Sáng 20/5, tại Trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương và các cơ quan liên quan nhằm đánh giá nguồn lực phát triển đất nước gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế “2 con số” và xác lập mô hình tăng trưởng mới.
Cùng dự buổi làm việc có đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban Đảng Trung ương; lãnh đạo Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Quốc hội; Đảng ủy các ban, bộ, ngành Trung ương và một số doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn của Nhà nước.
Sau khi nghe Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương báo cáo đánh giá nguồn lực phát triển đất nước gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế "2 con số" và xác lập mô hình tăng trưởng mới cùng đại diện các cơ quan Trung ương phát biểu thảo luận và đóng góp ý kiến; phát biểu kết luận cuộc họp, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các ý kiến phát biểu thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, đi vào nhiều vấn đề căn cơ, đồng thời phân tích và có cách tiếp cận về nguồn lực toàn diện, đầy đủ hơn không chỉ theo nghĩa truyền thống, mà còn bao gồm cả nguồn lực mới, nguồn lực vật chất, nguồn lực phi vật chất…
Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, nếu nguồn lực không được kiểm kê đầy đủ, không được khơi thông kịp thời, không được phân bổ đúng trọng tâm, không được sử dụng hiệu quả, không được đo bằng năng suất và kết quả đầu ra thì dù tiềm năng lên đến đâu cũng không thể tự trở thành động lực của tăng trưởng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, vấn đề quan trọng là phải đổi mới tư duy về nguồn lực. Không thể coi nguồn lực là cái có sẵn, hữu hạn, tĩnh, chỉ để phân chia. Nguồn lực phải được kiến tạo, làm giàu, kết nối và nhân lên. Nhà nước không chỉ phân bổ nguồn lực, mà phải kiến tạo môi trường, định hình không gian phát triển, giảm rủi ro ban đầu, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực xã hội, nguồn lực trong dân, nguồn lực tư nhân, nguồn lực trí tuệ, nguồn lực dữ liệu và nguồn lực văn hóa.
Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đất nước ta đang có những nền tảng lớn, quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới ở tầm cao hơn với nền tảng về khoa học công nghệ, quy mô dân số, quy mô kinh tế… Đất nước cũng đã có đủ thế và lực mới, nhưng thế và lực mới cũng không tự chuyển động thành tăng trưởng “2 con số” được.
Muốn đạt được mục tiêu rất cao mà văn kiện Đại hội XIV đã đề ra và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 thì phải thay đổi căn bản cách thức tổ chức và vận hành nguồn lực phát triển. Đây là yêu cầu rất cao, hay nói một cách khác là tăng trưởng “2 con số” không thể là kết quả của mô hình tăng trưởng cũ được kéo dài thêm. Không thể chỉ dựa vào tăng vốn đầu tư, mở rộng tín dụng, khai thác thêm đất đai, tăng thêm dự án sử dụng lao động giá rẻ, gia công, lắp ráp hoặc thu hút FDI, bằng các ưu đãi đơn thuần (thuế, tiền thuế đất, công nhân giá rẻ). Những động lực đó vẫn cần thiết, nhưng không đủ. Nếu tiếp tục cách làm cũ thì có thể tạo được tăng trưởng nhất thời, nhưng khó tạo được một sự tăng trưởng bền vững, khó nâng cao được năng suất và có khả năng tự chủ và càng khó vượt qua được bẫy thu nhập trung bình.
Tăng trưởng “2 con số” là mục tiêu phát triển chất lượng cao, chứ không phải tăng trưởng bằng mọi giá. Tăng trưởng cao phải đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, an toàn nợ công, an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng, bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững quốc phòng - an ninh, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố niềm tin xã hội. Vì thế, không thể vì tăng trưởng mà đánh đổi ổn định. Không thể vì tốc độ mà xem nhẹ chất lượng. Không thể vì quy mô mà bỏ qua hiệu quả. Không thể vì trước mắt mà làm suy giảm nền tảng dài hạn.
Liên quan đến một số vấn đề lớn cần tiếp tục phải làm rõ và hoàn thiện, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải đánh giá đầy đủ nguồn lực phát triển của đất nước và trả lời được 3 câu hỏi: Nguồn lực nào là lợi thế nổi trội? Nguồn lực nào có thể huy động ngay? Nguồn lực nào là tiềm năng, chưa được chuyển hóa thành động lực phát triển?
