Theo nhận định của các chuyên gia, xu hướng lựa chọn môn thi tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 phần nào phản ánh điều này khi nhóm Khoa học xã hội chiếm ưu thế. Điều này kéo theo hệ quả là nguồn tuyển cho các ngành khoa học – công nghệ và kỹ thuật có nguy cơ suy giảm, trong khi đây lại là những lĩnh vực then chốt phục vụ phát triển kinh tế, sản xuất và năng lượng.
Thực tế cho thấy, các ngành như khai thác mỏ, địa chất, dầu khí, cơ điện hay trắc địa – bản đồ đang có nhu cầu nhân lực lớn. Nhiều doanh nghiệp, tập đoàn trong lĩnh vực năng lượng và khai khoáng đã chủ động “đặt hàng” nguồn nhân lực từ các cơ sở đào tạo thông qua việc tài trợ học bổng, hỗ trợ chương trình học và cam kết tuyển dụng sau tốt nghiệp. Nhờ đó, sinh viên theo học các ngành này có lợi thế rõ rệt về cơ hội việc làm, thậm chí được tuyển dụng ngay khi chưa tốt nghiệp.
Thống kê tại một số trường đào tạo chuyên sâu cho thấy tỷ lệ sinh viên có việc làm sau khi ra trường đạt mức rất cao, lên tới gần như tuyệt đối. Đáng chú ý, nhiều ngành kỹ thuật hiện nay còn được tích hợp với các xu hướng công nghệ mới, giúp người học sớm thích ứng với yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.
Trước thực trạng “khát” người học, nhiều trường đại học đã đẩy mạnh chính sách thu hút thí sinh bằng các gói học bổng và hỗ trợ tài chính quy mô lớn. Đơn cử, có trường dành hàng nghìn suất học bổng với tổng giá trị lên tới hàng chục tỷ đồng, bao gồm miễn giảm học phí, hỗ trợ sinh viên tài năng, cũng như các chương trình khuyến khích dành cho thí sinh ở khu vực nông thôn, miền núi. Một số cơ sở đào tạo còn triển khai chính sách ưu đãi riêng như giảm học phí cho nữ sinh theo học ngành kỹ thuật hoặc hỗ trợ tài chính cho thí sinh có người thân từng theo học tại trường.
Những động thái này không chỉ nhằm tăng sức hút tuyển sinh mà còn góp phần điều chỉnh lại sự mất cân đối trong lựa chọn ngành nghề của thí sinh. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, việc chọn ngành học không nên chỉ dựa trên xu hướng hay chính sách ưu đãi.
Thí sinh cần cân nhắc tổng thể giữa năng lực cá nhân, sở thích, định hướng nghề nghiệp lâu dài và nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Bên cạnh đó, các yếu tố như điều kiện học tập, học phí, vị trí địa lý và chính sách hỗ trợ của nhà trường cũng cần được xem xét kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định.
Trong bối cảnh nhiều ngành đang thiếu hụt nhân lực, lựa chọn những lĩnh vực này không chỉ mở ra cơ hội việc làm “trong tầm tay” mà còn là hướng đi bền vững cho tương lai nghề nghiệp.
