Tiền lương, phụ cấp và bảo hiểm xã hội còn nhiều bất cập
Ngày 12/10/2026, Thanh tra tỉnh Hà Tĩnh ban hành các kết luận thanh tra về việc chấp hành quy định pháp luật tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà, Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh và Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Hà Tĩnh. Những kết luận được công khai ngày 16/10 đã chỉ ra hàng loạt tồn tại, hạn chế liên quan trực tiếp đến chế độ, chính sách dành cho người lao động.
Đáng chú ý, các thiếu sót không chỉ nằm ở thủ tục hành chính hay hồ sơ quản lý nhân sự mà còn liên quan đến tiền lương, phụ cấp, căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, tiền làm thêm giờ và các chế độ khi chấm dứt hợp đồng lao động.
Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà, thuộc Công ty TNHH Tâm A, cơ quan thanh tra xác định bệnh viện chưa thực hiện nâng lương theo thang bảng lương đã xây dựng. Đặc biệt, cách tính lương bình quân ngày chưa đúng khi lấy lương chính chia cho 31 ngày, dẫn đến mức lương bình quân ngày của người lao động bị giảm xuống.
Không chỉ vậy, bệnh viện chưa chi trả tiền làm thêm giờ đối với các nhiệm vụ phát sinh sau giờ làm việc, ngày nghỉ, ngày lễ và làm việc ban đêm. Đơn vị cũng chưa quy định đầy đủ chế độ nghỉ phép; người lao động nghỉ làm một số ngày bị trừ lương.
Đây là những vấn đề đáng quan tâm bởi đặc thù hoạt động của ngành y tế đòi hỏi đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên và nhân viên thường xuyên làm việc theo ca, trực đêm hoặc xử lý những công việc phát sinh ngoài giờ hành chính.
Theo Điều 98 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm được hưởng chế độ tiền lương theo quy định. Trong khi đó, quyền nghỉ hằng năm có hưởng lương cũng được pháp luật bảo vệ.
Một vấn đề đáng chú ý khác tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà là việc xác định căn cứ đóng các loại bảo hiểm bắt buộc.
Thanh tra tỉnh Hà Tĩnh xác định bệnh viện chưa đưa phụ cấp chức vụ vào căn cứ tính đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Tổng số tiền phụ cấp chức vụ chưa được tính vào căn cứ đóng bảo hiểm trong niên hạn thanh tra là 292.366.800 đồng.
Cần phân biệt, đây là số tiền phụ cấp chưa được đưa vào căn cứ đóng bảo hiểm, không phải số tiền bảo hiểm mà bệnh viện bị xác định chưa đóng. Tuy nhiên, việc xác định không đầy đủ căn cứ đóng bảo hiểm có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động khi giải quyết các chế độ có liên quan.
Những bất cập tương tự cũng được phát hiện tại Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh, chi nhánh thuộc Công ty CP TTH Hà Tĩnh.
Theo kết luận thanh tra, trong 6 tháng đầu năm 2024, bệnh viện chưa đưa phụ cấp chức vụ vào căn cứ tính đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp. Số tiền phụ cấp chưa được tính đóng bảo hiểm trong giai đoạn này lên tới 290.274.000 đồng.
Bên cạnh đó, bệnh viện thực hiện điều chỉnh lương cơ bản của cán bộ, nhân viên nhưng không điều chỉnh thang bảng lương tương ứng; không thực hiện nâng lương hằng năm. Quy chế nâng lương từ 10% đến 20% cũng chưa phù hợp với khoảng cách giữa các bậc lương đã xây dựng.
Thanh tra còn phát hiện bệnh viện chưa có quy định về mức phụ cấp chức danh, phụ cấp thu hút; chưa thực hiện rà soát để chi trả trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc cho người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động.
Đối với Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Hà Tĩnh, thuộc Công ty CP Bệnh viện Sài Gòn Hà Tĩnh, kết luận thanh tra cũng chỉ ra những tồn tại trong chính sách tiền lương.
Cụ thể, thang bảng lương của đơn vị cộng dồn các loại phụ cấp, không được sử dụng làm căn cứ xếp lương và nâng lương. Việc điều chỉnh lương hằng năm chưa dựa trên kết quả xếp loại, trong khi tỷ lệ điều chỉnh lương chưa đúng với hướng dẫn của Tập đoàn Y khoa Sài Gòn.
