Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 7/11, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội nghe Tờ trình tóm tắt và Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.
7 nhóm chính sách đặc thù phát triển du lịch
Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nêu rõ, dự thảo Nghị quyết đã quán triệt, cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị; trong đó tập trung xây dựng các chính sách mang tính then chốt thuộc thẩm quyền của Quốc hội để tháo gỡ điểm nghẽn trong phát triển du lịch, tạo cơ chế chính sách đột phá để khơi thông và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, đưa du lịch phát triển đột phá, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn, là một động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Phát triển du lịch Việt Nam chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa, có giá trị gia tăng cao, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, bảo đảm nguyên tắc không nhắc lại các cơ chế chính sách đã được quy định.
Dự thảo Nghị quyết sau khi được tiếp thu chỉnh lý gồm 14 điều với 7 nhóm chính sách cụ thể:
Thứ nhất, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đối với dự án du lịch;
Thứ hai, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và liên kết cộng đồng trong hoạt động du lịch;
Thứ ba, hỗ trợ ưu đãi đối với mô hình kinh doanh du lịch mới có sự tham gia của cộng đồng dân cư kinh doanh trên nền tảng số, tổ hợp du lịch giải trí, văn hóa, thể thao kết hợp du lịch với chăm sóc sức khỏe, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh;
Thứ tư, thử nghiệm có kiểm soát một số mô hình hoạt động kinh doanh du lịch;
Thứ năm, hỗ trợ phát triển nhân lực du lịch;
Thứ sáu, thị thực đặc biệt, tạo thuận lợi nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú đối với khách du lịch quốc tế;
Thứ bảy, hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước cho phát triển du lịch.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo Nghị quyết cơ bản không phát sinh về nhân lực, bộ máy so với hiện hành. Nguồn lực tài chính cơ bản bảo đảm thực hiện nghị quyết từ nguồn ngân sách Trung ương, địa phương và các nguồn khác theo quy định của pháp luật.
"Nghị quyết khi được Quốc hội thông qua sẽ có tác động tích cực khơi thông các nguồn lực, tạo đột phá cho phát triển du lịch, định hình khung khổ pháp lý quan trọng để Chính phủ quy định cụ thể, có thể điều chỉnh linh hoạt, kịp thời khắc phục tháo gỡ khó khăn vướng mắc, đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ mà Nghị quyết số 26-NQ/TW đã đề ra", Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh.
Bảo đảm các quy định về bình đẳng giới, chính sách dân tộc
Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời thể chế hóa và triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị. Hồ sơ bảo đảm đầy đủ theo quy định.
Dự thảo Nghị quyết phù hợp với Hiến pháp, tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đã bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Nghị quyết số 26-NQ/TW. Dự thảo Nghị quyết không quy định các thủ tục hành chính; cơ bản bảo đảm các quy định về bình đẳng giới, chính sách dân tộc.
Ủy ban tán thành việc ban hành một số cơ chế, chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền của Quốc hội mà chưa được luật quy định hoặc đã quy định nhưng chưa đủ mạnh để tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch; tập trung vào các dự án có khả năng dẫn dắt, lan tỏa, thúc đẩy du lịch phát triển đột phá tại các địa bàn theo định hướng phát triển.
Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu với các Luật có liên quan, nhất là một số dự án luật đang trình Quốc hội tại kỳ họp này; rà soát các quy định về phân quyền, phân cấp; hoàn thiện dự thảo văn bản hướng dẫn thi hành để bảo đảm thống nhất, đồng bộ và khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện. Làm rõ hơn các tác động đối với ngân sách và phương án bảo đảm nguồn lực của từng chính sách.
Thảo luận tại tổ 15 về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Đây là nghị quyết có tính bao trùm, sâu sắc, toàn diện và có trọng tâm, trọng điểm, xác định những mục tiêu và định hướng quan trọng nhằm đưa du lịch đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế đất nước đến năm 2030, tầm nhìn năm 2045.
Những điểm nghẽn trong năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam
Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, thời gian từ nay đến năm 2030 không còn nhiều, trong khi các mục tiêu đặt ra rất thách thức. Việt Nam phấn đấu đưa du lịch đóng góp từ 10-12% GDP; phát triển mạnh 3 cực tăng trưởng du lịch Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia, 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh và sức cạnh tranh quốc tế; phấn đấu đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế...
Phó Thủ tướng cũng chỉ ra những điểm nghẽn trong năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam khi nhiều chỉ số vẫn ở thứ hạng thấp.
Từ yêu cầu thực tiễn, Chính phủ xác định việc xây dựng chính sách phải bám sát, quán triệt sâu sắc toàn diện Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị.
Trên cơ sở chủ trương, định hướng Nghị quyết số 26-NQ/TW, Chính phủ đề xuất Quốc hội ban hành Nghị quyết với 7 nhóm cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, bảo đảm tính trọng tâm, trọng điểm, không dàn trải, cào bằng; các chính sách còn lại thuộc thẩm quyền sẽ do Chính phủ quy định.
Theo đó, một mặt, chính sách tập trung tạo năng lực cạnh tranh và thương hiệu mạnh cho các cực tăng trưởng, trung tâm du lịch, khu du lịch trọng điểm quốc gia. Mặt khác, cần mở rộng không gian và dư địa phát triển du lịch tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đây là những khu vực có tiềm năng phát triển du lịch gắn với nông nghiệp, sinh thái, văn hóa bản địa và bản sắc cộng đồng.
Trên tinh thần đó, dự thảo Nghị quyết đề xuất các cơ chế, chính sách ưu đãi mang tính đột phá, định hình những dự án du lịch chất lượng cao, dự án du lịch động lực, dự án chiến lược và các dự án du lịch cộng đồng. Đồng thời, nghiên cứu thí điểm các mô hình du lịch mới theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), qua đó đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng.
Đối với những chính sách đặc thù để hình thành các dự án du lịch động lực, Phó Thủ tướng lưu ý, điều kiện hưởng ưu đãi không thể chỉ căn cứ vào quy mô vốn đầu tư mà phải gắn với tiến độ triển khai, hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng tạo việc làm và tác động lan tỏa.
"Quan trọng nhất là hiệu quả và giá trị đem lại cho xã hội như thế nào", Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng, các dự án phải thực sự tạo ra giá trị, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và xây dựng thương hiệu du lịch Việt Nam.
Một yêu cầu khác là khơi thông các nguồn lực nhằm giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp du lịch. Theo Phó Thủ tướng, chính sách cần khuyến khích doanh nghiệp, xã hội và người dân đầu tư; nguồn lực Nhà nước chủ yếu đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt, tập trung vào hạ tầng và kết nối.
Đồng thời, dự thảo cũng tính đến việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền. Trên cơ sở khả năng ngân sách, tiềm năng, lợi thế và điều kiện thực tiễn của từng địa phương để có cơ chế, chính sách phù hợp thúc đẩy sự phát triển du lịch.
Phó Thủ tướng cho biết, bên cạnh Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ sẽ ban hành nghị định bao quát các cơ chế, chính sách theo tinh thần Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị, tạo thêm động lực thúc đẩy du lịch phát triển.
