Hoàn thiện thể chế, tổng rà soát hệ thống pháp luật để mở đường cho tăng trưởng hai con số

Chiều 9/4, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng ban Chỉ đạo đã chủ trì Phiên họp lần thứ nhất Ban Chỉ đạo Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Tham dự Phiên họp có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo và các Phó Trưởng ban Chỉ đạo, các thành viên Ban Chỉ đạo.

Hoàn thiện thể chế, tổng rà soát hệ thống pháp luật để mở đường cho tăng trưởng hai con số

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh đây là nhiệm vụ hết sức quan trọng, phức tạp, có phạm vi rất rộng và chưa có tiền lệ, nhằm triển khai Kết luận số 09 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo đó, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, Bộ Chính trị đã xác định thể chế phải đi trước một bước, hệ thống pháp luật phải được hoàn thiện đồng bộ, thống nhất và kiến tạo phát triển.

Theo Chủ tịch Quốc hội, thực tiễn hai năm qua cho thấy, kết quả tăng trưởng đạt được có đóng góp rất lớn của công tác hoàn thiện thể chế; tuy nhiên, hệ thống pháp luật hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn, nhất là tình trạng luật, nghị định, thông tư chưa đồng bộ, còn chồng chéo, thiếu thống nhất, gây khó khăn cho tổ chức thực hiện.

“Nhiệm vụ lần này không chỉ tập trung vào các đạo luật còn hiệu lực mà đặc biệt phải rà soát toàn diện hệ thống nghị định, thông tư – khối lượng văn bản rất lớn, có tác động trực tiếp đến hiệu quả thực thi pháp luật trong thực tế”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Nhắc lại phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội cho biết: Tổng Bí thư đã nhấn mạnh ba yêu cầu lớn đối với công tác xây dựng pháp luật trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, phải đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.

Thứ hai, phải chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng luật chồng chéo, bỏ trống, đẩy trách nhiệm xuống văn bản dưới luật.

Thứ ba, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển; lắng nghe chuyên gia, nhà khoa học, kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp và người dân; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ; chuyển từ tư duy “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời yêu cầu cần triển khai công tác tổng rà soát gắn với yêu cầu hoàn thiện cấu trúc pháp luật theo Kết luận 09 của Bộ Chính trị và Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đã được Bộ Chính trị thông qua. “Tổng Bí thư cũng đã nhắc nhở phải làm sao để từng đại biểu Quốc hội nắm được chương trình xây dựng pháp luật để có định hướng làm việc cho rõ”, Chủ tịch Quốc hội chia sẻ.

“Mục tiêu của đợt tổng rà soát lần này là đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên cả nước, từ đó đề xuất giải pháp xử lý tổng thể hệ thống văn bản QPPL trên cả nước. Đây là nhiệm vụ phức tạp, hệ trọng, với phạm vi đồ sộ, chưa có tiền lệ, có ý nghĩa hết sức quan trọng”.

Nhấn mạnh như vậy, Chủ tịch Quốc hội cho biết, tại cuộc họp của Thường trực Đảng ủy Chính phủ và Thường trực Chính phủ sáng nay, Thủ tướng cũng đã “bàn rất mạnh về hoàn thiện xây dựng pháp luật, để làm sao phải làm tới nơi tới chốn”. Thủ tướng cũng đã chia sẻ, tới đây các Bộ phải tiếp tục rà soát, cắt giảm thực chất các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Về lộ trình, Ban Chỉ đạo đặt mục tiêu báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội tình hình triển khai trong tháng 8/2026, hoàn thành báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể trong tháng 12/2026. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cơ quan thường trực phải xây dựng “sơ đồ công việc” theo tuần, theo tháng, xác định rõ từng đầu việc, cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành, để toàn Ban Chỉ đạo bám sát triển khai, tránh tình trạng họp nhiều nhưng không tạo ra sản phẩm cụ thể.

Tuyệt đối tránh hình thức trong công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt của đợt tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lần này là tuyệt đối tránh hình thức trong công tác rà soát.

Quan trọng nhất, đợt rà soát này phải tạo ra sản phẩm đầu ra cụ thể, đo đếm được: xác định rõ văn bản nào cần sửa đổi, bãi bỏ, thay thế hoặc ban hành mới; nội dung cần xử lý là gì; thời hạn hoàn thành và cơ quan chịu trách nhiệm. Trên cơ sở đó xây dựng chương trình hoàn thiện pháp luật có trọng tâm, trọng điểm, thực chất là một đợt tái cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, khả thi và hiệu quả.

Nhấn mạnh khối lượng công việc rất lớn, nhiều nội dung mới và thời gian gấp, Ban Chỉ đạo đề nghị các cơ quan được giao nhiệm vụ phải tổ chức phương pháp làm việc khoa học, ứng dụng tối đa khoa học công nghệ trong rà soát, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và hiệu quả để bảo đảm đúng yêu cầu, tiêu chí đã đề ra. Những vấn đề phát sinh hoặc còn ý kiến khác nhau cần kịp thời đề xuất giải pháp, báo cáo cơ quan thường trực để trình Ban Chỉ đạo xem xét, xử lý.

Trên cơ sở các ý kiến tại phiên họp, giao Bộ Tư pháp, cơ quan chủ trì, cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, hoàn thiện dự thảo Thông báo kết luận phiên họp thứ nhất, trình Trưởng Ban xem xét, quyết định; đồng thời khẩn trương tham mưu triển khai các nhiệm vụ tiếp theo, trong đó ưu tiên ban hành văn bản chỉ đạo để tổ chức thực hiện thống nhất, thay cho việc tổ chức hội nghị triển khai.