Dự thảo thông tư được xây dựng trên cơ sở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 và Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) năm 2025, đồng thời sẽ thay thế các quy định hiện hành về tuyển sinh, đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ.
Theo dự thảo, định hướng quản lý đào tạo sau đại học sẽ chuyển mạnh từ quản lý quy trình sang quản lý chất lượng đầu ra, tăng quyền tự chủ đi đôi với trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo.
Các trường được chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, phương thức tổ chức giảng dạy và thời gian đào tạo phù hợp với từng chương trình, nhưng phải bảo đảm tính công khai, minh bạch và công bằng trong tuyển sinh cũng như đánh giá người học.
Dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính liên thông và linh hoạt trong giáo dục đại học. Trong đó, kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học được sử dụng để công nhận, chuyển đổi tín chỉ sẽ có giá trị trong thời hạn 60 tháng kể từ thời điểm hoàn thành học phần hoặc được cấp chứng chỉ.
Người học phải hoàn thành chương trình trong khoảng thời gian tối thiểu bằng 2/3 và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn. Trường hợp vượt quá thời gian tối đa mà chưa hoàn thành chương trình, người học phải xét lại điều kiện đầu vào và chỉ được bảo lưu các học phần còn thời hạn công nhận.
Đáng chú ý, dự thảo quy định chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ chỉ tổ chức theo hình thức chính quy nhằm tăng cường môi trường học thuật và bảo đảm chất lượng nghiên cứu.
Dự thảo tiếp tục siết yêu cầu về năng lực học thuật, nghiên cứu khoa học và trách nhiệm của giảng viên hướng dẫn; đồng thời bổ sung quy định về giảng viên hướng dẫn đồng cơ hữu và giảng viên hướng dẫn là người nước ngoài.
Một trong những điểm mới nổi bật là đề xuất miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có thành tích nghiên cứu xuất sắc, đáp ứng yêu cầu có ít nhất 3 bài báo khoa học thuộc hệ thống WoS/Scopus liên quan trực tiếp đến luận án, trong đó tối thiểu 2 bài thuộc nhóm Q1.
Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép tổ chức bảo vệ luận án tiến sĩ theo hình thức trực tuyến trong trường hợp cần thiết, với điều kiện bảo đảm chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch.
