Phường Bàn Thạch được thành lập theo Nghị quyết số 1659/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập hai phường Tân Thạnh, Hòa Thuận và xã Tam Thăng. Đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025, phường sở hữu diện tích tự nhiên 34,77 km² với 10.880 hộ gia đình và 37.611 nhân khẩu, vận hành với 24 tổ dân phố. Thời gian qua, hệ thống này đã làm tốt vai trò cầu nối giữa chính quyền với nhân dân. Tuy nhiên, qua rà soát thực tế, địa phương có đến 13 trên tổng số 24 tổ dân phố quy mô dưới 450 hộ gia đình, chiếm 54,2% và chưa đạt tiêu chuẩn quy định. Việc quy mô tổ dân phố quá nhỏ đã gây ra hạn chế trong việc bố trí nguồn lực cán bộ, khai thác cơ sở vật chất văn hóa chung và tổ chức các hoạt động cộng đồng tại khu dân cư.
Từ thực tiễn đó, việc tinh gọn bộ máy quản lý là yêu cầu khách quan. Trên nguyên tắc liên cư liên địa, kế thừa yếu tố lịch sử văn hóa và bảo đảm ổn định đời sống, phường Bàn Thạch xây dựng phương án sắp xếp cụ thể. Địa phương giữ nguyên trạng 07 tổ dân phố đã đạt chuẩn gồm Kim Đới, Vĩnh Bình, Trường Đồng, Mỹ Thạch Bắc, Đoan Trai, Phương Hòa Nam và Hòa Thuận. Các tổ dân phố chưa đạt quy mô tiêu chuẩn được sáp nhập dựa trên sự phù hợp về địa bàn và nguyện vọng cư dân. Sau khi hoàn thành, số lượng tổ dân phố toàn phường giảm từ 24 xuống còn 15 tổ, giảm 09 đầu mối quản lý. Các tổ dân phố mới thành lập như Tân Thạnh, Mỹ Thạch, Phương Hòa, Thạch Tân đều đảm bảo đạt tiêu chuẩn quy mô.
Một điểm sáng nổi bật của đề án là việc đặt tên tổ dân phố mới dựa trên cơ sở kế thừa sâu sắc các giá trị văn hóa, lịch sử địa phương. Tên gọi Mỹ Thạch gắn liền với vùng đất lâu đời và Đình làng Mỹ Thạch xây dựng từ năm 1832; Phương Hòa kế thừa địa danh từ thế kỷ XIX cùng làng nghề bún truyền thống gần 200 năm; trong khi Thạch Tân mang đậm dấu ấn cách mạng với Địa đạo Kỳ Anh kiên cường. Những danh xưng cổ truyền khác như Tam Thăng, Mỹ Xuân, Trà Cai, Đông Yên cũng được lưu giữ, tạo sự thân thuộc cho cư dân. Quá trình lập đề án và lấy ý kiến cử tri diễn ra công khai theo phương châm dân biết, dân bàn, dân tham gia ý kiến, tạo sự đồng thuận cao.
Song song với điều chỉnh địa giới, đề án còn gắn liền với công tác kiện toàn tổ chức Đảng, Mặt trận và các đoàn thể chính trị - xã hội tại khu dân cư. Mỗi tổ dân phố mới thiết lập mô hình thống nhất bao gồm một chi bộ lãnh đạo toàn diện, Ban Công tác Mặt trận làm nòng cốt và các chi hội đoàn thể hoạt động đồng bộ. Phường dự kiến bố trí 45 người hoạt động không chuyên trách tại 15 tổ dân phố mới, gồm 15 Bí thư Chi bộ, 15 Tổ trưởng và 15 Trưởng Ban Công tác Mặt trận. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp sát cánh cùng nhân dân, kịp thời phản ánh tâm tư nguyện vọng của người dân.
Việc hoàn thành sắp xếp tổ dân phố tại phường Bàn Thạch mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm đầu mối quản lý, sử dụng tối ưu nguồn lực và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị. Với sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị, mô hình mới này sẽ tạo bệ phóng vững chắc để xây dựng một chính quyền cơ sở thực sự tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ nhân dân tốt nhất mỗi ngày.
