Hội thảo là diễn đàn khoa học liên ngành nhằm trao đổi, công bố và thảo luận các kết quả nghiên cứu về Khu di tích Cổ Loa dưới góc nhìn khảo cổ học, sử học, địa chất, địa mạo, môi trường, quy hoạch, bảo tồn di sản và các lĩnh vực khoa học liên quan.
Trên cơ sở đối chiếu với các tiêu chí của UNESCO, Hội thảo tập trung trao đổi, phản biện và hoàn thiện hệ thống luận cứ khoa học phục vụ việc nhận diện Giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa, trong đó tập trung nghiên cứu các luận cứ theo tiêu chí và tiêu chí của UNESCO, làm nền tảng cho quá trình tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề cử Di sản thế giới.
Tham dự Hội thảo diễn ra sáng 12/8 tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, có sự tham dự của ông Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, Trưởng ban Chỉ đạo triển khai Dự án bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu di sản Hoàng thành Thăng Long và Khu di tích Cổ Loa; bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội.
Cùng dự hội thảo còn có đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương; Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam; các cơ quan quản lý di sản; các viện nghiên cứu, trường đại học; các chuyên gia, nhà khoa học trong nước cùng đại diện chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan.
Khai mạc Hội thảo, đại diện Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã trình bày Báo cáo chung về những nội dung chính của Dự thảo Báo cáo tóm tắt Khu di tích Cổ Loa trình UNESCO, trong đó bước đầu đề xuất các luận cứ khoa học về Giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa, đồng thời định hướng những nội dung trọng tâm cần tiếp tục trao đổi, phản biện và hoàn thiện trong quá trình xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới.
Theo đó, Cổ Loa có vị trí đặc biệt quan trọng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Không chỉ là kinh đô của Nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ III trước Công nguyên và thời kỳ Ngô Quyền thế kỷ X, Cổ Loa còn là trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa gắn với nhiều giai đoạn phát triển của lịch sử dân tộc.
Với hệ thống thành lũy quy mô lớn, kỹ thuật xây dựng độc đáo, mạng lưới hào nước liên hoàn cùng không gian cư trú, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng được bảo tồn, kế thừa qua hơn hai thiên niên kỷ, Cổ Loa là một di sản đặc biệt phản ánh quá trình hình thành nhà nước sơ khai và nền văn minh sông Hồng ở Việt Nam. Những giá trị đó không chỉ có ý nghĩa đối với lịch sử dân tộc mà còn là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, đối chiếu và so sánh với các di sản tương đồng trong khu vực và trên thế giới.
Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội, chia sẻ: Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến, không chỉ là trung tâm đầu não và chính trị - hành chính quốc gia, mà còn là trung tâm văn hóa lớn nhất của đất nước, nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa các giá trị văn hóa - văn minh tốt đẹp của dân tộc Việt Nam với trữ lượng lớn và phong phú cả về vật chất và tinh thần.
Hà Nội là địa phương có nguồn tài nguyên văn hóa cực kỳ to lớn, là một nguồn lực đóng góp quan trọng vào phần phát triển toàn diện và bền vững của Thủ đô, trong đó có các hoạt động văn hóa. Cho đến nay đã có một số di sản của Hà Nội được ghi danh trên bình diện quốc tế ở các cấp độ khác nhau. Tuy nhiên tiềm năng vẫn còn nhiều và trong số đó, Khu Di tích Cổ Loa là trường hợp nổi bật.
Việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Khu Di tích Cổ Loa không chỉ là yêu cầu của công tác di sản, mà còn là nhiệm vụ gắn liền với chiến lược phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới. Nghị quyết Đảng bộ Thành phố Hà Nội đã xác định mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; đồng thời thục hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TƯ ngày 17/3/2026 với định hướng phát triển văn hóa Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”.
Đây không chỉ là định hướng chiến lược cho sự nghiệp phát triển văn hóa của Thủ đô, mà còn là cơ sở chính trị quan trọng để Hà Nội tiếp tục ưu tiên đầu tư cho công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị các di sản tiêu biểu, trong đó có Khu Di tích Cổ Loa.
Thành phố xác định việc xây dựng hồ sơ đề cử Cổ Loa trình UNESCO không chỉ hướng tới mục tiêu tôn vinh giá trị một di sản lịch sử văn hóa, mà còn góp phần khẳng định chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và vị thế của Thăng Long - Hà Nội trong tiến trình văn minh nhân loại, tạo động lực để phát huy các nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển Thủ đô nhanh, bền vững và hiện thực hóa tầm nhìn phát triển Hà Nội trong 100 năm tới.
Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội nhấn mạnh, nghiên cứu về Cổ Loa đã có từ rất sớm với sự quan tâm của các nhà khoa học trên nhiều lĩnh vực như sử học, khảo cổ học, dân tộc học, văn hóa học, di sản học..., cả trong và ngoài nước và đã đạt được những thành tựu quan trọng.
Ở từng phương diện, kết quả nghiên cứu đã cho thấy các giá trị to lớn về lịch sử và văn hóa của Khu Di tích Cổ Loa. Công cuộc nghiên cứu khoa học về Cổ Loa sẽ vẫn còn tiếp tục nhưng cũng đã đến lúc cần thiết phải có những đánh giá tổng thể để nâng tầm giá trị của di sản này trên bình diện quốc tế, để Cổ Loa trở thành di sản có tính nhân loại, là bằng chứng về sự đóng góp của dân tộc Việt Nam vào sự phát triển của văn minh nhân loại.
“Việc xây dựng hồ sơ UNESCO cho Cổ Loa không chỉ nhằm đạt tới một danh hiệu quốc tế. Mục tiêu sâu xa hơn là đặt Cổ Loa vào đúng vị thế của nó trong lịch sử khu vực và lịch sử nhân loại, đồng thời tạo ra một cơ chế bảo vệ lâu dài cho toàn bộ cảnh quan và các giá trị văn hóa đang chịu áp lực mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa hiện nay”, ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội, nhấn mạnh.
Tại hội thảo, các đại biểu đã lắng nghe các tham luận khoa học và các phiên thảo luận chuyên sâu. Qua đó cho thấy định hướng nghiên cứu, bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản phù hợp với yêu cầu của Công ước Di sản thế giới.
Tại phiên thảo luận: “Cổ Loa - Trung tâm hội tụ và lan tỏa của văn minh sông Hồng”, các đại biểu đã tập trung trao đổi về các điều kiện tự nhiên, địa mạo và thủy văn trong sự hình thành kinh đô Cổ Loa; vai trò của An Dương Vương và Nhà nước Âu Lạc; những thành tựu nghiên cứu khảo cổ học; đồng thời thảo luận về tính liên tục, tính xác thực, tính toàn vẹn của hệ thống di tích khảo cổ, hệ thống di vật tiêu biểu và các giá trị lịch sử, văn hóa của Khu di tích Cổ Loa.
Tại phiên thảo luận chủ đề “Khu di tích Cổ Loa - Nhận diện những giá trị nổi bật toàn cầu”, các đại biểu đã tập trung trao đổi, phản biện và hoàn thiện hệ thống luận cứ khoa học về Giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa; tiếp cận di sản từ góc nhìn Di sản thế giới; làm rõ các giá trị về quy hoạch, tổ chức cảnh quan, kỹ thuật xây dựng thành lũy, hệ thống lễ hội truyền thống; đồng thời thảo luận các vấn đề về xây dựng Báo cáo tóm tắt trình UNESCO, bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững.
Đây cũng là dịp tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học, các chuyên gia và cộng đồng khoa học trong quá trình xây dựng hồ sơ đề cử Khu di tích Cổ Loa trở thành Di sản thế giới; góp phần bổ sung cơ sở khoa học để tiếp tục làm rõ các giá trị của Khu di tích Cổ Loa trong bối cảnh lịch sử, văn hóa khu vực và thế giới, đồng thời tạo nền tảng cho việc bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Cổ Loa một cách bền vững trong tương lai.
Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội, cho biết Hà Nội đang triển khai quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, trong đó xác định sông Hồng là trục trung tâm, đồng thời khu vực phía Bắc sông Hồng là một trong những động lực phát triển của thành phố. Chính vì vậy, cần đặt Cổ Loa trong tổng thể quá trình phát triển của Hà Nội trong giai đoạn sắp tới.
Trong thời gian tới, các nhà khoa học sẽ tiếp tục nghiên cứu, làm rõ nhằm hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu về Cổ Loa, đặt Cổ Loa trong tổng thể gắn với quá trình phát triển của Thăng Long - Hà Nội. Đồng thời, làm rõ tiêu chí giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn và tính xác thực của di sản, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa di sản này thành ứng cử viên của Việt Nam trong lộ trình đề cử UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới.
