Thông tư 85 về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học trong các trường phổ thông, áp dụng từ lớp 1 đến lớp 12, sẽ có hiệu lực từ ngày 15/11. Những quy định liên quan đến nội dung giảng dạy, việc thu phí và cách bố trí thời khóa biểu đang đặt ra yêu cầu rà soát đối với các chương trình được triển khai trong nhà trường.
Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết không có yêu cầu buộc các trường phải chấm dứt toàn bộ chương trình liên kết. Việc xử lý cần căn cứ vào nội dung và cách thức tổ chức của từng hoạt động, thay vì áp dụng một phương án chung cho tất cả.
Theo đó, những chương trình đã được phê duyệt trước thời điểm Thông tư 85 có hiệu lực có thể tiếp tục thực hiện đến hết năm học. Tuy nhiên, khoảng thời gian chuyển tiếp này không có nghĩa mọi chương trình hiện hành đều được giữ nguyên. Các trường vẫn phải đối chiếu với quy định mới để xác định nội dung nào có thể tiếp tục, nội dung nào cần sửa đổi và hoạt động nào không còn phù hợp.
Điều này cũng đồng nghĩa với việc nhà trường không nên tự động cắt bỏ các chương trình chỉ vì có yếu tố liên kết, nhưng cũng không thể lấy quyết định phê duyệt trước đây làm căn cứ duy nhất để duy trì hoạt động. Nếu phát hiện chương trình chưa đáp ứng yêu cầu, cơ sở giáo dục phải có phương án xử lý tương ứng.
Phân biệt rõ nội dung bắt buộc và chương trình theo nhu cầu
Một trong những điểm quan trọng của Thông tư 85 là xác định ranh giới giữa hoạt động dạy học tăng cường và hoạt động giáo dục được tổ chức theo nhu cầu của học sinh. Đây là hai nhóm có mục đích, cách triển khai và quy định về tài chính khác nhau.
Đối với hoạt động theo nhu cầu, học sinh có thể lựa chọn tham gia những chương trình phù hợp với sở thích hoặc định hướng phát triển năng lực cá nhân. Các nội dung được đề cập gồm ngoại ngữ chuyên sâu, lập trình, robot, Internet vạn vật (IoT), nghiên cứu khoa học kỹ thuật, cũng như các chương trình phát triển năng khiếu về văn hóa, nghệ thuật và thể thao.
Những hoạt động này có thể được tổ chức theo hình thức có thu phí khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Việc tham gia phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, trên tinh thần tự nguyện, không được biến thành nghĩa vụ bắt buộc đối với học sinh.
Tuy nhiên, không phải cứ đưa một chương trình ra khỏi giờ học chính khóa hoặc hợp tác với đơn vị bên ngoài là nhà trường có thể thu tiền. Tính chất của hoạt động phải được xác định dựa trên nội dung thực tế và trách nhiệm giáo dục của cơ sở đào tạo.
Với những kiến thức cơ bản, nền tảng thuộc chương trình giáo dục mà nhà trường có trách nhiệm cung cấp, các cơ sở giáo dục không được chuyển thành hoạt động theo nhu cầu để thu thêm phí. Việc phân loại sai có thể dẫn đến tình trạng học sinh phải trả tiền cho nội dung vốn thuộc trách nhiệm giảng dạy của nhà trường.
Đối với hoạt động dạy học tăng cường, quy định áp dụng từ lớp 1 đến lớp 12 không cho phép thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là nhóm nội dung nhằm củng cố, bổ sung kiến thức nền tảng, bảo đảm học sinh được tiếp cận các yêu cầu giáo dục chung một cách bình đẳng.
Vì vậy, việc xác định một tiết học thuộc nhóm nào không thể chỉ dựa vào tên gọi như STEM, Tiếng Anh tăng cường hay chương trình liên kết. Nhà trường cần xem xét mục tiêu, nội dung giảng dạy và cách thức triển khai để áp dụng đúng quy định.
Không được ép học sinh tham gia hoặc bố trí sai thời khóa biểu
Bên cạnh vấn đề thu phí, Thông tư 85 cũng đặt ra yêu cầu về quyền lựa chọn của người học và cách sắp xếp các hoạt động giáo dục. Đối với chương trình theo nhu cầu, trường học không được gây sức ép, ép buộc hoặc vận động học sinh đăng ký tham gia. Việc lựa chọn phải thực sự tự nguyện, không để học sinh hoặc phụ huynh cảm thấy bị bất lợi khi không đăng ký.
Các hoạt động thuộc nhóm này cũng không được xếp xen kẽ vào thời khóa biểu chính khóa. Quy định nhằm phân định rõ thời gian dành cho chương trình giáo dục bắt buộc với những hoạt động bổ sung mà học sinh có quyền lựa chọn.
Trong quá trình rà soát, các trường cần kiểm tra cả nội dung chương trình, kế hoạch tổ chức, đơn vị phối hợp và phương án bố trí thời gian học. Nếu một hoạt động chưa đáp ứng yêu cầu, nhà trường phải điều chỉnh cách thực hiện hoặc chấm dứt nếu không thể khắc phục.
Cách tiếp cận này đặt trách nhiệm lên từng cơ sở giáo dục trong việc đánh giá chương trình đang triển khai, thay vì dừng hoặc duy trì hàng loạt theo tên gọi. Những chương trình đáp ứng đủ điều kiện vẫn có thể tiếp tục, trong khi hoạt động không phù hợp phải được xử lý theo quy định.
Thông qua việc phân định hai nhóm hoạt động, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng tới kiểm soát việc tổ chức dạy học ngoài chương trình chính khóa, hạn chế tình trạng thu phí không đúng đối tượng và bảo đảm học sinh có quyền lựa chọn thực chất. Đồng thời, các trường cần duy trì đầy đủ trách nhiệm đối với chương trình giáo dục bắt buộc, không chuyển gánh nặng chi phí sang gia đình thông qua những khoản thu không phù hợp.
