Theo Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), El Nino đang có xu hướng hình thành và sẽ ảnh hưởng rõ rệt đến Việt Nam trong năm 2027. Thay vì chỉ dự báo cường độ của hiện tượng khí hậu này, cơ quan chuyên môn lần đầu xây dựng các kịch bản tác động nhằm giúp địa phương chủ động chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm.
Đáng chú ý, yếu tố quyết định mức độ ảnh hưởng không chỉ là El Nino mạnh hay yếu mà còn nằm ở thời gian duy trì. Nếu hiện tượng kết thúc sớm, nhiều tác động sẽ được giảm nhẹ khi mùa mưa quay trở lại. Ngược lại, nếu kéo dài đến giữa năm 2027, nguy cơ thiếu nước và hạn hán có thể lan rộng trên nhiều khu vực.
Theo dự báo, kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất là El Nino đạt cường độ trung bình đến mạnh với chỉ số Nino 3.4 dao động từ 1 đến dưới 2 độ C. Trong trường hợp này, nền nhiệt tại Việt Nam được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1 độ C, lượng mưa giảm từ 10-20%, khiến dòng chảy trên nhiều lưu vực sông suy giảm tương ứng. Tình trạng khô hạn có thể xuất hiện tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long nhưng sẽ từng bước cải thiện nếu El Nino suy yếu vào đầu năm 2027.
Ở kịch bản bất lợi hơn, El Nino có thể phát triển lên mức rất mạnh với chỉ số Nino 3.4 từ 2 độ C trở lên và kéo dài đến giữa năm 2027. Khi đó, nhiệt độ trung bình tại nhiều khu vực có thể tăng thêm 1-2 độ C, lượng mưa thiếu hụt phổ biến 20-40%, thậm chí trên 50% tại một số địa phương Nam Trung Bộ. Việc thiếu mưa kéo dài sẽ khiến nhiều hồ chứa khó tích đủ nước trước mùa khô, đồng thời làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và thiếu nước sinh hoạt.
Các chuyên gia khí tượng cho rằng El Nino thường tạo ra chuỗi tác động liên hoàn. Lượng mưa giảm khiến dòng chảy trên sông, suối và hồ chứa suy yếu, trong khi nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt, sản xuất và phát điện lại tăng mạnh dưới tác động của nắng nóng. Đây là nguyên nhân khiến nhiều lĩnh vực cùng lúc chịu sức ép nếu hiện tượng kéo dài.
Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục là khu vực được cảnh báo chịu ảnh hưởng rõ nét nhất. Khi lưu lượng nước từ thượng nguồn sông Mekong giảm, nước mặn sẽ xâm nhập sâu hơn vào nội đồng, ảnh hưởng đến nguồn nước ngọt phục vụ đời sống, sản xuất lúa, cây ăn trái và nuôi trồng thủy sản. Những năm El Nino mạnh trước đây như 2015 - 2016 và 2023 - 2024 đều ghi nhận tình trạng xâm nhập mặn diễn biến phức tạp tại khu vực này.
Không chỉ ngành nông nghiệp, lĩnh vực năng lượng cũng đứng trước nhiều thách thức. Nguồn nước về các hồ thủy điện trên hệ thống sông Đà, Đồng Nai, Sê San và Sêrêpốk có nguy cơ thấp hơn trung bình nhiều năm, ảnh hưởng đến khả năng phát điện trong mùa khô. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện thường tăng cao do nắng nóng kéo dài, áp lực đảm bảo nguồn cung sẽ lớn hơn.
Hoạt động sản xuất công nghiệp cũng có thể chịu tác động nếu nguồn nước phục vụ sản xuất bị thiếu hụt. Chi phí bơm tưới, cấp nước và vận hành hệ thống làm mát tăng lên có thể kéo theo chi phí sản xuất của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt tại các địa phương thường xuyên chịu khô hạn.
Theo Cục Khí tượng Thủy văn, thời gian tới cần theo dõi sát lượng nước về các hồ chứa lớn, diễn biến dòng chảy trên sông Mekong, khả năng tích nước của các hồ thủy điện cũng như thời điểm bắt đầu mùa mưa năm 2027. Đây là những yếu tố quyết định mức độ nghiêm trọng của hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết báo cáo dự báo El Nino 2026-2027 được xây dựng theo hướng đánh giá tác động thay vì chỉ cung cấp thông tin khí tượng đơn thuần. Cách tiếp cận này giúp các bộ, ngành và địa phương có thêm cơ sở để xây dựng phương án điều tiết nguồn nước, bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp và giảm thiểu thiệt hại do thời tiết cực đoan trong thời gian tới.
