Giảm số môn thi vào lớp 10
Theo dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông đang được Bộ GDĐT lấy ý kiến, các địa phương sẽ được chủ động lựa chọn phương thức tiếp nhận học sinh lớp 10 dựa trên tình hình thực tế.
Sở GDĐT căn cứ số lượng học sinh, nhu cầu học tập, năng lực tiếp nhận của các trường, điều kiện bảo đảm chất lượng và mạng lưới cơ sở giáo dục để quyết định phương án áp dụng cho từng trường hoặc nhóm trường trên địa bàn.
Trong trường hợp tổ chức thi tuyển, dự thảo đề xuất chỉ thi hai môn Toán và Ngữ văn. Phương án này hướng đến giảm khối lượng ôn tập cho học sinh, tạo điều kiện để các em chủ động hơn trong quá trình học tập, đồng thời giảm nguồn lực dành cho việc tổ chức kỳ thi.
Đề thi phải nằm trong phạm vi yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, bảo đảm phù hợp với nội dung học tập ở bậc học này.
Với trường THPT chuyên, thí sinh vẫn phải làm các bài thi chung và một bài thi môn chuyên. Mỗi môn chuyên có đề thi riêng, được xây dựng theo chương trình cấp THCS nhằm đánh giá năng lực nổi trội của học sinh ở lĩnh vực đăng ký.
Dự thảo cũng đề cập các diện học sinh được tuyển thẳng, ưu tiên và khuyến khích. Căn cứ quy định pháp luật cùng điều kiện thực tế, địa phương sẽ xác định đối tượng áp dụng, bảo đảm phù hợp với mục tiêu tiếp nhận học sinh đầu cấp.
Bỏ kiểm tra đầu vào lớp 1, hạn chế sàng lọc vào lớp 6
Thay đổi đáng chú ý khác nằm ở cách tổ chức tiếp nhận học sinh đầu cấp. Dự thảo chuyển trọng tâm từ hoạt động tuyển sinh sang bố trí chỗ học căn cứ vào địa bàn, đối tượng và khả năng đáp ứng của các cơ sở giáo dục.
Theo đó, học sinh vào lớp 1 không phải trải qua các hình thức kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn để được tiếp nhận. Với lớp 6, dự thảo cũng không cho phép phân loại, tuyển chọn, ngoại trừ trường hợp cơ sở giáo dục được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu hoặc thành tích nổi bật phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục mũi nhọn. Các trường hợp này được tiếp nhận theo phương thức xét tuyển quy định.
Định hướng trên yêu cầu địa phương thay đổi cách chuẩn bị cho năm học mới. Thay vì chờ số lượng đăng ký vượt quá chỉ tiêu rồi mới tìm phương án xử lý, cơ quan quản lý cần dự báo quy mô học sinh từ sớm, xác định năng lực tiếp nhận và chuẩn bị đầy đủ điều kiện trường lớp.
Việc bảo đảm chỗ học vì vậy không chỉ là trách nhiệm của từng nhà trường mà còn đòi hỏi sự điều phối chủ động từ cơ quan quản lý giáo dục tại địa phương.
Số hóa tiếp nhận, không biến điều phối thành công cụ loại học sinh
Để nâng cao hiệu quả quản lý, dự thảo đề xuất sử dụng dữ liệu làm cơ sở xác định nhu cầu học tập, quy mô học sinh và phương án bố trí trường lớp. Quy trình tiếp nhận dự kiến được thực hiện trên môi trường số, kết nối các cơ sở dữ liệu hợp pháp nhằm giảm việc yêu cầu phụ huynh khai báo hoặc nộp lại giấy tờ đã có và được xác thực.
Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ không được làm phát sinh rào cản đối với người học. Khi hệ thống gặp sự cố hoặc người dân gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục trực tuyến, các đơn vị liên quan phải có phương án tiếp nhận và hỗ trợ phù hợp.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung cơ chế phân bổ học sinh giữa các trường, điểm trường và phân hiệu trong trường hợp cần thiết. Việc bố trí được xem xét dựa trên nơi cư trú, nhu cầu học tập, quy mô trường lớp, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, khoảng cách và điều kiện đi lại.
Nếu một trường vượt quá khả năng tiếp nhận, cơ quan quản lý phải chủ động điều phối sang cơ sở phù hợp. Dù vậy, việc phân bổ không được sử dụng để tuyển chọn hoặc loại những học sinh đã đáp ứng điều kiện tiếp nhận.
Những nội dung này hiện nằm trong dự thảo đang được Bộ GDĐT lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức có hiệu lực. Nếu được thông qua, quy chế mới sẽ định hướng việc tiếp nhận học sinh theo hướng chủ động bố trí chỗ học, giảm các khâu sàng lọc đầu vào và sử dụng nguồn lực giáo dục phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.
