Phát biểu tại lễ phát động, đồng chí Nguyễn Minh Phú, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, cho biết thời gian qua, công tác tuyên truyền, vận động, phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết được các cấp, ngành trong tỉnh quan tâm triển khai. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn còn xảy ra tại một số địa bàn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền trẻ em, sức khỏe bà mẹ, chất lượng dân số và nguồn nhân lực.
Theo thống kê, từ năm 2015 đến tháng 7/2025, toàn tỉnh Điện Biên có 41.826 cặp vợ chồng kết hôn. Trong đó, có 6.176 cặp tảo hôn, chiếm 14,77% tổng số cặp kết hôn; 51 cặp hôn nhân cận huyết, chiếm 0,12%. Tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết được đánh giá có tỷ lệ cao hơn ở đồng bào dân tộc H’Mông so với các dân tộc khác. Độ tuổi phổ biến xảy ra tảo hôn là từ 15–17 tuổi đối với nữ và từ 16–19 tuổi đối với nam.
Nguyên nhân cơ bản được xác định là do một số phong tục, tập quán và quan niệm coi kết hôn, lập gia đình là dấu mốc trưởng thành vẫn còn tồn tại trong bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, đời sống kinh tế khó khăn khiến một số gia đình muốn gả con gái sớm để giảm bớt gánh nặng; một số gia đình mong muốn thông qua hôn nhân để gắn kết, hỗ trợ nhau về kinh tế. Nghèo đói, thiếu việc làm cũng khiến nhiều thanh thiếu niên bỏ học sớm, làm gia tăng nguy cơ tảo hôn.
Trước thực trạng trên, ngày 8/5/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Điện Biên ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TU về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026–2030.
Lễ phát động là hoạt động cụ thể hóa Nghị quyết số 27-NQ/TU, đồng thời thể hiện quyết tâm của tỉnh trong huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Qua đó, góp phần đưa nghị quyết vào cuộc sống, tạo chuyển biến bền vững trong nhận thức và hành động của người dân, gia đình và cộng đồng.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Phú đề nghị các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương xác định phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết là nhiệm vụ thường xuyên. Trong đó, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động; phát huy vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng bản, bí thư chi bộ và các tổ chức đoàn thể trong thay đổi nhận thức, từng bước loại bỏ những tập quán không còn phù hợp.
Các địa phương cần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thực thi pháp luật; chủ động nắm chắc tình hình địa bàn, nhất là những nơi có nguy cơ cao; kịp thời phát hiện, can thiệp, ngăn chặn các trường hợp có nguy cơ tảo hôn hoặc hôn nhân cận huyết, thực hiện tốt phương châm phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở.
Đối với ngành Giáo dục và Đào tạo, đồng chí Nguyễn Minh Phú yêu cầu tăng cường giáo dục pháp luật, kỹ năng sống, kiến thức về giới và sức khỏe sinh sản vị thành niên cho học sinh. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với gia đình, chính quyền địa phương để tư vấn, hỗ trợ những học sinh có nguy cơ bỏ học, kết hôn sớm, giúp các em tiếp tục học tập, rèn luyện và chuẩn bị hành trang cho tương lai.
Mỗi gia đình cần quan tâm, chăm sóc, giáo dục và đồng hành cùng con em; khuyến khích các em học tập, học nghề, có việc làm, trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng trước khi xây dựng gia đình. Đặc biệt, không tổ chức, đồng tình hoặc tạo điều kiện cho con em kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định của pháp luật.
Thông qua các giải pháp đồng bộ, tỉnh Điện Biên hướng tới từng bước giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết, góp phần bảo vệ trẻ em, nâng cao chất lượng dân số và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
