Nhiều ngành tăng tốc tuyển dụng ngay đầu năm
Theo Bản tin Thị trường lao động Việt Nam do Bộ Nội vụ công bố, trong quý I/2026, số người có việc làm dự báo tăng thêm khoảng 300.000 người, nâng tổng số lao động có việc làm lên xấp xỉ 53 triệu người. Nhu cầu tuyển dụng tăng rõ nét ở nhiều ngành sản xuất, nhất là ngay sau kỳ nghỉ Tết.
Dẫn đầu là ngành sản xuất, chế biến thực phẩm, với mức tăng nhu cầu lao động dự báo khoảng 3,1% so với quý trước. Đây là lĩnh vực gắn chặt với nhu cầu tiêu dùng nội địa và xuất khẩu. Sau Tết, nhiều doanh nghiệp phải tăng tốc sản xuất để bù tiến độ đơn hàng, kéo theo nhu cầu lớn về lao động phổ thông, công nhân chế biến và nhân sự vận hành dây chuyền.
Tuy nhiên, không chỉ thiếu về số lượng, các doanh nghiệp thực phẩm còn “khát” lao động có tay nghề cơ bản, có khả năng thích nghi nhanh với quy trình sản xuất hiện đại, đáp ứng yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm và kỷ luật lao động trong môi trường nhà máy.
Cơ khí, sản xuất phương tiện vận tải thiếu nhân lực kỹ thuật
Đứng sau nhóm thực phẩm là ngành sản xuất phương tiện vận tải khác, với mức tăng nhu cầu lao động dự báo khoảng 2,6%, cùng ngành sản xuất xe có động cơ tăng khoảng 1,6%. Đây là các lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ diễn biến đơn hàng xuất khẩu và chuỗi cung ứng khu vực.
Nhu cầu tuyển dụng tập trung ở các vị trí công nhân cơ khí, thợ hàn, thợ lắp ráp, kỹ thuật viên bảo trì và đội ngũ kỹ sư thiết kế, quản lý sản xuất. Cạnh tranh lao động giữa các doanh nghiệp trong cùng khu công nghiệp có xu hướng gia tăng, kéo theo việc điều chỉnh tiền lương, phụ cấp chuyên cần, hỗ trợ nhà ở và đi lại nhằm giữ chân người lao động sau Tết.
Ở chiều ngược lại, một số ngành ghi nhận nhu cầu lao động giảm nhẹ như sản xuất hóa chất và sản phẩm hóa chất (giảm 0,5%), sửa chữa, bảo dưỡng và lắp đặt máy móc, thiết bị (giảm 0,7%). Xu hướng này phản ánh quá trình tái cơ cấu, tinh gọn bộ máy và gia tăng ứng dụng công nghệ, tự động hóa tại nhiều doanh nghiệp.
Lao động kỹ năng thấp vẫn đối mặt rủi ro
Dù thị trường có dấu hiệu phục hồi, quý IV/2025 vẫn ghi nhận hơn 784.000 người thiếu việc làm, chiếm 1,67% lực lượng lao động; khoảng 1,07 triệu người thất nghiệp, tương ứng tỷ lệ 2,22%.
Đáng chú ý, 61,2% người nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp không có bằng cấp, chứng chỉ, trong khi nhóm có trình độ đại học trở lên chỉ chiếm 19,2%. Điều này cho thấy rủi ro thất nghiệp tiếp tục tập trung ở nhóm lao động kỹ năng thấp, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng.
Trong giai đoạn này, cả nước có khoảng 53,8 triệu lao động, với thu nhập bình quân đạt 8,7 triệu đồng/tháng, cho thấy đời sống người lao động từng bước được cải thiện, song sự phân hóa về chất lượng việc làm vẫn còn rõ nét.
Dịch chuyển việc làm có chọn lọc hơn
Song song với biến động cung – cầu, tâm lý và hệ giá trị nghề nghiệp của người lao động cũng đang thay đổi. Khảo sát thị trường việc làm do Cốc Cốc Research thực hiện cho thấy, 77% người lao động đang ở trạng thái “open to work”.
Tuy nhiên, xu hướng dịch chuyển không còn mang tính phong trào. Trong số những người sẵn sàng thay đổi công việc, 48,7% chỉ chuyển việc khi có cơ hội thực sự tốt; 28,1% đang tích cực tìm việc và sẵn sàng thay đổi ngay, phản ánh tâm lý thận trọng hơn trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.
Khái niệm “công việc ổn định” cũng đang dịch chuyển. Khoảng 40% người lao động coi lương, thưởng và chế độ bảo hiểm rõ ràng là yếu tố cốt lõi. Trong khi đó, hơn 20% đặt nặng môi trường làm việc lành mạnh, tôn trọng và cân bằng giữa công việc – cuộc sống; 16,1% nhấn mạnh vai trò của đào tạo, nâng cao kỹ năng.
Đáng chú ý, 76,9% người lao động sẵn sàng lựa chọn môi trường làm việc cân bằng hơn, ngay cả khi phải chấp nhận mức thu nhập thấp hơn. Với thế hệ Gen Z, xu hướng này thể hiện rõ khi 60,8% chấp nhận giảm từ 1–10% thu nhập để đổi lấy môi trường phù hợp.
Bài toán nhân lực không chỉ là tuyển đủ người
Trong bối cảnh nhiều ngành đang “khát” lao động, đặc biệt là công nhân kỹ thuật và lao động có tay nghề, bài toán nhân sự năm 2026 không chỉ dừng lại ở việc tuyển đủ người. Doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc minh bạch, tôn trọng và tạo cơ hội phát triển dài hạn để giữ chân nhân lực chất lượng.
Về phía người lao động, nâng cao kỹ năng, đào tạo lại và thích ứng với công nghệ mới trở thành điều kiện tiên quyết. Sự phân hóa về chất lượng nguồn nhân lực ngày càng rõ nét, khi cơ hội việc làm nghiêng dần về nhóm có kỹ năng, kỷ luật và khả năng thích ứng cao.
