Người trên 40 tuổi là nhóm “dễ bị bỏ lại”
Khảo sát mới đây của nền tảng tuyển dụng TopCV cho thấy, lao động trên 40 tuổi là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ các đợt cắt giảm nhân sự trong năm 2025, với tỷ lệ mất việc lên tới 19%. Tính trung bình, cứ 10 người thuộc thế hệ gen X thì có gần 2 người rơi vào cảnh thất nghiệp.
Con số này không đơn thuần phản ánh khó khăn kinh tế, mà cho thấy một sự dịch chuyển cấu trúc nhân sự đang diễn ra âm thầm trong doanh nghiệp: Giảm bớt các vị trí thâm niên cao, chi phí lớn và không còn phù hợp với mô hình vận hành mới.
Theo báo cáo thị trường tuyển dụng 2025–2026 của TopCV, dựa trên khảo sát hơn 3.000 doanh nghiệp và người lao động tại Hà Nội và TP HCM, điểm nổi bật của năm qua là tính ổn định việc làm suy giảm rõ rệt.
Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên tinh gọn, số hóa và tự động hóa. Những vị trí quản lý trung gian, vận hành theo mô hình cũ vốn thường do lao động nhiều tuổi đảm nhiệm trở thành đối tượng bị xem xét đầu tiên khi cần cắt giảm chi phí. Xu hướng này cũng đang diễn ra mạnh mẽ tại Mỹ và châu Âu, nơi các tập đoàn lớn đồng loạt tái cấu trúc để thích ứng với công nghệ và áp lực lợi nhuận.
Mất việc đã khó, tìm việc mới còn khó hơn
Không chỉ dừng lại ở việc bị cắt giảm, hành trình quay lại thị trường lao động của người trung niên cũng đầy thách thức. Khảo sát cho thấy, chỉ 4% người lao động bị cắt giảm tìm được công việc đúng chuyên môn, trong khi gần 8% buộc phải chuyển sang làm trái ngành.
Thời gian tìm việc kéo dài đáng kể. Gần 58% người được hỏi cho biết phải mất khoảng một năm mới tìm được vị trí mới. Nguyên nhân đến từ hai phía: thị trường cạnh tranh khốc liệt khi số lượng ứng viên vượt xa nhu cầu tuyển dụng, và doanh nghiệp ngày càng đặt ra những tiêu chí khắt khe hơn về kỹ năng, đặc biệt là khả năng thích ứng công nghệ.
Người trẻ linh hoạt, người lớn tuổi tìm sự an toàn
Trong khi gen X đối mặt với nguy cơ mất việc, gen Z lại chủ động rời bỏ công việc. Gần 36% lao động gen Z cho biết họ tự nguyện thay đổi công việc, cao hơn đáng kể so với gen Y và gen X. Với người trẻ, công việc không chỉ là thu nhập mà còn là cơ hội phát triển và cân bằng cuộc sống – những yếu tố họ sẵn sàng đánh đổi bằng sự ổn định.
Ngược lại, sự bất định của khu vực tư nhân khiến khu vực công trở thành lựa chọn an toàn đối với nhiều lao động, đặc biệt là người lớn tuổi. Hơn một nửa lao động khối tư nhân được khảo sát bày tỏ sự quan tâm tới các vị trí trong bệnh viện, đơn vị y tế nghiên cứu, hoặc doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực điện lực, viễn thông. Gen X là nhóm quan tâm nhiều nhất đến khu vực này, với 53%, cho thấy nhu cầu tìm kiếm sự ổn định đang gia tăng rõ rệt khi tuổi nghề kéo dài.
Thị trường lao động 2026 bước vào giai đoạn “chọn lọc”
Nhìn về phía trước, TopCV nhận định năm 2026 sẽ tiếp tục là giai đoạn thận trọng và chọn lọc. Lạm phát, khó khăn kinh tế, cùng làn sóng công nghệ đặc biệt là AI sẽ tiếp tục tác động mạnh đến chiến lược nhân sự của doanh nghiệp. Nhiều chính sách thuế mới cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các ngành như thương mại điện tử và kinh doanh xuyên biên giới.
Dù vậy, bức tranh toàn cảnh vẫn có những gam sáng. Theo Tổng cục Thống kê, năm 2025 Việt Nam có 52,4 triệu người có việc làm, tăng hơn 578.000 người so với năm trước. Tuy nhiên, phía sau con số tăng trưởng đó là một thực tế không phải ai cũng được hưởng lợi như nhau, và nhóm lao động trên 40 tuổi đang đứng trước áp lực thích nghi lớn hơn bao giờ hết./.
