Sự kiện do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì, Học viện Hành chính và Quản trị công tổ chức thực hiện, với sự phối hợp của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) và Tổ chức Hành chính miền Đông thế giới (EROPA).
Tham dự Diễn đàn trong Phiên toàn thể ngày 5/10 có hơn 500 đại biểu, trong đó có gần 300 đại biểu quốc tế, các vị Đại sứ, đại diện cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học và tác giả đến từ hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ; cùng lãnh đạo các cơ quan Trung ương, chính quyền địa phương, các học viện, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Việt Nam.
Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026 là diễn đàn quốc tế thường niên có uy tín về quản trị công trong khu vực và trên thế giới, kết nối nghiên cứu, chính sách và thực tiễn; tiếp nhận có chọn lọc tri thức và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời nghiên cứu, khái quát và chia sẻ ra với thế giới tri thức được hình thành từ thực tiễn Đổi mới, cải cách và quản trị của Việt Nam.
Thông qua Diễn đàn nhằm góp phần nâng cao năng lực tự chủ về tri thức và quản trị phát triển, mở rộng hợp tác thực chất và tăng cường đóng góp của Việt Nam vào việc giải quyết những vấn đề chung về quản trị và phát triển trong khu vực và trên thế giới.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, Diễn đàn diễn ra khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới sau 40 năm tiến hành công cuộc Đổi mới toàn diện.
Với khát vọng trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam càng nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của quản trị quốc gia: bởi khát vọng lớn phải được bảo đảm bằng năng lực quản trị tương xứng để tầm nhìn được chuyển hóa thành chính sách khả thi, hành động nhất quán và từ đây, người dân có thể cảm nhận được những kết quả trong cuộc sống hàng ngày.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: Việt Nam đang tiến hành cải cách tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số. Đây không chỉ là những thay đổi về tổ chức, mà là quá trình chuyển đổi mang tính hệ thống, đòi hỏi đổi mới đồng bộ từ cách nhận diện vấn đề, thiết kế chính sách đến phối hợp hành động và tổ chức thực thi; đồng thời phát huy sự gắn kết giữa Nhà nước, thị trường và xã hội, chia sẻ trách nhiệm và cùng hướng tới những mục tiêu phát triển của đất nước.
Những chuyển đổi ấy đặt nền móng cho một hệ sinh thái quản trị vừa đáp ứng yêu cầu hiện tại, vừa chủ động thích ứng với tương lai. Năng lực của một Chính phủ không chỉ thể hiện ở việc giải quyết tốt những vấn đề hôm nay, mà còn ở khả năng nhận diện sớm những thay đổi, chuẩn bị cho những thách thức và đón bắt những cơ hội của ngày mai.
“Chính phủ sẵn sàng trước tương lai không phải là Chính phủ biết trước mọi điều, mà là Chính phủ có tầm nhìn xa, chuẩn bị sớm, thích ứng nhanh và không ngừng tự đổi mới. Đó cũng là Chính phủ không chỉ ứng phó với những gì sẽ đến, mà còn chủ động kiến tạo những khả năng phát triển mới, cùng người dân định hình một tương lai tốt đẹp hơn”, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: Đổi mới sáng tạo mở ra những công cụ mới cho những thay đổi mang tính hệ thống đó. AI có thể hỗ trợ phát hiện rủi ro, phân tích kịch bản và cung cấp dịch vụ phù hợp từng người dân. Nhưng công nghệ không tự động tạo ra quản trị tốt. Ứng dụng AI phải đi cùng bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư, kiểm soát thiên lệch và trách nhiệm giải trình. Công nghệ hỗ trợ quyết định, không thay thế trách nhiệm của người quyết định.
Càng đổi mới, càng phải giữ vững mục tiêu bao trùm. Người dân không chỉ là người sử dụng dịch vụ, mà phải được tham gia xây dựng, thực thi và giám sát chính sách. Một Chính phủ sẵn sàng trước tương lai phải giúp người dân cũng sẵn sàng trước tương lai, thông qua giáo dục, đào tạo lại và an sinh thích ứng.
Trách nhiệm xây dựng một nền quản trị bao trùm không dừng ở biên giới quốc gia mà còn thể hiện ở việc tham gia giải quyết những vấn đề liên quan đến sự sinh tồn và tương lai nhân loại. Biến đổi khí hậu đòi hỏi phối hợp giảm phát thải, thích ứng và bảo vệ sinh kế. AI đòi hỏi hợp tác về an toàn, đạo đức và chia sẻ lợi ích. Già hóa dân số đặt ra yêu cầu chuẩn bị dài hạn về y tế, an sinh, lao động và học tập suốt đời. Những thách thức ấy cần năng lực hành động chung của các Chính phủ.
Trong cơ chế quản trị toàn cầu, các nước phát triển cần phát huy vai trò tiên phong trong hỗ trợ tài chính khí hậu, chia sẻ công nghệ và nâng cao năng lực quản trị, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển. Các nước đang phát triển cần chủ động đổi mới thể chế, phát huy nội lực, không chỉ tiếp nhận giải pháp mà còn tham gia xây dựng các nguyên tắc và sáng kiến chung.
