Khi từng bài báo trở thành nhịp cầu của niềm tin
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ Nhân dân, phục vụ cách mạng”. Lời dạy ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt đối với những người làm báo trong lĩnh vực công tác dân tộc.
Việt Nam là quốc gia thống nhất, đa dân tộc với 54 dân tộc cùng sinh sống; trong đó 53 dân tộc thiểu số có hơn 14 triệu người, chiếm khoảng 14,3% dân số cả nước. Đồng bào dân tộc thiểu số cư trú trên địa bàn rộng lớn, chiếm gần ba phần tư diện tích tự nhiên của đất nước, trải dài từ miền núi phía Bắc, Tây Nguyên đến khu vực Tây Nam Bộ. Đây là địa bàn có vị trí đặc biệt quan trọng về kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn nhằm thúc đẩy phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đặc biệt, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 đã huy động nguồn lực đầu tư rất lớn, tạo động lực quan trọng để cải thiện đời sống người dân, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Tuy nhiên, để những chủ trương, chính sách ấy thực sự đi vào cuộc sống, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Mỗi bài viết, mỗi phóng sự không chỉ truyền tải thông tin mà còn giúp đồng bào hiểu đúng, hiểu đầy đủ các chính sách về giảm nghèo, giáo dục, y tế, hỗ trợ sản xuất, nhà ở, đất ở, nước sinh hoạt, bảo tồn văn hóa hay chuyển đổi số.
Ở chiều ngược lại, báo chí cũng là kênh phản ánh trung thực những khó khăn, bất cập từ cơ sở, giúp các cơ quan quản lý, nhà hoạch định chính sách và chính quyền địa phương có thêm thông tin để điều chỉnh, hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn.
Khác với nhiều lĩnh vực khác, báo chí về công tác dân tộc đòi hỏi người làm nghề phải thực sự gắn bó với cơ sở. Đó là những chuyến đi xuyên rừng, vượt suối, vượt hàng trăm cây số đường đèo để đến với những bản làng xa xôi; là những ngày cùng ăn, cùng ở với người dân để hiểu hơn phong tục, tập quán và những trăn trở trong cuộc sống thường nhật.
Từ những chuyến đi ấy, người làm báo được chứng kiến những đổi thay từng ngày ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Những con đường bê tông thay thế lối mòn đất đỏ; những ngôi trường khang trang thay cho lớp học tạm bợ; những mô hình du lịch cộng đồng, kinh tế số hay nông nghiệp công nghệ cao đang mở ra sinh kế mới cho người dân. Tất cả đều trở thành nguồn tư liệu sống động để báo chí phản ánh một cách chân thực và đầy sức thuyết phục.
Chính vì vậy, báo chí về công tác dân tộc không chỉ phản ánh hiện trạng mà còn lan tỏa niềm tin, khơi dậy khát vọng vươn lên và tinh thần tự lực của đồng bào.
Đưa chủ trương, chính sách đến gần hơn với đồng bào
Trong thời đại chuyển đổi số, yêu cầu đối với báo chí ngày càng cao. Người dân không chỉ cần biết chính sách nào được ban hành mà còn cần hiểu chính sách đó mang lại những cơ hội gì và tác động như thế nào đến đời sống của mình.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, điều này càng có ý nghĩa quan trọng. Nhiều chính sách liên quan trực tiếp đến sinh kế, giáo dục, y tế, đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực hay hỗ trợ sản xuất chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân nắm bắt đầy đủ thông tin và chủ động tham gia thực hiện.
Bởi vậy, báo chí chính là cầu nối giữa chủ trương, chính sách với thực tiễn cuộc sống. Không ít mô hình hay, cách làm hiệu quả từ các địa phương đã được lan tỏa rộng rãi thông qua các tác phẩm báo chí. Đồng thời, nhiều vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai chính sách cũng được phát hiện, phản ánh kịp thời, góp phần tháo gỡ khó khăn cho cơ sở.
Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, nhà nghiên cứu Nguyễn Duy Dũng cho rằng, đối với người làm báo trong lĩnh vực công tác dân tộc, mỗi chuyến đi cơ sở không chỉ là nhiệm vụ nghề nghiệp mà còn là hành trình lắng nghe và thấu hiểu cuộc sống của đồng bào.
Theo ông, mỗi tác phẩm báo chí cần góp phần đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với người dân; đồng thời phản ánh trung thực những vấn đề từ thực tiễn để các cấp, các ngành có thêm cơ sở hoàn thiện chính sách.
Điều đáng quý nhất đối với người làm báo là được chứng kiến những đổi thay tích cực ở vùng cao. Nhiều bản làng trước đây còn nhiều khó khăn, nay đã có điện, đường, trường học, sóng viễn thông và các điều kiện phát triển kinh tế. Những đổi thay ấy tiếp thêm động lực để người làm báo tiếp tục đồng hành cùng đồng bào trên hành trình phát triển.
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, báo chí chính thống càng phải phát huy vai trò định hướng dư luận, đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến vấn đề dân tộc và tôn giáo. Để làm được điều đó, người làm báo cần gần dân, hiểu dân, tôn trọng sự thật và giữ vững đạo đức nghề nghiệp.
Tiếp tục vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Trải qua 101 năm xây dựng và phát triển, Báo chí Cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc trong mọi giai đoạn lịch sử. Đối với lĩnh vực công tác dân tộc, báo chí đã và đang góp phần quan trọng trong việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao dân trí, lan tỏa tri thức và khơi dậy khát vọng phát triển.
Mỗi tác phẩm báo chí được viết bằng trách nhiệm, tâm huyết và tình yêu đối với đồng bào sẽ tiếp tục trở thành nhịp cầu nối ý Đảng với lòng dân. Đó không chỉ là sứ mệnh nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm xã hội và niềm tự hào của những người làm báo trong lĩnh vực công tác dân tộc.
Trên hành trình ấy, những người cầm bút vẫn đang lặng lẽ vượt núi, băng rừng, đến với những bản làng xa xôi nhất để mang thông tin chính thống, lan tỏa niềm tin và khát vọng phát triển đến với đồng bào dân tộc thiểu số; góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, vì một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
