Những năm gần đây, SAT xuất hiện trong phương án tuyển sinh của một số trường đại học tại Việt Nam. Mỗi trường có cách sử dụng chứng chỉ khác nhau, từ xét tuyển trong một phương thức riêng đến kết hợp với các tiêu chí khác.
Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 cũng đặt yêu cầu chặt chẽ hơn với các phương thức xét tuyển kết hợp. Các tiêu chí sử dụng để đánh giá thí sinh phải gắn với kiến thức nền tảng và năng lực cốt lõi cần thiết cho chương trình đào tạo. Chứng chỉ quốc tế vì thế chỉ là một thành phần trong hồ sơ, không thể thay thế toàn bộ kết quả học tập của học sinh.
Điều này cũng khiến việc lựa chọn thời điểm học SAT trở nên khác nhau ở từng học sinh.
Không nhất thiết phải học thật sớm
SAT là bài thi chuẩn hóa với hai phần Reading and Writing và Math, tổng điểm tối đa 1.600. Ngoài kiến thức, bài thi đòi hỏi khả năng đọc hiểu, xử lý thông tin và suy luận bằng tiếng Anh.
Theo thầy Nghiêm Đức An, chuyên gia đào tạo SAT tại Hà Nội, với những học sinh đã có định hướng theo đuổi chứng chỉ này, lớp 10 có thể là thời điểm bắt đầu làm quen. Tuy nhiên, giai đoạn đầu không nhất thiết phải lao ngay vào luyện đề.
Điều quan trọng hơn là củng cố nền tảng tiếng Anh, làm quen với Toán bằng tiếng Anh, tăng vốn từ vựng học thuật và duy trì thói quen đọc những văn bản có độ khó cao.
Khi nền tảng đã ổn định, học sinh mới chuyển dần sang làm quen với cấu trúc đề, cách phân bổ thời gian và những dạng câu hỏi đặc trưng của SAT. Khả năng phân tích, lập luận và kết nối thông tin cũng cần được rèn trong quá trình này.
Nếu tiếng Anh còn yếu, việc bắt đầu bằng những buổi luyện đề liên tục có thể khiến học sinh nhanh chóng mệt mỏi mà kết quả không cải thiện nhiều. Khi đó, dành thời gian củng cố kiến thức chung sẽ có ích hơn việc cố đạt điểm SAT trong thời gian ngắn.
Mục tiêu đại học quyết định lộ trình
Một trong những điều phụ huynh và học sinh cần làm trước khi đăng ký học SAT là tìm hiểu phương án tuyển sinh của những trường, ngành mà mình hướng tới.
Có trường sử dụng SAT trong xét tuyển tài năng, có trường đưa chứng chỉ này vào phương thức xét tuyển kết hợp. Điều kiện đi kèm cũng không giống nhau. Chẳng hạn, trong phương án xét tuyển tài năng năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội có các diện sử dụng chứng chỉ quốc tế và đồng thời áp dụng những yêu cầu riêng về kết quả học tập.
Vì vậy, một mức điểm SAT được xem là cao ở trường này chưa chắc có cùng ý nghĩa ở trường khác. Học sinh cũng không nên chỉ nghe bạn bè hoặc tham khảo những mức điểm trên mạng rồi đặt mục tiêu cho mình mà chưa xem kỹ đề án tuyển sinh.
Với những em có ý định du học, SAT có thể nằm trong kế hoạch chuẩn bị hồ sơ cùng với kết quả học tập, ngoại ngữ, hoạt động cá nhân và những yêu cầu riêng của từng trường. Khi đó, việc chuẩn bị từ lớp 10 hoặc 11 có thể giúp học sinh chủ động hơn về thời gian.
Những em chưa xác định rõ trường, ngành hoặc phương thức xét tuyển cũng không nhất thiết phải vội vàng đăng ký học SAT. Ba năm THPT vẫn còn nhiều mục tiêu khác cần hoàn thành, từ kiến thức trên lớp đến ngoại ngữ và các kỹ năng học tập.
Học để nâng năng lực, không chỉ lấy điểm
Điểm đáng chú ý của quá trình chuẩn bị SAT không chỉ nằm ở một chứng chỉ dùng trong hồ sơ tuyển sinh. Việc đọc hiểu nhanh, tìm mối liên hệ giữa các dữ kiện, phân tích một vấn đề và đưa ra lựa chọn có căn cứ cũng là những kỹ năng học sinh sẽ tiếp tục sử dụng khi bước vào đại học.
Theo các chuyên gia, đây cũng là lý do học sinh không nên quá phụ thuộc vào việc luyện mẹo. Nếu chỉ ghi nhớ cách xử lý từng dạng câu hỏi mà không cải thiện khả năng đọc hiểu và tư duy, việc nâng điểm sẽ khó bền vững.
Một lộ trình hợp lý có thể bắt đầu bằng việc đánh giá năng lực hiện tại. Nếu tiếng Anh và Toán đã có nền tảng tương đối tốt, học sinh có thể làm một bài kiểm tra thử để biết mình đang ở đâu. Từ kết quả đó, các em mới quyết định cần bao nhiêu thời gian chuẩn bị và có nên theo đuổi SAT hay không.
Cách làm này cũng giúp giảm áp lực cho học sinh. Thay vì thấy bạn bè học rồi vội đăng ký, các em có thể xác định rõ mình học để phục vụ mục tiêu nào, cần đạt kết quả ra sao và chứng chỉ đó có thực sự cần thiết cho con đường đại học đã chọn.
Trong bối cảnh tuyển sinh ngày càng có nhiều phương thức, việc chuẩn bị sớm là một lợi thế nếu có kế hoạch. Nhưng chuẩn bị sớm không có nghĩa là phải chạy trước tất cả mọi người.
Với SAT, thời điểm phù hợp nhất vẫn là khi học sinh đã có nền tảng đủ tốt và hiểu rõ mình muốn sử dụng chứng chỉ này vào đâu. Khi đó, việc học sẽ bớt áp lực hơn và quan trọng hơn, những năng lực được hình thành trong quá trình chuẩn bị có thể tiếp tục theo các em trong chặng đường học tập sau này.