Muốn vậy, cần phát triển tư duy quản trị dự báo, chủ động nhận diện những thay đổi để chuẩn bị từ sớm, từ xa. Phải biết lắng nghe những “tín hiệu yếu” - những dấu hiệu còn mờ nhạt nhưng có thể báo trước các chuyển biến lớn; thường xuyên xem xét lại những giả định quen thuộc; xây dựng nhiều kịch bản và kiểm nghiệm sức chống chịu của chính sách trong những tình huống khác nhau. Chúng ta cần kiên định với mục tiêu dài hạn, nhưng phải linh hoạt trong phương án hành động, không đặt tương lai đất nước vào một kịch bản duy nhất, dù kịch bản ấy có vẻ hợp lý đến đâu.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng bày tỏ mong muốn trong khuôn khổ Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026, sẽ tập trung làm rõ: Làm thế nào đưa dự báo và kịch bản vào hoạt động thường xuyên của Chính phủ? Cơ chế nào giúp toàn hệ thống học hỏi, đổi mới mà vẫn bảo đảm kỷ cương và trách nhiệm? Làm thế nào để năng lực thích ứng của mỗi quốc gia góp phần tăng cường khả năng ứng phó chung của thế giới?
“Việt Nam mong muốn học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm và cùng các đối tác xây dựng mạng lưới hợp tác về dự báo chiến lược, đổi mới quản trị và phát triển bao trùm. Chúng ta không thể lựa chọn mọi biến động sẽ đến, nhưng có thể lựa chọn cách chuẩn bị và cùng nhau hành động”, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ.
Xuyên suốt Diễn đàn, các đại biểu đã thảo luận về quản trị bao trùm, chuyển đổi hệ thống, đổi mới sáng tạo và Chính phủ sẵn sàng trước tương lai trong mối quan hệ với năng lực quản trị và năng lực kiến tạo phát triển của Nhà nước.
Trọng tâm không dừng ở thiết kế cải cách, mà đi vào những điều kiện để cải cách tạo ra kết quả: thể chế và tổ chức vận hành ra sao; phân cấp gắn với thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm như thế nào; dữ liệu và công nghệ được sử dụng thế nào để nâng cao chất lượng quyết định và hiệu quả thực thi...
Các phiên toàn thể và đối thoại chính sách tại Diễn đàn trong sáng ngày 5/10 đã tập trung vào những xu hướng đang định hình quản trị công, yêu cầu chuyển đổi hệ thống, năng lực kiến tạo phát triển và năng lực thực thi; đồng thời đi sâu vào phân cấp, phân quyền, năng lực chính quyền địa phương và những điều kiện để chính sách tạo ra kết quả trong thực tiễn.
Tại Phiên toàn thể 2 diễn ra chiều 5/10, các đại biểu tập trung làm rõ các điều kiện cốt lõi nhằm cụ thể hóa chính sách, chủ trương và cải cách thể chế thành kết quả phát triển thực chất; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về nâng cao năng lực lãnh đạo, quản trị thực thi tại địa phương. Đồng thời, thảo luận sâu các giải pháp thúc đẩy chính quyền địa phương kiến tạo phát triển trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi hệ thống và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Phát biểu tại Phiên toàn thể 2, TS. Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học Hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ đã trình bày tham luận “Chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu nâng cao năng lực thực thi, kiến tạo phát triển ở Việt Nam”, cho biết: Mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước cải cách đột phá nhằm tinh gọn bộ máy, xóa bỏ tầng nấc trung gian và chuyển đổi phương thức quản trị từ quản lý hành chính truyền thống sang kiến tạo phát triển, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Điểm cốt lõi của mô hình là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để theo nguyên tắc “việc địa phương do địa phương quyết định, thực hiện và chịu trách nhiệm”, đòi hỏi Chính phủ chuyển từ vai trò “chèo thuyền” sang “lái thuyền” để tạo dựng hệ sinh thái phát triển.
Để vận hành hiệu quả mô hình này, TS. Trần Anh Tuấn nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực thực thi và kiến tạo phát triển của chính quyền địa phương thông qua năm nhóm năng lực cốt lõi: năng lực thể chế; năng lực quản trị - điều hành; năng lực quản lý công vụ, công chức; năng lực nguồn lực; và năng lực chuyển đổi số. Trong đó, năng lực quản trị, điều hành giữ vai trò quyết định; việc khơi thông, mở rộng nguồn lực là điều kiện tiên quyết; còn chuyển đổi số là công cụ đột phá để tối ưu hóa hiệu quả vận hành.
Đồng thời, TS. Trần Anh Tuấn đề xuất Chính phủ cần tập trung vào phân tích chiến lược, hoạch định chính sách thay vì làm thay việc của địa phương. Bên cạnh đó, HĐND các cấp phải đổi mới phương thức giám sát, thực sự trở thành thể chế kiểm soát quyền lực hiệu quả và kiến tạo phát triển, gắn liền với chế độ công vụ theo vị trí việc làm nhằm thu hút, trọng dụng nhân tài phục vụ đất nước.
Ngày 6/10, Diễn đàn sẽ tiếp tục diễn ra với 20 phiên chuyên đề, trên 100 tham luận được trình bày tập trung vào năm nhóm vấn đề: quản trị phát triển và phát triển bền vững; chuyển đổi hệ thống và cải cách thể chế; chính phủ số, trí tuệ nhân tạo và quản trị dữ liệu; Chính phủ sẵn sàng trước tương lai và quản trị thích ứng; lãnh đạo, năng lực khu vực công và các thách thức mới nổi.
