Đưa tin sớm nhất về hoạt động ngoại giao thượng đỉnh này là Hãng thông tấn Jiji Press và tờ Thời báo kinh tế Nhật Bản Nikkei. Bắt đầu từ ngày 21/4 – thời điểm chuyến công du Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae còn chưa được công bố chính thức, 2 cơ quan báo chí này đã đăng tải các tin tức và bình luận có liên quan.
Trong khi Jiji Press dự báo: “khung hỗ trợ năng lượng dành cho các nước Châu Á, có tên gọi POWERR Asia, với trọng tâm là một khoản hỗ trợ lên tới 10 tỷ USD từ Tokyo, do Thủ tướng Takaichi công bố hôm 15/4, sẽ là một trong những hành trang quan trọng trong chuyến công du tới Việt Nam”, thì Nikkei nhận định: “Hợp tác trong các lĩnh vực liên quan an ninh kinh tế như năng lượng, khoáng sản thiết yếu, khoa học - công nghệ… sẽ được đặt lên bàn nghị sự thượng đỉnh Nhật - Việt”.
Tiếp đó, tất cả các báo lớn của Nhật Bản số ra ngày 1/5 đồng loạt đưa tin về việc bà Takaichi lên đường sang Việt Nam và dẫn các thông tin do đích thân vị nữ Thủ tướng công bố trước khi lên máy bay. Truyền thông Nhật Bản đặt nhiều hy vọng vào hội đàm thượng đỉnh giữa Thủ tướng Takaichi và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm, cũng như bài thuyết trình của bà Takaichi về chính sách ngoại giao.
Theo Yomiuri – một trong những tờ báo lớn nhất Nhật Bản, trong bài thuyết trình nêu trên, Thủ tướng Takaichi sẽ nhấn mạnh tầm quan trọng của một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP), đồng thời nêu bật 3 nhóm vấn đề lớn, bao gồm kiến tạo một hệ sinh thái kinh tế của thời đại số và trí tuệ nhân tạo (AI), phối hợp tạo dựng nền kinh tế tiên phong dựa vào hợp tác công tư, phối hợp trong gìn giữ hòa bình và ổn định ở khu vực.
Yomiuri cũng nhận định, bà Takaichi sẽ kêu gọi tăng cường hợp tác năng lượng dựa vào khung hỗ trợ “POWERR Asia”, công bố kế hoạch viện trợ nhằm nâng cấp cơ sở hạ tầng viễn thông, bao gồm hệ thống cáp ngầm dưới biển và hệ thống thông tin vệ tinh.
Ngoài ra sẽ là việc mở rộng đối tượng và quy mô của viện trợ an ninh chính thức (OSA), tận dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) cho xây dựng các sân bay, cảng biển và nâng cao năng lực bảo đảm an ninh trên biển…
Các cơ quan truyền thông lớn như: Kyodo, NHK, Asahi Shimbun, Nikkei và The Japan Times đồng loạt nhận định chuyến công du lần này không đơn thuần là hoạt động ngoại giao định kỳ mà mang ý nghĩa chiến lược trong việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng và bảo đảm ổn định năng lượng cho Nhật Bản, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và cạnh tranh công nghệ toàn cầu đang tạo ra những rủi ro ngày càng rõ rệt đối với nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu của Nhật Bản.
Hãng thông tấn Kyodo dẫn phát biểu của Chánh Văn phòng Nội các Kihara Minoru tại cuộc họp báo cho biết: "Với Việt Nam, Nhật Bản mong muốn tái khẳng định việc tăng cường "quan hệ đối tác chiến lược toàn diện" giữa hai nước, bao gồm các lĩnh vực an ninh kinh tế như năng lượng và khoáng sản quan trọng".
Theo NHK và báo Asahi, Chánh Văn phòng Nội các Kihara nhấn mạnh: "Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật, còn Australia là trụ cột trong liên kết với các quốc gia cùng chí hướng; việc tăng cường quan hệ với hai nước này là vô cùng quan trọng".
Truyền thông Nhật Bản nhận định Việt Nam được đánh giá là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, đồng thời có vị trí địa chính trị thuận lợi giúp Tokyo đa dạng hóa nguồn cung các tài nguyên chiến lược như năng lượng và khoáng sản quan trọng, qua đó giảm thiểu sự phụ thuộc vào một số thị trường nhất định và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trong dài hạn.
Bên cạnh đó, báo chí Nhật Bản cũng đặc biệt chú ý tới bài phát biểu chính sách đối ngoại mà Thủ tướng Takaichi dự kiến sẽ đưa ra tại Việt Nam, coi đây là dấu mốc quan trọng trong việc "làm mới" và điều chỉnh chiến lược FOIP sau một thập kỷ triển khai kể từ thời cố Thủ tướng Shinzo Abe, với trọng tâm chuyển dịch rõ rệt sang các yếu tố thực tiễn như an ninh kinh tế, tự chủ chiến lược và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
Nhiều bài viết cũng cho rằng việc lựa chọn Việt Nam làm điểm đến trong chuyến công du lần này mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện sự ưu tiên của Nhật Bản đối với Đông Nam Á trong chiến lược dài hạn, đồng thời khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong cấu trúc khu vực.
Báo Asahi dẫn quan điểm từ phía Việt Nam, trong đó Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu nhấn mạnh mong muốn tăng cường hợp tác giữa các quốc gia tầm trung nhằm tránh phụ thuộc quá mức vào các cường quốc trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng, qua đó tạo ra một không gian hợp tác cân bằng và ổn định hơn. Những đánh giá này được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao và nâng cấp vị thế kinh tế trong dài hạn, với kỳ vọng tận dụng hợp tác với Nhật Bản để thúc đẩy phát triển công nghiệp, công nghệ và năng lượng.
Tất cả các vấn đề nêu trên đều được đánh giá là những yếu tố cốt lõi, liên quan trực tiếp đến lợi ích quốc gia của Nhật Bản và các đối tác chiến lược.
