Một đề xuất đáng chú ý trong dự thảo điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội đang được xem xét là việc mở rộng diện thụ hưởng mức tăng 8% kể từ ngày 1/7. Không chỉ các đối tượng đang nhận lương hưu, phương án lần này còn tính đến nhóm lao động đã tham gia bảo hiểm xã hội nhưng lỡ nhịp với điều kiện hưởng hưu, qua đó giúp chính sách an sinh tiệm cận hơn với thực tế thị trường lao động.
Theo cơ quan soạn thảo, nhóm được bổ sung là những người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ để hưởng lương hưu, đồng thời cũng chưa chạm ngưỡng tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội. Thay vì nhận bảo hiểm một lần, họ chọn phương án nhận trợ cấp hàng tháng từ chính phần đóng góp của mình. Nếu đề xuất được thông qua, nhóm này sẽ được điều chỉnh tăng cùng mức 8% như các đối tượng khác, tạo sự đồng đều trong chính sách.
Việc bổ sung này được đánh giá có ý nghĩa trong bối cảnh ngày càng nhiều lao động có thời gian tham gia bảo hiểm ngắn, đặc biệt ở khu vực phi chính thức hoặc lao động gián đoạn. Chính sách mới có thể khuyến khích người lao động hạn chế rút bảo hiểm một lần, từ đó duy trì tính bền vững của hệ thống bảo hiểm xã hội về dài hạn.
Về cơ chế hưởng, người thuộc diện này sẽ nhận trợ cấp từ thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu cho đến khi tròn 75 tuổi. Mức hưởng phụ thuộc vào số năm đã đóng và tiền lương làm căn cứ đóng trước đó, với mức tối thiểu hiện nay là 500.000 đồng mỗi tháng. Ngoài khoản trợ cấp, họ còn được Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế – một yếu tố quan trọng giúp giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh khi tuổi cao.
Dự thảo cũng giữ nguyên nguyên tắc điều chỉnh đồng loạt 8% cho toàn bộ các nhóm đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng. Tổng kinh phí dự kiến tăng thêm gần 10.800 tỷ đồng so với năm trước, trong đó ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm xã hội cùng chia sẻ trách nhiệm chi trả.
Xét trên quy mô cả nước, hiện có khoảng 3,4 triệu người đang nhận lương hưu và trợ cấp. Tuy nhiên, phân bố mức hưởng cho thấy phần đông vẫn nằm ở nhóm trung bình và thấp. Số người nhận từ 3 đến dưới 6 triệu đồng chiếm tỷ lệ lớn nhất, tiếp đến là nhóm 6–10 triệu đồng mỗi tháng. Trong khi đó, nhóm thu nhập cao trên 20 triệu đồng chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ. Đáng chú ý, vẫn còn hàng trăm nghìn người đang nhận mức dưới ngưỡng lương cơ sở, phản ánh áp lực đảm bảo mức sống tối thiểu cho một bộ phận người thụ hưởng.
Nhìn tổng thể, đề xuất lần này không chỉ mang tính điều chỉnh thu nhập đơn thuần mà còn là bước đi nhằm lấp khoảng trống trong hệ thống an sinh. Khi những người chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu vẫn được đưa vào lộ trình tăng trợ cấp, chính sách được kỳ vọng sẽ bao phủ rộng hơn, đồng thời tạo động lực để người lao động tiếp tục gắn bó với bảo hiểm xã hội thay vì rút khỏi hệ thống quá sớm
