BHXH tự nguyện đang từng bước mở rộng diện bao phủ và gia tăng quyền lợi cho người tham gia, đặc biệt là nhóm lao động phi chính thức như nông dân, tiểu thương, lao động tự do hay người làm việc không có hợp đồng lao động.
Theo quy định mới của Luật BHXH năm 2024, thời gian đóng tối thiểu để được hưởng lương hưu giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm. Đây được xem là thay đổi quan trọng, giúp nhiều người có thêm cơ hội đủ điều kiện nhận lương hưu hằng tháng, nhất là những người tham gia ở độ tuổi muộn hoặc có thu nhập chưa ổn định.
Ngoài nguồn thu nhập khi về già, người hưởng lương hưu còn được cấp thẻ BHYT theo quy định, góp phần giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh ở tuổi cao.
Một điểm mới đáng chú ý khác là việc bổ sung chế độ trợ cấp thai sản đối với người tham gia BHXH tự nguyện. Theo Luật BHXH năm 2024, người tham gia có đủ điều kiện về thời gian đóng sẽ được hưởng trợ cấp thai sản khi sinh con, kể cả lao động nam có vợ sinh con.
Thực tế tại Bắc Ninh đã ghi nhận trường hợp lao động nam tham gia BHXH tự nguyện đầu tiên được nhận trợ cấp thai sản khi vợ sinh con. Câu chuyện này đang thu hút sự quan tâm của nhiều lao động tự do, góp phần giúp người dân nhìn rõ hơn những quyền lợi thiết thực của chính sách BHXH tự nguyện.
Sau hơn 7 năm triển khai Nghị quyết 28 về cải cách chính sách BHXH, số người tham gia BHXH tự nguyện tăng mạnh. Nếu năm 2018 cả nước mới có hơn 277.000 người tham gia thì đến hết năm 2025 đã đạt hơn 2,6 triệu người, tương đương gần 5,5% lực lượng lao động trong độ tuổi.
Cùng với việc mở rộng quyền lợi, chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện từ ngân sách nhà nước cũng tiếp tục được hoàn thiện. Theo quy định hiện hành, người tham gia thuộc hộ nghèo được hỗ trợ 50% mức đóng; hộ cận nghèo được hỗ trợ 40%; người dân tộc thiểu số được hỗ trợ 30%; các nhóm khác được hỗ trợ 20%.
Ngoài nguồn hỗ trợ từ ngân sách trung ương, nhiều địa phương cũng chủ động ban hành chính sách hỗ trợ thêm cho người dân tham gia BHXH tự nguyện. Đến nay, đã có 28/34 tỉnh, thành phố triển khai chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương.
Song song với đó, ngành BHXH tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng dịch vụ công trực tuyến, kết nối dữ liệu dân cư và triển khai khám chữa bệnh BHYT bằng căn cước công dân gắn chip tại 100% cơ sở khám chữa bệnh BHYT. Những thay đổi này giúp người dân tiếp cận chính sách thuận lợi hơn, giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.
Trong bối cảnh già hóa dân số và số lượng lao động phi chính thức còn lớn, việc phát triển BHXH tự nguyện được đánh giá là giải pháp quan trọng nhằm mở rộng an sinh xã hội bền vững, giúp người lao động có thêm điểm tựa tài chính và chăm sóc sức khỏe khi hết tuổi lao động.
