Theo tài liệu, Hang Hỏa Tiễn hay còn gọi Hang Tổ 4 là một hang động nhỏ nằm trong dãy núi Eo Kin, thuộc phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An. Cách đây 60 năm, vào ngày 28/4/1966 đã chứng kiến một sự kiện bi tráng: 33 chiến sĩ Thanh niên xung phong Tổ 4, đơn vị C271, Đội 27 đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.
Năm 1964 - 1965, Mỹ đã tập trung lực lượng, sử dụng vũ khí hiện đại mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc nhằm đánh phá hậu phương, cắt đứt các tuyến giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam.
Tại Nghệ An, các khu vực như Vinh - Bến Thủy, Cửa Hội và nhiều huyện miền núi như Kỳ Sơn, Tương Dương, Tân Kỳ, Nghĩa Đàn… trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt. Đặc biệt, hệ thống giao thông đường sắt, đường bộ, cầu phà từ cầu Cấm - Nghi Lộc ra Khe Nước lạnh - Hoàng Mai liên tục hứng chịu bom đạn.
Trong bối cảnh đó, để đảm bảo chi viện kịp thời cho miền Nam, ngày 27/4/1965, Bộ Giao thông - Vận tải thành lập đơn vị TNXP “Ba sẵn sàng” C271, Đội 27 gồm 150 đồng chí, chia thành nhiều tổ đội, mỗi tổ đảm nhiệm một nhiệm vụ khác nhau như: Nạo vét kênh nhà Lê, bốc dỡ hàng hóa; bảo vệ an toàn đường sắt, đường bộ từ Khe Nước lạnh vào cầu Hoàng Mai,...
Trong đó, Tổ 4 có 36 đồng chí (14 nam, 22 nữ) từ các tỉnh Nghệ An, Hà Nam, Thanh Hóa, Thái Bình, Thừa Thiên Huế được giao nhiệm vụ khai thác đá để xây dựng đoạn đường vào ga Hoàng Mai và khắc phục kịp thời các sự cố trên tuyến đường sắt khi bom Mỹ đánh phá.
Sáng 28/4/1966, trong khi đang làm nhiệm vụ khai thác đá trên công trường, bất ngờ có kẻng báo động, mọi người chạy vào hang đá trú ẩn, cũng là lúc máy bay địch dội một loạt bom làm rung chuyển cả khu vực, sau đó là 2 quả đạn rocket bắn thẳng vào nơi trú ẩn. Toàn bộ cửa hang chìm trong khói bụi dày đặc, cây cối đổ ngã, hàng trăm khối đất đá bịt kín lối vào.
Khi các tổ đội công nhân xung quanh lập tức chạy ra hiện trường ứng cứu thì tìm kiếm được 4 đồng chí ở phía cửa hang, còn lại 32 đồng chí khác thì không thể tiếp cận do cửa hang bị sập.
Lực lượng cứu hộ đào bới suốt đêm, đến sáng hôm sau thì một phần cửa hang được mở. Trong hang, gần như toàn bộ thi thể các anh chị nằm ngổn ngang, không còn ai nguyên vẹn. Chị Trần Thị Loan bị thương nặng được đồng đội đem đi Hà Nội để cứu chữa, nhưng không qua khỏi, hy sinh vào tháng 8/1966. Chị Nguyễn Thị Toán khắp cơ thể đầy mảnh đạn không còn thở, sau khi đưa đi khâm liệm chuẩn bị cho lễ an táng thì bất ngờ tỉnh lại và được cứu sống. Anh Nguyễn Ngọc Lâm, bị phiến đá hàng chục tấn đè nửa người và mãi mãi yên nghỉ trong hang. 33 anh chị đã nằm lại vĩnh viễn nơi đây khi tuổi đời còn rất trẻ, người trẻ nhất mới tròn 16 tuổi.
Năm 2003, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã quyết định công nhận 33 TNXP Tổ 4, đơn vị C271, đội 27 là Liệt sỹ và cấp bằng Tổ quốc ghi công. Năm 2011, Hang Hỏa Tiễn và Nghĩa trang Liệt sĩ Đường sắt được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia.
Ngày 28/4/2026 tròn 60 năm ngày hy sinh của 33 liệt sĩ TNXP tại Hang Hỏa Tiễn. Và đây cũng là lần đầu tiên tỉnh Nghệ An tổ chức Lễ kỷ niệm nhằm tưởng niệm, tri ân các anh hùng liệt sĩ và góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn” cho các thế hệ.
Trong diễn văn tại Lễ kỷ niệm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới 33 liệt sĩ TNXP và các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ông cho biết, Hoàng Mai nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Nghệ An, là “yết hầu” hội tụ, kết nối các huyết mạch giao thông quan trọng đường bộ, đường sắt, đường thủy vào Nam ra Bắc. Đây cũng là vùng núi đá vôi tốt, trữ lượng lớn có thể khai thác, sản xuất vật liệu phục vụ cho việc san lấp, hàn gắn các tuyến đường trong thời chiến...
Lãnh đạo tỉnh cũng cho biết, thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung huy động nguồn lực đầu tư tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị Cụm di tích Hang Hỏa Tiễn và Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt, để nơi đây xứng tầm là địa chỉ đỏ quan trọng trong đời sống tâm linh của Nhân dân Nghệ An và đồng bào cả nước.
Lễ kỷ niệm không chỉ là dịp để nhìn lại quá khứ mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Di tích hang Hỏa Tiễn giờ đây không chỉ là nơi thờ tự, mà đã trở thành "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ mai sau.
Các đại biểu, khách mời và đông người dân đã chứng kiến một Chương trình sử thi nghệ thuật tại Lễ kỷ niệm với chủ đề “Lửa thiêng trong đá”, gồm ba chương: Chương I - “Ánh lửa từ trái tim”; Chương II - “Sống trong đá, thác hóa thân vào đá”; Chương III - “Bất tử với thời gian” đã làm sống lại một thời oanh liệt và sự hy sinh cao đẹp nhưng cũng hết sức bi thương của 33 chiến sỹ thuộc tổ 4, đội 27 đơn vị 271 TNXP.
