Sau những sai phạm phát sinh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, đặc biệt tại một số địa phương, đã xuất hiện ý kiến đề xuất bỏ kỳ thi hoặc chuyển sang xét tốt nghiệp hoàn toàn bằng học bạ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng kỳ thi quốc gia vẫn cần được duy trì nhằm bảo đảm một chuẩn đánh giá thống nhất trên phạm vi cả nước.
Theo các chuyên gia, nếu chỉ xét học bạ sẽ khó tạo được mặt bằng đánh giá chung giữa các địa phương và cơ sở giáo dục. Kỳ thi tốt nghiệp không chỉ phục vụ việc công nhận tốt nghiệp mà còn cung cấp dữ liệu để cơ quan quản lý đánh giá chất lượng dạy học, phân tích kết quả theo từng địa phương, từng môn học và kịp thời phát hiện những bất thường trong quá trình tổ chức thi.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng việc tỷ lệ tốt nghiệp hằng năm ở mức cao không làm giảm vai trò của kỳ thi. Giá trị của kỳ thi nằm ở việc tạo ra một hệ thống dữ liệu khách quan phục vụ quản lý giáo dục, đồng thời hỗ trợ các cơ sở đào tạo trong công tác tuyển sinh.
Bên cạnh đó, việc quay trở lại mô hình các trường đại học đồng loạt tổ chức kỳ thi tuyển sinh riêng được đánh giá là chưa phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Điều này có thể làm tăng số lượng kỳ thi, phát sinh chi phí và áp lực cho thí sinh, đặc biệt là học sinh ở vùng sâu, vùng xa.
Ở góc độ quản lý, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện chủ yếu thực hiện chức năng xét công nhận tốt nghiệp và đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông. Trong khi đó, tuyển sinh đại học được thực hiện theo cơ chế tự chủ, các cơ sở đào tạo được lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp với yêu cầu của từng ngành.
Thực tế những năm gần đây cho thấy kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn là nguồn dữ liệu được nhiều trường đại học sử dụng trong tuyển sinh nhờ tính thống nhất và khả năng so sánh giữa các thí sinh. Song song với đó, các trường vẫn có thể kết hợp thêm những phương thức khác như xét học bạ hoặc kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực.
Theo định hướng của ngành giáo dục, thời gian tới công tác khảo thí sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng chuẩn hóa ngân hàng câu hỏi, nâng cao chất lượng đề thi, tăng cường kiểm tra, giám sát và từng bước ứng dụng công nghệ trong các khâu tổ chức. Việc nghiên cứu thi trên máy tính theo lộ trình phù hợp và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phát hiện các dấu hiệu bất thường cũng đang được xem xét nhằm nâng cao tính khách quan, minh bạch của kỳ thi.
Nhiều ý kiến cho rằng những hạn chế phát sinh trong kỳ thi năm nay cần được nhìn nhận là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện quy trình tổ chức, thay vì thay đổi toàn bộ mô hình. Mục tiêu là xây dựng kỳ thi ngày càng an toàn, công bằng, giảm áp lực cho người học nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu đánh giá chất lượng giáo dục và phục vụ hiệu quả công tác tuyển sinh.
