Hiện nay, câu chuyện về báo chí dịp Tết vẫn luôn được xem là “thước đo” bản lĩnh nghề nghiệp và chiều sâu văn hoá của mỗi toà soạn. Cho dù ngoài kia công nghệ số có phát triển mạnh mẽ ra sao thì mỗi dịp Tết đến Xuân về, những tờ báo giấy vẫn được xuất bản hàng loạt vẫn là niềm tự hào của những người làm nghề, là tâm huyết mà họ đã gửi gắm trong nhiều tháng chuẩn bị. Vì thế, truyền thống không ở đâu xa mà hiện diện trên chính những trang báo, những con chữ mà người cầm bút mang lại.
Báo chí Tết là nơi hội tụ bản sắc nghề nghiệp
Nếu báo chí hàng ngày là cuộc chạy đua với tốc độ và độ phủ thông tin, thì báo chí Tết lại đòi hỏi một hệ giá trị khác đó là sự chọn lọc, độ lắng và chiều sâu tư tưởng. Những bài báo Tết hay, không nằm ở việc phản ánh “cái mới” mà ở khả năng chạm tới “cái bền”.
Những bài viết về toàn cảnh xã hội, lao động, nhịp sống, hoạt động của con người trong dòng chảy phát triển của đất nước, về những phận người thầm lặng phía sau thành công ở các lĩnh vực, về nhân tài, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Ở đó, người làm báo không chỉ là người đưa tin, mà là người kể chuyện, người kết nối ký ức xã hội và khơi gợi suy ngẫm cho tương lai.
Đây chính là chiều sâu của báo chí Tết, một cách chậm lại để thấu hiểu hơn và đó cũng chính là một bản sắc không thể thay thế bằng các dòng trạng thái ngắn hay video vài chục giây trên mạng xã hội. Chúng ta có thể cảm nhận rõ sự lắng đọng của mình qua từng câu chữ mà người viết gửi gắm.
Thách thức giữa thời đại số có thể làm mờ nhạt nội dung
Giữa thời đại công nghệ phát triển như vũ bão, chúng ta vẫn thường cập nhật thông tin chỉ bằng một chiếc điện thoại thông minh. Nhưng thứ đọng lại chỉ là những thông tin ngắn gọn, được lưu trữ tạm thời trong trí não.
Song, giữa cuộc sống vội vã này khi con người luôn phải chạy đua với thời gian thì báo điện tử đã trở thành phương án “cứu cánh”. Tuy nhiên, áp lực về lượt xem, lượt chia sẻ và tốc độ lan truyền chính là nguyên nhân khiến cho các nội dung thông tin trở nên mờ nhạt. Đôi khi người xem chỉ cần đọc tiêu đề là đã nôm na đoán được nội dung trong bài.
Trong môi trường số, ranh giới giữa báo chí chính thống và nội dung mạng xã hội ngày càng mong manh. Nếu báo chí Tết chỉ dừng lại ở việc giữ hình thức cũ hay thay đổi theo hình thức mới mà thiếu chiều sâu nội dung, thì nguy cơ đánh mất bản sắc là điều khó tránh khỏi.
Đặt trong bối cảnh đó, báo chí Tết buộc phải trả lời một câu hỏi mang tính cốt lõi: Giá trị khác biệt mà báo chí mang lại cho xã hội là gì? Câu trả lời không nằm ở tốc độ, mà ở khả năng dẫn dắt nhận thức, nuôi dưỡng cảm xúc xã hội và định hình hệ giá trị.
Giữ truyền thống không chỉ là giữ hình thức, nhân lực báo chí là yếu tố quyết định việc “giữ lửa”
Giữ lửa báo chí Tết không đồng nghĩa với việc giữ nguyên khuôn mẫu cũ. Điều cần được bảo tồn không phải là số trang dày hay bìa in cầu kỳ, mà là tinh thần làm báo tử tế, đặt con người và lợi ích xã hội ở vị trí trung tâm.
Trong thời đại số, báo chí Tết hoàn toàn có thể tồn tại và phát triển trên các nền tảng mới, miễn là nội dung vẫn giữ được độ sâu tư duy, tính nhân văn và trách nhiệm nghề nghiệp. Một bài viết dài, được đầu tư nghiêm túc, vẫn có chỗ đứng nếu nó mang lại cho độc giả điều mà các nền tảng khác không có là sự tin cậy và giá trị suy ngẫm.
Ở góc độ nhân lực, báo chí Tết cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ người làm báo. Đó là những nhà báo không chỉ thành thạo công nghệ, mà còn có nền tảng văn hóa, khả năng phân tích xã hội và bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng.
Trong đào tạo và phát triển nhân lực báo chí hiện nay, nếu chỉ nhấn mạnh kỹ năng đa phương tiện mà xem nhẹ tư duy báo chí, đạo đức nghề nghiệp và chiều sâu văn hóa, thì rất khó để duy trì chất lượng của những ấn phẩm mang tính giá trị lâu dài như báo Tết.
Vì thế, Báo chí Tết muốn giữ được các giá trị truyền thống không chỉ thể hiện ở việc các tòa soạn sẽ in ra bao nhiêu quyển, mà còn là kết quả của một chiến lược phát triển nhân lực bền vững cho ngành báo chí. Để mỗi bài báo viết ra sẽ phản ánh hiện thực xã hội, mang đến thông tin hữu ích cho người đọc và chạm đến cảm xúc của họ.
Giữ lửa báo chí Tết trong thời đại số là một quá trình lựa chọn có ý thức, lựa chọn đi chậm hơn để đi sâu hơn, lựa chọn đầu tư cho chiều sâu tư tưởng thay vì chạy theo những con số ngắn hạn.
Khi báo chí vẫn kiên định với sứ mệnh phụng sự xã hội, tôn vinh con người và gìn giữ các giá trị văn hóa cốt lõi, thì dù xuất hiện trên trang giấy hay nền tảng số, báo chí Tết vẫn sẽ giữ được vị thế riêng của mình như một khoảng lặng cần thiết, một điểm tựa tinh thần cho xã hội mỗi độ Tết đến Xuân về./.