Đáng chú ý, bệnh viện còn áp dụng sai phương pháp tính thuế, làm phát sinh tăng thuế thu nhập cá nhân của người lao động. Thanh tra tỉnh yêu cầu đơn vị phối hợp với cơ quan thuế để xử lý việc bù trừ hoặc hoàn trả số tiền thuế nộp thừa theo quy định.
Nhìn từ ba trường hợp trên, có thể thấy công tác quản trị tiền lương, phụ cấp và các chế độ dành cho người lao động tại một số cơ sở y tế tư nhân vẫn còn những khoảng trống cần khắc phục.
Những thiếu sót trong bảo vệ sức khỏe và chế độ đối với lao động nữ
Không chỉ liên quan đến thu nhập, các kết luận thanh tra còn cho thấy nhiều tồn tại trong việc bảo đảm điều kiện làm việc, chăm sóc sức khỏe và thực hiện chính sách dành cho lao động nữ.
Tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà, cơ quan thanh tra xác định đơn vị chưa thực hiện huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động trong hai năm 2024 và 2025; chưa thực hiện quan trắc môi trường lao động.
Bệnh viện cũng chưa xác định đầy đủ các vị trí được hưởng phụ cấp độc hại, nguy hiểm theo danh mục nghề, công việc có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
Trong khi đó, tại Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Hà Tĩnh, việc phân nhóm đối tượng huấn luyện an toàn lao động chưa thống nhất giữa các lần huấn luyện. Nhóm đối tượng 4 chưa có sổ theo dõi và chưa được huấn luyện hằng năm; đơn vị chưa có hồ sơ thể hiện việc quan trắc môi trường lao động.
Đặc biệt, bệnh viện chưa bảo đảm việc khám sức khỏe cho toàn bộ người lao động theo quy định; công tác khám sức khỏe định kỳ đối với một số nhóm lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và lao động cao tuổi còn thiếu sót.
Thanh tra cũng chỉ ra bệnh viện chưa quy định đầy đủ chế độ nghỉ phép năm đối với người làm công việc độc hại, nguy hiểm; chưa giới hạn thời gian làm việc tiếp xúc với các yếu tố nguy hiểm, độc hại.
Tại Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh, số lượng người lao động không tham gia khám sức khỏe trong năm 2024 được xác định là khá lớn so với kế hoạch đề ra. Hồ sơ huấn luyện an toàn lao động cũng chưa đầy đủ theo quy định.
Đáng quan tâm hơn, kết luận thanh tra ghi nhận hai lao động nữ tại Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh đi làm trước khi hết thời gian nghỉ thai sản nhưng không có giấy khám sức khỏe, đơn xin đi làm và văn bản đồng ý cho người lao động đi làm sớm.
Tình trạng lao động nữ trở lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ thai sản nhưng thiếu giấy xác nhận sức khỏe cũng được phát hiện tại Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Hà Tĩnh.
Theo Điều 139 Bộ luật Lao động năm 2019, lao động nữ có thể trở lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ thai sản khi đã nghỉ ít nhất 4 tháng, nhưng phải đáp ứng các điều kiện về thông báo, sự đồng ý của người sử dụng lao động và xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền rằng việc đi làm sớm không gây hại cho sức khỏe.
Những quy định này nhằm bảo vệ sức khỏe người mẹ sau sinh, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp của lao động nữ.
Đối với các bệnh viện, nơi có đội ngũ nhân lực chuyên môn am hiểu những rủi ro về sức khỏe, việc chưa tuân thủ đầy đủ các quy trình bảo vệ lao động nữ sau sinh càng đặt ra yêu cầu phải chấn chỉnh nghiêm túc.
Cần làm rõ trách nhiệm bảo đảm quyền lợi người lao động
Theo các thông báo kết luận thanh tra, Thanh tra tỉnh Hà Tĩnh đã yêu cầu ba bệnh viện khắc phục những tồn tại, hạn chế được phát hiện.
Đối với Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà, cơ quan thanh tra yêu cầu xây dựng lại thang bảng lương, thực hiện nâng lương theo quy định; chi trả tiền làm thêm giờ; bảo đảm chế độ nghỉ phép; rà soát việc chi trả trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc khi chấm dứt hợp đồng lao động.
