Khi Gen Z lựa chọn “ngắt kết nối” để chữa lành

Con người ngày càng kết nối không giới hạn nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội, nhưng trớ trêu thay, chúng ta lại dễ rơi vào trạng thái cô đơn và kiệt quệ tinh thần chưa từng có. Để tự cứu mình khỏi vòng lặp vô tận ấy, giới trẻ đang chủ động chọn cho mình lối sống “cai nghiện kỹ thuật số” (digital detox).

Tiếng còi báo động từ những giờ “online” không nghỉ 

Trong thời đại công nghệ số lên ngôi, có một kiểu mệt mỏi không đến từ những gánh nặng mưu sinh vật lý, mà âm thầm tích tụ sau chiếc màn hình điện thoại, máy tính. 

Theo báo cáo Digital 2026: Vietnam của DataReportal, đến cuối năm 2025, Việt Nam có 85,6 triệu người dùng Internet, chiếm 84,2% dân số. Trong đó, 79 triệu tài khoản mạng xã hội hoạt động (tương đương 77,6% dân số), nghĩa là gần 92,3% người dùng Internet đang hiện diện trên các nền tảng này. Số lượng kết nối di động lên tới 137 triệu, vượt cả dân số thực tế.

Mỗi ngày, người Việt dành trung bình hơn 6 giờ kết nối trực tuyến, trong đó khoảng 2 giờ 20 phút chỉ để lướt mạng xã hội. Phần lớn thời gian ấy trôi qua trong vô thức qua thói quen cuộn màn hình liên tục để tiếp nhận lượng thông tin hỗn tạp. Hậu quả là sự mất tập trung, suy giảm năng lượng tinh thần và cảm giác trống rỗng ngày càng phổ biến, đặc biệt ở thế hệ trẻ.

genz-1785384315.jfif
Lựa chọn những hoạt động thể chất để giải phóng cơ thể khỏi áp lực của mạng xã hội. Ảnh: internet

Nỗ lực tìm lại cảm giác “thực” 

Nhiều bạn trẻ tại Hà Nội đang tìm đến các giải pháp theo cách riêng để thoát khỏi “thứ ánh sáng” của thế giới số. Họ không chạy trốn công nghệ hoàn toàn, mà chọn những hoạt động thực tế, trải nghiệm để tạm thời ngắt sóng. 

Một hướng đi được ưa chuộng hiện nay là vận động thể chất và kết nối với thiên nhiên. Không còn là những ngày cuối tuần nằm dài trên giường xem phim hay lướt feed, nhiều người chọn cách bước ra ngoài, cùng bạn bè hòa mình vào không khí nhộn nhịp của cuộc sống.

Những buổi chạy bộ sớm quanh hồ Tây lộng gió, những sân tập pickleball sáng rực ánh đèn, những chuyến đi cắm trại ngắn ngày tại Sóc Sơn, Ba Vì… đã và đang trở thành hoạt động giúp đánh thức cơ thể bởi những hormone hạnh phúc tự nhiên. Thay vì trao nhau những biểu tượng cảm xúc vô hồn qua màn hình, họ cười đùa, trò chuyện trực tiếp và tìm thấy sự gắn kết chân thực. 

Mặt khác, với những ai muốn tìm kiếm khoảng lặng bình yên trong không gian tĩnh, các workshop thủ công lại trở thành lựa chọn lý tưởng.

Tại làng gốm Bát Tràng hay các studio nhỏ quanh phố cổ, những buổi làm gốm, chế tác đồ handmade thường xuyên kín chỗ vào mỗi dịp cuối tuần. Khi đôi tay bận rộn với đất sét, màu vẽ, người ta sẽ chẳng còn cách nào để chạm vào chiếc điện thoại.

Từng chuyển động xoay tròn của thớ đất sét trên bàn xoay đòi hỏi một sự tập trung cao độ - nơi những thông báo tin nhắn tạm thời bị đẩy lùi, nhường chỗ cho niềm vui giản dị của sự sáng tạo. Cảm giác cầm lên tay món đồ do chính mình làm ra mang lạ một điểm tựa tinh thần vững chãi hơn bất kỳ sự tương tác ảo nào trên không gian mạng.

genz1-1785384315.jfif
Làm chủ công nghệ khác với phụ thuộc vào công nghệ (Ảnh: internet)

Bản lĩnh của thế hệ làm chủ công nghệ

Việc tích cực tham gia các hoạt động ngoại tuyến không có nghĩa là phủ nhận hoàn toàn vai trò của công nghệ. Giới trẻ cần hiểu rõ rằng AI và chuyển đổi số là một phần không thể thiếu của cuộc sống hiện đại.

Điều quan trọng là sự nỗ lực trong việc xây dựng thói quen lành mạnh để bảo vệ thế giới tinh thần của chính bản thân mình. Những giờ phút “ngắn kết nối” giống như một khoảng nghỉ cần thiết để nạp lại năng lượng cho tâm trí. 

Để rồi khi quay trở lại với nhịp sống số, với một tâm thế tỉnh táo, họ làm việc hiệu quả hơn, tập trung hơn và giữ được sự bình tĩnh cần thiết trước dòng thông tin liên tục. 

Khánh Toàn