Trong nhiều năm, Hà Nội chia địa bàn thành 12 khu vực tuyển sinh, mỗi khu vực gồm các quận, huyện có vị trí địa lý liền kề. Học sinh có hộ khẩu thường trú ở khu vực nào sẽ đăng ký nguyện vọng vào các trường THPT công lập thuộc khu vực đó.
Theo quy định cũ thí sinh đăng ký 2–3 nguyện vọng bắt buộc phải tuân thủ giới hạn khu vực. Trường hợp nếu chỉ đăng ký 1 nguyện vọng duy nhất, học sinh không bị ràng buộc bởi địa bàn. Tuy nhiên, trước những thay đổi về tổ chức hành chính, một số nguồn tin cho biết thành phố đang tính tới phương án không tiếp tục duy trì mô hình 12 khu vực như hiện nay. Phương án mới vẫn đang được lấy ý kiến trước khi chính thức ban hành. Nếu thay đổi được thông qua, đây sẽ là bước điều chỉnh lớn nhất trong cơ chế tuyển sinh lớp 10 của Hà Nội trong nhiều năm qua.
Trước đó, đầu năm học 2025–2026, ông Trần Thế Cương – nguyên Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết đơn vị đang xây dựng phương án ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong công tác tuyển sinh.
Theo định hướng này, việc phân tuyến sẽ dựa trên vị trí cư trú thực tế của học sinh và tính toán khoảng cách từ nhà đến trường thông qua bản đồ số, thay vì phân chia cứng theo ranh giới hành chính.
Trước mắt, nguyên tắc “học gần nhà” dự kiến áp dụng cho bậc mầm non, lớp 1 và lớp 6 từ năm học 2026–2027. Tuy chưa có quyết định chính thức về lớp 10, nhưng việc thay đổi cách phân tuyến ở các cấp học dưới có thể tạo tiền đề cho điều chỉnh ở bậc THPT.
Việc ứng dụng GIS cũng phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong quản lý giáo dục, giúp hạn chế tình trạng dồn học sinh vào một số trường “nóng”, đồng thời giảm áp lực đi lại cho gia đình. Thực tế, mô hình tuyển sinh dựa trên bản đồ số không phải là mới. Từ năm 2023, TP.HCM đã thí điểm tuyển sinh đầu cấp theo nguyên tắc tính khoảng cách từ nơi ở đến trường thông qua hệ thống GIS.
Với tuyển sinh lớp 10, Sở GD&ĐT TP.HCM quy định học sinh chỉ cần tốt nghiệp THCS trên địa bàn thành phố là đủ điều kiện dự thi vào các trường công lập. Cơ quan này đồng thời khuyến khích thí sinh đăng ký nguyện vọng vào trường gần nơi cư trú để thuận tiện sinh hoạt. Mô hình này được đánh giá giúp phân bổ học sinh hợp lý hơn, giảm áp lực giao thông và hạn chế tình trạng chuyển hộ khẩu “chạy trường”.
Chủ trương tuyển sinh theo nguyên tắc gần nơi ở thực tế cũng được Nguyễn Kim Sơn – Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đề cập tại một hội nghị vào tháng 8/2025. Theo đó, từ năm học 2026–2027, việc tuyển sinh đầu cấp trên toàn quốc sẽ từng bước bỏ quy định cứng theo địa giới hành chính đối với lớp 1 và lớp 6, thay bằng nguyên tắc đảm bảo học sinh được học ở cơ sở giáo dục gần nơi cư trú nhất.
Dù chưa có thông báo chính thức áp dụng với lớp 10 trên phạm vi toàn quốc, nhưng định hướng này cho thấy xu thế chung là giảm dần rào cản hành chính, tăng tính linh hoạt và phù hợp thực tế dân cư. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng dù thay đổi phương thức phân tuyến, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội vẫn sẽ giữ tính cạnh tranh cao do số lượng chỉ tiêu công lập có hạn.
Hiện phương án cụ thể vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến. Phụ huynh và học sinh cần theo dõi thông báo chính thức từ cơ quan quản lý giáo dục thành phố để có kế hoạch ôn tập và đăng ký phù hợp cho kỳ thi năm 2026./.