Bệnh viện cũng phải phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội để rà soát, truy đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc đối với phần phụ cấp chức vụ chưa được tính đóng trong niên hạn thanh tra.
Tương tự, Bệnh viện Đa khoa TTH Hà Tĩnh được yêu cầu rà soát, truy đóng bảo hiểm đối với khoản phụ cấp chức vụ của những người giữ chức vụ trong 6 tháng đầu năm 2024; xây dựng lại các quy định về tiền lương, nâng lương và phụ cấp, đồng thời thực hiện đầy đủ chế độ đối với người lao động.
Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Hà Tĩnh phải điều chỉnh thang bảng lương, chấn chỉnh việc huấn luyện an toàn lao động, khám sức khỏe định kỳ và thực hiện các chế độ đối với người lao động khi chấm dứt hợp đồng.
Cả ba đơn vị đều được yêu cầu báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra tỉnh chậm nhất 30 ngày kể từ ngày kết luận thanh tra được ban hành.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra không chỉ là việc các bệnh viện có hoàn thiện hồ sơ, sửa đổi quy chế hay gửi báo cáo đúng thời hạn hay không.
Điều quan trọng hơn là những quyền lợi mà người lao động có thể chưa được hưởng đầy đủ sẽ được xác định và giải quyết như thế nào.
Bao nhiêu người lao động bị ảnh hưởng bởi cách tính lương chưa đúng? Số tiền làm thêm giờ chưa được chi trả tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Hà là bao nhiêu? Việc rà soát, truy đóng bảo hiểm tại hai bệnh viện Hồng Hà và TTH Hà Tĩnh sẽ được thực hiện cho những lao động nào? Các trường hợp đủ điều kiện hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc đã được giải quyết đầy đủ hay chưa?
Đó là những vấn đề cần được các cơ sở y tế làm rõ trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra.
Từ trường hợp ba bệnh viện tư nhân ở Hà Tĩnh, cũng đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra việc thực hiện chính sách lao động tại các cơ sở y tế ngoài công lập, nhất là các chế độ liên quan trực tiếp đến thu nhập, bảo hiểm, an toàn lao động và quyền lợi của lao động nữ.
Bảo đảm quyền lợi người lao động cũng chính là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực y tế. Trong bối cảnh các cơ sở khám chữa bệnh ngày càng cạnh tranh gay gắt trong thu hút bác sĩ, điều dưỡng và đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao, chính sách tiền lương, phụ cấp, bảo hiểm xã hội và điều kiện làm việc không đơn thuần là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố quyết định khả năng tuyển dụng, giữ chân và phát triển nhân tài của mỗi bệnh viện.
Một cơ sở y tế có thể đầu tư hàng trăm tỷ đồng cho cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, nhưng nếu không bảo đảm đầy đủ quyền lợi chính đáng của người lao động thì khó xây dựng được đội ngũ nhân lực ổn định, tận tâm và gắn bó lâu dài. Đặc biệt, môi trường làm việc có cường độ cao, áp lực lớn và thường xuyên phải trực đêm như ngành y tế càng đòi hỏi những chính sách đãi ngộ thỏa đáng, minh bạch và công bằng.
Những bất cập trong thực hiện chế độ tiền lương, bảo hiểm, thời giờ làm việc hay bảo vệ sức khỏe người lao động nếu kéo dài không chỉ có nguy cơ làm suy giảm động lực làm việc, gia tăng tình trạng dịch chuyển nhân sự mà còn ảnh hưởng đến khả năng đào tạo, phát triển đội ngũ chuyên môn và chất lượng phục vụ người bệnh.
Vì vậy, việc chấn chỉnh những tồn tại được Thanh tra tỉnh Hà Tĩnh chỉ ra không nên chỉ dừng lại ở yêu cầu khắc phục vi phạm, mà cần được các bệnh viện xem là cơ hội rà soát, hoàn thiện chiến lược quản trị và phát triển nguồn nhân lực. Bởi xét đến cùng, chất lượng của một bệnh viện không chỉ được đo bằng quy mô đầu tư hay trang thiết bị y tế, mà còn bằng chất lượng đội ngũ và cách bệnh viện đối xử với chính những người đang tạo ra giá trị cho mình.
