Nhiều năm trở lại đây, ô nhiễm không khí đã trở thành một trong những thách thức môi trường lớn nhất tại các đô thị Việt Nam. Bên cạnh những tác động dễ nhận thấy như sương mù quang hóa, bụi mịn hay chỉ số chất lượng không khí (AQI) thường xuyên ở mức cao, điều đáng lo ngại hơn là những ảnh hưởng âm thầm nhưng kéo dài đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt tại các không gian kín như bệnh viện, trường học và các cơ sở công cộng.
Trong bối cảnh đó, một chương trình hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc đang mở ra hướng tiếp cận mới, không chỉ mang đến một giải pháp công nghệ, mà còn thử nghiệm một mô hình hợp tác quốc tế lấy cộng đồng làm trung tâm. Đó là Chương trình K-INNO Global 2026 do Cơ quan Mua sắm Công Hàn Quốc (Public Procurement Service – PPS) triển khai, với sự tham gia của Công ty CleanBio Hàn Quốc, Quỹ Hỗ trợ Nhân tài Việt Nam cùng nhiều cơ sở giáo dục, y tế trên địa bàn Hà Nội.
Bầu không khí đáng lo ngại
Theo số liệu của IQAir – tổ chức quan trắc chất lượng không khí toàn cầu, Hà Nội nhiều lần nằm trong nhóm những thành phố có mức ô nhiễm không khí cao nhất thế giới. Nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt xa ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đặc biệt trong các tháng mùa đông và đầu xuân.
Khác với những hạt bụi thông thường, PM2.5 có kích thước siêu nhỏ, đủ khả năng đi sâu vào phế nang phổi, thậm chí đi vào máu, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và nhiều bệnh lý mạn tính khác.
Điều đáng nói là phần lớn thời gian mỗi người lại không ở ngoài đường mà trong các không gian kín như lớp học, văn phòng hay phòng bệnh. Đây cũng là những nơi tập trung đông người, nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường hô hấp cao hơn nhiều so với môi trường thông thường. Chính vì vậy, câu chuyện cải thiện chất lượng không khí trong nhà đang trở thành một nhu cầu cấp thiết thay vì chỉ là một lựa chọn bổ sung.
K-INNO Global: Công nghệ phải gắn với lợi ích cộng đồng
K-INNO Global là chương trình do Cơ quan Mua sắm Công Hàn Quốc (PPS) triển khai nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp sở hữu công nghệ đổi mới sáng tạo mở rộng hợp tác quốc tế thông qua các dự án thí điểm tại nước ngoài.
Điểm khác biệt của chương trình không nằm ở quy mô thiết bị mà ở phương thức triển khai. Thay vì thương mại hóa ngay sản phẩm, doanh nghiệp sẽ phối hợp cùng các đối tác địa phương triển khai thí điểm, đánh giá hiệu quả trong điều kiện thực tế trước khi xem xét khả năng nhân rộng.
Trước Việt Nam, chương trình đã được triển khai tại Indonesia với khoảng 100 thiết bị lắp đặt trong cộng đồng địa phương. Những kinh nghiệm thu được về điều kiện khí hậu nhiệt đới, nhu cầu sử dụng cũng như phản hồi của người dân trở thành cơ sở quan trọng để chương trình tiếp tục được mở rộng sang Việt Nam.
Trong năm 2026, Hà Nội được lựa chọn là địa điểm triển khai dự án thí điểm với dòng máy lọc và khử trùng không khí CleanBio Air-Fit 30 tại các bệnh viện, trường học và một số cơ sở phục vụ cộng đồng.
Vì sao lại là Việt Nam?
Việt Nam không phải thị trường đầu tiên mà CleanBio hướng tới. Trước đó, doanh nghiệp Hàn Quốc này đã có mặt tại Hàn Quốc, Indonesia và Mông Cổ. Tuy nhiên, theo ông Park Kyoung Shin – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) Công ty TNHH CleanBio, Việt Nam được lựa chọn bởi những điều kiện rất đặc thù.
Ông cho biết Hà Nội hiện là một trong những đô thị có mức ô nhiễm không khí cao trong khu vực. Chính điều đó lại tạo nên môi trường phù hợp để đánh giá một cách khách quan hiệu quả của công nghệ.
"Việt Nam là một thị trường rất tiềm năng. Hà Nội hiện có mức ô nhiễm không khí đáng lo ngại, vì vậy nếu dự án được triển khai thành công tại đây thì những ưu điểm của công nghệ sẽ được thể hiện rõ hơn."
Theo ông Park, mục tiêu của CleanBio không chỉ là đưa sản phẩm đến một thị trường mới mà còn mong muốn phối hợp cùng các cơ quan, tổ chức tại Việt Nam để kiểm chứng hiệu quả ứng dụng trong điều kiện thực tế, từ đó mở ra cơ hội hợp tác lâu dài.
Khác với nhiều thiết bị lọc không khí thông thường, dòng Air-Fit được phát triển theo định hướng vừa làm sạch bụi mịn, vừa hỗ trợ xử lý vi khuẩn và virus trong không khí.
