Tòa án Luật Biển Quốc tế (ITLOS) được thành lập từ năm 1996 nhằm giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc diễn giải và áp dụng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982. Đây là một trong những cơ chế tài phán quốc tế quan trọng trong việc duy trì trật tự pháp lý trên biển và thúc đẩy việc giải quyết các bất đồng bằng biện pháp hòa bình.
Tại Hội nghị lần thứ 36 các quốc gia thành viên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), diễn ra tại New York (Mỹ), PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, đã được bầu làm Thẩm phán Tòa án Luật Biển Quốc tế nhiệm kỳ 2026-2035.
Đáng chú ý, ứng cử viên của Việt Nam đã vượt qua cuộc bầu cử cạnh tranh giữa các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và giành quyền trúng cử ngay ở vòng bỏ phiếu đầu tiên.
Trong gần 30 năm qua, Việt Nam luôn là thành viên tích cực của UNCLOS, đồng thời nhiều lần khẳng định quan điểm nhất quán về việc đề cao luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên Việt Nam có đại diện tham gia trực tiếp vào hoạt động của cơ quan xét xử này.
Theo các chuyên gia, việc một nhà nghiên cứu và giảng dạy luật quốc tế của Việt Nam được bầu vào ITLOS phản ánh sự trưởng thành của đội ngũ chuyên gia pháp lý trong nước, đồng thời cho thấy mức độ tham gia của Việt Nam vào các cơ chế quản trị toàn cầu đang ngày càng sâu rộng hơn.
Những năm gần đây, Việt Nam liên tục gia tăng sự hiện diện tại nhiều diễn đàn và cơ chế đa phương, không chỉ với vai trò thành viên mà còn đảm nhận nhiều vị trí quan trọng trong các tổ chức quốc tế. Điều đó cho thấy xu hướng tham gia chủ động hơn vào quá trình hình thành và thực thi các quy tắc chung của cộng đồng quốc tế.
Đối với cá nhân PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh, kết quả bầu cử là dấu mốc đáng chú ý đối với giới nghiên cứu luật quốc tế của Việt Nam. Trong nhiệm kỳ kéo dài chín năm, bà sẽ tham gia hoạt động của ITLOS với tư cách thẩm phán độc lập, tuân thủ các quy định của tòa án và thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở khách quan, không đại diện cho lợi ích của bất kỳ quốc gia nào.
Sự kiện Việt Nam lần đầu có thẩm phán tại Tòa án Luật Biển Quốc tế được đánh giá không chỉ mang ý nghĩa về mặt đối ngoại mà còn phản ánh bước tiến mới trong quá trình hội nhập pháp lý quốc tế của đất nước. Trong bối cảnh các vấn đề liên quan đến biển và đại dương ngày càng nhận được sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, việc tăng cường hiện diện tại các thiết chế đa phương được xem là một phần trong nỗ lực đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy việc tuân thủ luật pháp quốc tế.