Đặc biệt, phải rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm các nguồn lực đang chậm đưa vào sử dụng như quy hoạch treo, dự án vướng thủ tục, dự án chậm triển khai, đất công không sử dụng, tài sản công sử dụng kém hiệu quả, tài sản tranh chấp, các vụ án, vụ việc tồn đọng. Không để nguồn lực quốc gia nằm im trong thủ tục, trong tranh chấp, trong tâm lý sợ trách nhiệm hoặc trong sự phối hợp chậm giữa các cơ quan…
Phải coi cơ chế huy động, phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực là trọng tâm. Vấn đề không chỉ nằm ở câu hỏi “chúng ta có nguồn lực gì”, mà quan trọng hơn là “cơ chế nào để nguồn lực đi vào phát triển”. Hiện nay có nhiều nguồn lực đang bị mắc kẹt. Nếu không tháo gỡ những điểm nghẽn này, sẽ dẫn tới tình trạng rất nguy hiểm: có nguồn lực nhưng không sử dụng được; có tiềm năng nhưng không chuyển hóa được; có chủ trương đúng nhưng kết quả chậm; có mục tiêu cao nhưng công cụ thực hiện chưa đủ mạnh.
Về phân bổ nguồn lực, phải chuyển từ phân bổ dàn trải, bình quân, cục bộ, theo nhiệm kỳ, theo địa giới hành chính, sang phân bổ theo hiệu quả, năng suất, sức lan tỏa và kết quả đầu ra. Nguồn lực công phải dẫn dắt nguồn lực tư nhân. Đầu tư công phải kích hoạt đầu tư xã hội. FDI phải kéo theo doanh nghiệp trong nước. Hạ tầng phải mở ra không gian phát triển. Khoa học - công nghệ phải đi vào sản phẩm, doanh thu, năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.
Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu, phải làm rõ điều kiện để nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng “2 con số”. Theo đó, ổn định vĩ mô phải được xác định là điều kiện nền tảng; hiệu quả vốn phải tăng rõ rệt; TFP và năng suất lao động phải trở thành chỉ tiêu chỉ đạo trung tâm. Cùng với đó, doanh nghiệp Việt Nam phải lớn mạnh lên; hạ tầng, năng lượng, logistics, dữ liệu cũng phải đi trước một bước; bộ máy thực thi phải chuyển động nhanh hơn, quyết liệt hơn, trách nhiệm hơn.
Cùng với đó, phải xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới và cơ chế tổ chức thực hiện. Mô hình tăng trưởng mới phải dựa nhiều hơn vào năng suất, TFP, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu. Đây phải là động lực chính, không phải khẩu hiệu.
Mô hình mới phải dựa vào doanh nghiệp Việt Nam mạnh hơn. Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất. Doanh nghiệp Nhà nước tập trung vào lĩnh vực then chốt, hạ tầng chiến lược, dẫn dắt đầu tư lớn. FDI phải chuyển từ thu hút bằng số lượng sang hấp thụ bằng chất lượng, công nghệ và liên kết nội địa.
Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tập trung xây dựng gói thể chế khơi thông nguồn lực. Trọng tâm là đất đai, đầu tư, quy hoạch, xây dựng, tài sản công, thị trường vốn, PPP, dữ liệu, sở hữu trí tuệ, khoa học - công nghệ, mô hình kinh tế mới và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, bảo đảm pháp luật minh bạch, nhất quán, ổn định và có tầm nhìn.
Phải tổ chức kiểm kê, số hóa, giải phóng nguồn lực đang bị mắc kẹt, bị treo. Tập trung nguồn lực cho các cực tăng trưởng nhanh, các dự án và các ngành có sức lan tỏa cao, không dàn trải, không bình quân. Cần ưu tiên hạ tầng chiến lược, logistics, năng lượng, dữ liệu, đô thị, trung tâm tài chính, khu thương mại tự do, khu công nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển, hành lang kinh tế, vùng động lực. Nguồn lực công phải đi trước, dẫn dắt, giảm rủi ro ban đầu, mở không gian phát triển và kích hoạt nguồn lực tư nhân, FDI, PPP, vốn xã hội.
Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, cần phát triển doanh nghiệp, thị trường vốn và nguồn lực ở trong dân. Đồng thời phải lấy năng suất khoa học công nghệ, dữ liệu về nhân lực chất lượng cao là một động lực chính.
Cần triển khai chương trình năng suất quốc gia gắn với TFP, chuyển đổi số doanh nghiệp, tự động hóa, tiêu chuẩn hóa, quản trị hiện đại, nâng cấp nhà cung ứng nội địa, nâng tỷ lệ nội địa hóa. Khoa học - công nghệ phải tập trung giải các bài toán lớn của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương. Chuẩn bị nhân lực chiến lược cho trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, logistics, năng lượng mới, điện hạt nhân, công nghệ sinh học, vật liệu mới, đường sắt tốc độ cao, tài chính hiện đại, quản trị công và quản trị doanh nghiệp.
Theo đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải xây dựng thương hiệu quốc gia và cơ chế theo dõi, giám sát thực hiện. Cần xây dựng Chiến lược thương hiệu quốc gia thế hệ mới, chuyển định vị Việt Nam từ điểm đến chi phí cạnh tranh sang quốc gia đổi mới sáng tạo, xanh, tin cậy, có năng lực công nghệ và bản sắc văn hóa.