Ông Park cho biết chính đại dịch COVID-19 đã khiến nhóm nghiên cứu thay đổi tư duy phát triển sản phẩm.
"Chúng tôi không chỉ muốn làm sạch bụi trong không khí mà còn mong muốn góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn, virus, tạo nên một môi trường thực sự trong lành và an toàn hơn cho con người."
Theo hồ sơ kỹ thuật của doanh nghiệp, Air-Fit đã được công nhận là sản phẩm đổi mới sáng tạo của Chính phủ Hàn Quốc và đang được ứng dụng tại nhiều cơ sở công cộng, bệnh viện cũng như trường học tại Hàn Quốc.
Điểm đáng chú ý của dự án tại Việt Nam là các thiết bị không được lựa chọn triển khai ngẫu nhiên mà hướng tới những nơi có nhu cầu sử dụng thực tế cao như bệnh viện, trường học và cơ sở y tế.
Trong số các đơn vị tham gia giai đoạn đầu có Trường Cao đẳng Bách Khoa. Với đặc thù đào tạo nhiều ngành kỹ thuật, sinh viên thường xuyên học tập và thực hành trong môi trường sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dụng, nhà trường đánh giá việc cải thiện chất lượng không khí là nhu cầu thiết thực.
Ông Hoàng Trung Thu, đại diện nhà trường cho biết:
"Chúng tôi kỳ vọng việc tiếp cận công nghệ lọc không khí thế hệ mới sẽ góp phần tạo nên môi trường học tập và làm việc trong lành hơn cho sinh viên và giảng viên. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để nhà trường tiếp cận những công nghệ tiên tiến từ Hàn Quốc mà trước đây còn khá mới mẻ."
Từ góc nhìn của các đơn vị tiếp nhận, giá trị lớn nhất của chương trình không nằm ở số lượng thiết bị được lắp đặt mà ở cơ hội được tiếp cận những giải pháp công nghệ đã được kiểm chứng trong điều kiện quốc tế, đồng thời có sự đồng hành của các chuyên gia trong suốt quá trình đào tạo, hướng dẫn sử dụng và đánh giá hiệu quả.
Một dự án nhỏ nhưng mở ra triển vọng lớn
Nếu chỉ xét về quy mô, dự án K-INNO Global tại Hà Nội chưa phải một chương trình lớn. Tuy nhiên, điều đáng chú ý nằm ở mô hình hợp tác mà chương trình đang thử nghiệm.
Lần đầu tiên, một sản phẩm công nghệ được Chính phủ Hàn Quốc lựa chọn hỗ trợ triển khai tại Việt Nam thông qua cơ chế hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội và các đơn vị thụ hưởng.
Theo ông Park Kyoung Shin, nếu dự án thí điểm đạt được kết quả tích cực, đây sẽ là nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục mở rộng các chương trình hợp tác trong tương lai.
"Đây mới chỉ là một dự án nhỏ, nhưng nếu thành công, nó sẽ trở thành bàn đạp để nhiều chương trình hợp tác tương tự được triển khai tại Việt Nam. Chúng tôi hy vọng đây sẽ là bước khởi đầu cho nhiều cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc trong thời gian tới."
Không chỉ dừng lại ở sản phẩm Air-Fit, phía Hàn Quốc cũng kỳ vọng thông qua dự án lần này sẽ có thêm nhiều công nghệ đổi mới sáng tạo khác được giới thiệu tới Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực môi trường, y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Hợp tác để hướng tới phát triển bền vững
Trong bối cảnh các quốc gia ngày càng coi trọng mục tiêu phát triển bền vững, những chương trình hợp tác như K-INNO Global cho thấy công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đặt trong những nhu cầu cụ thể của cộng đồng.
Việt Nam đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ quá trình đô thị hóa và ô nhiễm môi trường. Hàn Quốc lại có nhiều kinh nghiệm trong phát triển công nghệ môi trường và quản lý chất lượng không khí. Sự kết hợp giữa nhu cầu thực tiễn của Việt Nam với năng lực công nghệ của Hàn Quốc đang mở ra một hướng hợp tác mang tính bổ trợ, trong đó lợi ích cuối cùng thuộc về người dân.
Không khí sạch không chỉ là một tiêu chuẩn kỹ thuật. Đó là điều kiện để mỗi học sinh có môi trường học tập tốt hơn, mỗi bệnh nhân được điều trị trong không gian an toàn hơn và mỗi người dân được bảo vệ trước những nguy cơ vô hình từ ô nhiễm môi trường.
Và với các trường học, bệnh viện tham gia, mỗi không gian được cải thiện chất lượng không khí là một bằng chứng sống về điều mà hợp tác quốc tế có thể làm được khi đặt đúng ưu tiên vào đúng chỗ.
Có thể dự án lần này chỉ là bước khởi đầu. Nhưng nếu những giá trị mà K-INNO Global mang lại được tiếp tục nhân rộng, đây sẽ không chỉ là câu chuyện về một thiết bị lọc không khí, mà còn là minh chứng cho cách Việt Nam và Hàn Quốc cùng nhau giải quyết những vấn đề chung bằng công nghệ, trách nhiệm xã hội và tầm nhìn hướng tới phát triển bền vững./.
.
