm tay nắn nót từng nét chữ đầu đời cho các em lớp 1, thì nhóm lớp 3, lớp 4 bên cạnh tự giác giải toán. Người thầy đứng bục lúc này giống như một nhạc trưởng, kiên nhẫn điều phối nhịp điệu của lớp học đặc biệt, để trò lớn không chán, trò nhỏ không bị bỏ lại phía sau.
Ở Trường Sa, mọi thiết bị dạy học đều phải ngóng chờ những chuyến tàu rẽ sóng ra khơi. Nhìn ánh mắt khao khát cái chữ của học trò, thầy Chiến bộc bạch: "Điều khiến tôi day dứt nhất là chưa thể mang đến cho các em một môi trường giáo dục đủ đầy như đất liền". Nỗi niềm ấy cứ đau đáu trong lòng người thầy trẻ mỗi khi nhìn một lứa học sinh học hết tiểu học, phải tạm biệt đảo quê hương, vào bờ viết tiếp giấc mơ.
Nếu với những giáo viên trẻ như thầy Chiến, khó khăn lớn nhất là thích nghi với giáo án đặc thù, thì với những người thầy dạn dày kinh nghiệm như thầy Trương Hồng Lĩnh, trăn trở lớn nhất lại nằm ở thế giới tinh thần của các em. Gác lại 17 năm gắn bó với bục giảng đất liền để tình nguyện ra Trường Sa, thầy Lĩnh thấu hiểu sự thiệt thòi về không gian giao tiếp xã hội của những đứa trẻ sinh ra giữa biển.
Để bù đắp, người thầy tự xoay xở đủ mọi cách: Từ dùng tranh ảnh, clip ngắn tạo tình huống giả lập dạy các em xưng hô, đến việc sẵn sàng "cưa sừng làm nghé". Có năm, lớp chỉ vỏn vẹn một học sinh nam lớp 5. Không có bạn để thực hành làm bài tập nhóm, thầy Lĩnh vui vẻ đóng vai người bạn học đồng trang lứa để cùng trò luyện đọc, giải toán.
Sự tận tụy ấy đã xóa nhòa mọi khoảng cách, biến tình thầy trò thành tình cha con. Cửa phòng thầy luôn rộng mở đón lũ trẻ ghé chơi ngày cuối tuần, hay quen thuộc với cả những tiếng gọi í ới lúc 8-9 giờ tối: "Thầy ơi, con để quên vở". Nhớ về ngày cậu học trò lớp 5 duy nhất ấy lên tàu vào bờ tiếp tục việc học, thầy Lĩnh rưng rưng: "Trước khi rời đi, em âm thầm vẽ những bức tranh, viết đôi dòng thư tay gửi lại với lời nhắn: 'Thầy ơi, vào bờ rồi con sẽ nhớ phòng học của hai thầy trò mình lắm'. Phút chia tay để lên tàu, trò òa khóc làm tôi cũng rưng rưng theo".
Nếu ở các đảo khác mang đậm dấu ấn sức vóc của những thầy giáo lứa tuổi thanh trung niên, thì tại ngôi trường nhỏ trên đảo Sinh Tồn, tiếng hát trẻ thơ lại được cất lên dưới sự dìu dắt của một nhà giáo mang mái tóc điểm bạc: Thầy Phan Quang Tuấn.
Đã có 35 năm đứng bục giảng ở đất liền, ở tuổi 55, khi đồng nghiệp bắt đầu nghĩ về sự thảnh thơi lúc tuổi già, thầy Tuấn lại viết đơn tình nguyện ra đảo. Thầy chọn Trường Sa làm điểm dừng chân cuối cùng để trọn vẹn lý tưởng cống hiến trước khi nghỉ hưu.
Ra đảo, nhà giáo kỳ cựu vốn chỉ quen với phấn trắng bảng đen nay không chỉ gánh vác trọn vẹn chương trình tiểu học mà còn kiêm luôn vai trò "người mẹ" mầm non. Thiếu đồ dùng, thầy tự tay cắt dán giấy màu, gọi điện về bờ học mót từng điệu múa, câu hát của đồng nghiệp nữ để dạy lại cho các bé. "Học sinh ít, nhưng tình thầy trò rất gần. Tôi coi các cháu như con ruột", thầy Tuấn tâm sự. Với thầy, bó rau, con cá của anh em bộ đội hay nụ cười của người dân đã biến hòn đảo nhỏ thành gia đình thứ hai, tiếp thêm sức mạnh để người thầy giáo già bền bỉ bám trụ.
Chị Trần Thị Liên, một phụ huynh trên đảo Song Tử Tây, rưng rưng chia sẻ: "Mỗi sáng dắt tay con trao cho các thầy, lòng tôi bình yên đến lạ. Thầy không chỉ dạy chữ, mà còn dạy các con biết yêu hòn đảo này, biết trân quý từng giọt nước ngọt, từng mầm cây xanh".
Giữa bốn bề sóng nước, những lớp học nhỏ bé không chỉ gieo chữ mà còn ươm mầm tình yêu quê hương trong vắt. Từ những nỗ lực thầm lặng và mộc mạc ấy, mỗi con chữ gieo xuống nơi đầu sóng ngọn gió đã trở thành một nhịp đập của hồn cốt dân tộc. Bằng sự tận hiến của mình, những người thầy "cắm bản" đại dương đã biến các điểm trường nơi đảo xa thành những "cột mốc sống" máu thịt, giữ cho tiếng Việt muôn đời kiêu hãnh vang vọng giữa biển trời Tổ quốc./.
