Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ là cơ quan chủ quản trực tiếp, chịu trách nhiệm toàn diện trong việc quản lý, giám sát hoạt động của các trường này. Việc chuyển đổi mô hình đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ chế tự chủ và nâng cao hiệu quả quản trị đại học ở Việt Nam.
Theo nội dung được quy định tại nghị định, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP.HCM đều là những đơn vị có tư cách pháp nhân đầy đủ, có con dấu riêng mang hình Quốc huy, và có tài khoản độc lập. Hai trường sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển khoa học công nghệ, chuyển giao tri thức đa ngành, đa lĩnh vực, với định hướng vươn tầm khu vực và thế giới. Đồng thời, họ cũng chịu sự giám sát của các cơ quan khác có liên quan như Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, ngành chuyên môn, cũng như chính quyền địa phương nơi đặt trụ sở.
Về tổ chức nhân sự, việc bổ nhiệm các vị trí lãnh đạo chủ chốt tại Đại học Quốc gia sẽ được thực hiện theo quy trình thống nhất, do Bộ Giáo dục và Đào tạo trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Các hội đồng của trường sẽ được công nhận theo quy định, đảm bảo tính minh bạch và chuyên nghiệp trong điều hành.
Trong lĩnh vực đào tạo, hai trường có nhiệm vụ không chỉ duy trì mà còn phải nâng cao chất lượng giáo dục đại học, nhằm đào tạo ra những thế hệ sinh viên đáp ứng được nhu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số. Các chương trình đào tạo sẽ được xây dựng đồng bộ, phù hợp với khung pháp lý hiện hành và có khả năng kết nối với các đối tác quốc tế. Đồng thời, các trường cũng có thể triển khai đào tạo chuyên sâu, chương trình tài năng, năng khiếu, hay mở rộng hợp tác đào tạo với nước ngoài, trên cơ sở đảm bảo tính pháp lý và chất lượng chuyên môn.
Về tài chính, Đại học Quốc gia được xác định là đơn vị dự toán cấp I, trực tiếp nhận và phân bổ ngân sách do Thủ tướng Chính phủ giao. Cơ chế quản lý tài chính sẽ được thực hiện thống nhất và minh bạch, theo đúng các quy định hiện hành về ngân sách nhà nước, đồng thời đảm bảo quyền tự chủ trong quản lý và sử dụng nguồn lực.
Hai Đại học Quốc gia cũng có trách nhiệm giải trình trước các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, người học và toàn xã hội về mọi hoạt động chuyên môn, tài chính và quản trị trong phạm vi chức năng và nhiệm vụ được giao.
Hiện tại, Đại học Quốc gia Hà Nội được thành lập năm 1993 và Đại học Quốc gia TP.HCM thành lập năm 1995 là hai trung tâm đào tạo và nghiên cứu lớn nhất cả nước, với tổng quy mô sinh viên khoảng 160.000 người. Trong đó, riêng Đại học Quốc gia TP.HCM chiếm gần 100.000 sinh viên, trải rộng trên nhiều lĩnh vực đào tạo khác nhau.
Mới đây, cả hai trường đều ghi nhận những bước tiến rõ rệt trên bảng xếp hạng đại học toàn cầu do tổ chức QS công bố cho năm 2026. Đại học Quốc gia Hà Nội đã cải thiện thứ hạng, từ nhóm 851–900 vươn lên nhóm 761–770. Trong khi đó, Đại học Quốc gia TP.HCM cũng đã thăng hạng từ nhóm 901–950 lên nhóm 801–850. Những kết quả này cho thấy nỗ lực không ngừng của các trường trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và tăng cường hội nhập quốc tế.
Việc điều chỉnh mô hình quản lý và xác lập rõ quyền hạn, trách nhiệm theo Nghị định 201 được kỳ vọng sẽ tạo ra hành lang pháp lý ổn định và linh hoạt, góp phần giúp hai Đại học Quốc gia tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam trong thời gian tới.
