Thay vì chỉ tập trung mở rộng phương tiện vận tải, TP.HCM đặt mục tiêu tạo ra những thay đổi đồng bộ trong cách người dân tiếp cận và sử dụng giao thông công cộng. Đây là định hướng được đưa ra trong Kế hoạch số 585/KH-UBND của UBND thành phố về phát động phong trào thi đua tăng cường sử dụng phương tiện giao thông công cộng giai đoạn 2026-2030.
Theo kế hoạch, thành phố không chỉ vận động người dân thay đổi phương thức di chuyển mà còn yêu cầu các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập tham gia thực hiện. Toàn bộ các đơn vị thuộc hai nhóm này phải triển khai phong trào; trên 80% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động được đặt mục tiêu cam kết sử dụng phương tiện công cộng ít nhất hai lần mỗi tuần.
Đưa phương tiện xanh trở thành hướng đi chủ đạo
Một trong những thay đổi lớn được thành phố đặt ra là chuyển đổi năng lượng trong hoạt động vận tải hành khách. Đến năm 2027, mục tiêu là toàn bộ xe buýt nội thành sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Trước năm 2030, lộ trình này sẽ được mở rộng để bao phủ toàn bộ xe buýt và taxi trên địa bàn.
Tuy nhiên, chuyển đổi phương tiện mới chỉ là một phần trong kế hoạch. Để người dân sẵn sàng lựa chọn xe buýt hoặc metro thay cho xe cá nhân, thành phố cũng hướng đến nâng cao chất lượng phục vụ và tính thuận tiện trong mỗi chuyến đi.
Theo các chỉ tiêu đề ra, tỷ lệ hành khách hài lòng với dịch vụ phải đạt trên 85%, tỷ lệ chuyến xe xuất bến đúng giờ vượt 95%. Công tác vận hành sẽ gắn với việc ứng dụng camera, định vị GPS và thiết bị đọc vé điện tử, qua đó hỗ trợ giám sát hoạt động vận tải và cải thiện chất lượng phục vụ.
Một hành trình, nhiều phương tiện, thanh toán thuận tiện hơn
Việc phải sử dụng nhiều phương tiện hoặc thực hiện các thao tác mua vé riêng biệt có thể gây bất tiện cho hành khách. Vì vậy, TP.HCM định hướng phát triển hệ thống vé thông minh có khả năng liên thông giữa xe buýt, metro, buýt đường thủy và xe đạp công cộng.
Nền tảng MultiGo sẽ được nâng cấp để phục vụ thanh toán, xác thực và ghi nhận hành trình. Thành phố đặt mục tiêu trên 95% giao dịch giao thông công cộng được thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời toàn bộ lượt đi lại được xác thực điện tử và ghi nhận trên nền tảng số này.
Các hình thức vé định danh thông qua căn cước công dân hoặc VNeID cũng được hướng dẫn triển khai nhằm đơn giản hóa việc sử dụng dịch vụ và tiếp cận các chính sách hỗ trợ vé. Bên cạnh đó, thành phố khuyến khích ngân hàng, đơn vị cung cấp ví điện tử và doanh nghiệp phối hợp triển khai chương trình giảm giá, tích điểm, ưu đãi cho hành khách.
AI và dữ liệu lớn cũng được khuyến khích ứng dụng trong quản lý, điều hành, tối ưu mạng lưới tuyến và nâng cao hiệu quả khai thác phương tiện.
Rút ngắn khoảng cách từ nhà đến điểm đón
Để giao thông công cộng thực sự thuận tiện, TP.HCM định hướng tổ chức mạng lưới theo hướng tăng cường kết nối giữa các loại hình vận tải, thay vì để từng phương tiện hoạt động tách rời.
Xe buýt sẽ được sắp xếp lại để tăng khả năng trung chuyển đến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) và các tuyến đường sắt đô thị tiếp theo. Thành phố cũng định hướng phát triển xe buýt gom theo nhu cầu (DRT), kết nối với buýt đường thủy và xe đạp công cộng.
Mục tiêu đặt ra là giúp người dân có thể tiếp cận phương tiện giao thông công cộng trong khoảng cách đi bộ từ 300-500 m. Để hỗ trợ định hướng này, thành phố sẽ cải thiện lối đi bộ, bổ sung nhà chờ, bố trí điểm đỗ xe cá nhân tại các đầu mối giao thông và xử lý tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè tại khu vực dừng đón khách.
Song song với đầu tư hạ tầng, các hoạt động trải nghiệm metro, xe buýt điện và ngày hội giao thông xanh sẽ được tổ chức để người dân có cơ hội tiếp cận dịch vụ. Công tác truyền thông cũng được triển khai trên nhiều kênh, từ báo chí, truyền hình đến mạng xã hội và hệ thống thông tin cơ sở.
UBND TP.HCM dự kiến sơ kết phong trào vào quý II/2028 và tổng kết vào quý IV/2030. Sở Xây dựng là đơn vị thường trực, chịu trách nhiệm phối hợp với Sở Nội vụ cùng các cơ quan liên quan theo dõi, kiểm tra và tổng hợp kết quả thực hiện.
Với mục tiêu giao thông công cộng đáp ứng 15-20% nhu cầu đi lại vào năm 2030, kế hoạch đặt ra yêu cầu thay đổi đồng thời về phương tiện, hạ tầng, công nghệ và chất lượng phục vụ. Hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng biến những cải thiện này thành trải nghiệm đi lại thuận tiện, đủ sức khuyến khích người dân sử dụng thường xuyên.
