Ở những địa bàn xa trung tâm, quãng đường đến lớp và điều kiện sinh hoạt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc học của trẻ em. Vì thế, việc xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp không đơn thuần là bổ sung phòng học, mà còn hướng tới tạo ra một không gian giáo dục nơi học sinh có thể học tập, nghỉ ngơi và rèn luyện thường xuyên.
Tại Hà Tĩnh, hai điểm trường ở Hương Khê và Sơn Kim 1 đã được đưa vào sử dụng từ đầu năm học 2026-2027, tiếp nhận gần 2.900 học sinh. Đây là quy mô đáng kể đối với các trường học ở khu vực biên giới, đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức hoạt động phù hợp với nhiều độ tuổi và hoàn cảnh khác nhau.
Điểm đáng chú ý của mô hình là học sinh không chỉ đến trường để học các tiết chính khóa. Những hoạt động sinh hoạt, ăn uống, nghỉ ngơi và rèn luyện cũng được đưa vào kế hoạch quản lý của nhà trường. Với học sinh tiểu học, giáo viên cần theo sát và hướng dẫn nhiều hơn; trong khi đó, học sinh THCS được khuyến khích hình thành tính tự giác, chủ động trong học tập và sinh hoạt.
Sau hơn hai tháng vận hành, tình hình học sinh cơ bản ổn định. Theo Ban Giám hiệu, ý thức chấp hành nội quy có chuyển biến tích cực, số trường hợp vi phạm giảm đáng kể so với cùng kỳ năm học trước. Những thay đổi trong môi trường học tập cũng tạo thêm động lực cho học sinh. Em Đậu Tố Uyên, lớp 6A1, chia sẻ cảm thấy phấn khởi khi được học trong ngôi trường mới với phòng học và trang thiết bị đầy đủ. Nữ sinh mong muốn tiếp tục cố gắng trong học tập và rèn luyện.
Tại Sơn Kim 1, nhà trường hiện có 1.248 học sinh, được bố trí thành 36 lớp, gồm 452 học sinh tiểu học và 796 học sinh THCS. Trong số này có 84 học sinh dân tộc thiểu số, chủ yếu là người dân tộc Lào. Đội ngũ nhà trường gồm 79 cán bộ, giáo viên và nhân viên.
Theo Hiệu trưởng Lương Sỹ Hiệp, ngay sau khi tiếp nhận công trình, nhà trường đã nhanh chóng kiện toàn tổ chức, bố trí phòng học, đưa các hạng mục phục vụ giảng dạy vào khai thác. Hoạt động giáo dục được triển khai song song với việc sử dụng các phòng chức năng, qua đó từng bước hình thành môi trường học tập đồng bộ cho học sinh hai cấp.
Hai trường được thiết kế theo hướng phục vụ đồng thời hoạt động giảng dạy và sinh hoạt. Tại Hương Khê, công trình có diện tích trên 5 ha, quy mô thiết kế 40 lớp học, cùng hệ thống phòng chức năng, nhà hiệu bộ và khu nội trú, bán trú. Với hơn 1.600 học sinh, nhà trường đang tổ chức hoạt động theo từng nhóm tuổi để bảo đảm việc học và sinh hoạt không bị xáo trộn.
Một trong những kết quả đáng chú ý sau thời gian đầu hoạt động là các trường đã tổ chức được những khâu sinh hoạt thiết yếu bên cạnh nhiệm vụ giảng dạy. Với mô hình nội trú, bán trú, việc chăm lo bữa ăn, nơi nghỉ và quản lý học sinh ngoài giờ học là phần việc quan trọng giúp các em duy trì việc học tập thường xuyên.
Khu phục vụ ăn uống tại trường được bố trí các khu sơ chế, chế biến, chia suất và 7 phòng ăn. Thay vì phục vụ cùng lúc, trường chia thành hai ca cách nhau khoảng một giờ, học sinh tiểu học ăn trước, sau đó đến học sinh THCS.
Với 55 học sinh ở nội trú, nhà trường bố trí khu phòng ở trong tòa nhà 3 tầng và phân công hai giáo viên trực mỗi ngày. Công việc của giáo viên không dừng ở việc quản lý giờ giấc mà còn bao gồm theo dõi, hỗ trợ các em trong sinh hoạt thường ngày.
Hiệu trưởng Hoàng Thế Hanh cho biết nhà trường đã triển khai công tác dạy học và chăm sóc học sinh song song ngay từ khi bắt đầu hoạt động. Qua quá trình thực hiện, các quy trình được điều chỉnh để phù hợp với thực tế. Đến nay, những hoạt động chính đã cơ bản ổn định.
Mô hình tương tự cũng được triển khai tại Sơn Kim 1, nơi có 1.248 học sinh, trong đó 84 em là người dân tộc thiểu số, chủ yếu thuộc dân tộc Lào. Trường có 36 lớp học và đội ngũ 79 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Sau khi tiếp nhận công trình, nhà trường đã bố trí nhân sự, sắp xếp lớp học và đưa các phòng chức năng vào phục vụ hoạt động giáo dục.
Đối với học sinh ở những thôn xa trung tâm, điều kiện nội trú, bán trú có ý nghĩa thiết thực bởi giúp giảm thời gian đi lại, tạo thêm thời gian nghỉ ngơi và học tập. Hiệu trưởng Lương Sỹ Hiệp cho biết nhà trường đang phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện khu nhà ăn và nhà nội trú, dự kiến đưa vào sử dụng vào cuối tháng 11.
Hai công trình có tổng vốn đầu tư gần 300 tỷ đồng. Trong đó, trường Hương Khê được đầu tư hơn 154 tỷ đồng trên diện tích hơn 5 ha; trường Sơn Kim 1 có mức đầu tư hơn 140 tỷ đồng, diện tích khoảng 4,5 ha. Sau hơn hai tháng, giá trị của hai ngôi trường không chỉ nằm ở quy mô xây dựng hay số lượng phòng học được đưa vào sử dụng.
Điều quan trọng hơn là học sinh vùng biên đã có thêm một môi trường học tập gắn với sinh hoạt hằng ngày, nơi nhà trường có điều kiện theo sát quá trình học tập và rèn luyện của các em. Những hạng mục còn lại đang tiếp tục được hoàn thiện để mô hình này vận hành đồng bộ hơn, phát huy tốt hơn vai trò của một môi trường giáo dục gắn với học tập, sinh hoạt và chăm sóc học sinh vùng khó khăn.
