Bức tranh tuyển sinh năm 2026 đã trở nên đa sắc hơn bao giờ hết, với sự xuất hiện ngày càng nhiều chương trình mang tính giao thoa giữa kinh tế công nghệ dữ liệu và y tế. Xu hướng này cho thấy một thực tế ranh giới giữa các ngành nghề đang dần mờ đi. Nền kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, tài chính công nghệ hay an ninh mạng buộc các trường đại học phải thay đổi tư duy đào tạo nếu không muốn tụt lại phía sau so với nhu cầu của thị trường lao động.
Không khó để nhận ra làn sóng “bắc cầu” giữa các lĩnh vực trong kế hoạch tuyển sinh năm tới. Nhiều trường vốn có thế mạnh về kinh tế, quản trị đã mạnh dạn đầu tư vào các ngành công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ tài chính, kinh tế số. Ở chiều ngược lại, không ít cơ sở đào tạo thiên về kỹ thuật công nghệ lại mở rộng sang các lĩnh vực y khoa, y học cổ truyền hoặc khoa học sức khỏe, vốn đòi hỏi điều kiện đào tạo và kiểm soát chất lượng chặt chẽ hơn.
Tại một số trường đại học lớn, việc mở ngành mới không còn mang tính thử nghiệm mà được triển khai theo chiến lược dài hạn. Có trường lên kế hoạch phát triển đồng thời nhiều ngành và chương trình đào tạo mới, tập trung vào các lĩnh vực đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao như logistics, quản lý chuỗi cung ứng, quản lý công nghiệp hay các ngành gắn với vận hành nền kinh tế toàn cầu. Một số cơ sở đào tạo khác lại chọn hướng đi chuyên sâu vào công nghệ lõi như dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, an ninh mạng.
Ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, các ngành mới được thiết kế theo hướng phục vụ đồng thời mục tiêu công nghiệp hóa và phát triển bền vững, trải rộng từ công nghệ tài chính, khoa học dữ liệu đến kỹ thuật giao thông, xây dựng và nông nghiệp. Trong khi đó, tại các đô thị lớn, nhiều trường đại học mở rộng danh mục đào tạo sang cả lĩnh vực ngôn ngữ, dịch vụ, kiến trúc và du lịch, phản ánh nhu cầu nhân lực đa dạng của nền kinh tế đô thị.
Đáng chú ý, một số trường đại học tư thục với quy mô tuyển sinh lớn đang gia nhập mạnh mẽ các lĩnh vực “nóng” như an ninh mạng và y khoa. Đây là những ngành có sức hút lớn đối với thí sinh nhưng cũng đi kèm yêu cầu đầu tư cao về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và quy trình đào tạo. Đại diện các trường cho biết việc mở ngành không nhằm chạy theo số lượng mà hướng tới việc chiếm lĩnh các lĩnh vực có nhu cầu nhân lực dài hạn.
Song song với việc mở rộng ngành nghề, các trường cũng đẩy mạnh đa dạng hóa phương thức tuyển sinh. Bên cạnh các hình thức truyền thống như xét điểm thi tốt nghiệp THPT hay học bạ, một số trường tổ chức thêm kỳ thi riêng nhằm đánh giá năng lực thí sinh theo hướng toàn diện hơn, phù hợp với yêu cầu của các ngành học mới mang tính liên ngành.
Dù vậy, việc mở ngành đào tạo không phải là “cuộc chơi tự do”. Theo quy định hiện hành, ngành đào tạo mới phải nằm trong danh mục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, trừ một số trường hợp đặc biệt theo chỉ đạo của Chính phủ. Quan trọng hơn, ngành học đó phải chứng minh được sự phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội, cả ở quy mô địa phương lẫn quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Yếu tố then chốt vẫn là con người. Mỗi ngành đào tạo mới chỉ được phép triển khai khi nhà trường bảo đảm đủ đội ngũ giảng viên đạt chuẩn, bao gồm cả giảng viên cơ hữu và thỉnh giảng, cùng với chương trình đào tạo được xây dựng bài bản, đáp ứng yêu cầu về chất lượng theo quy định.
Làn sóng mở ngành trong mùa tuyển sinh 2026 vì thế không đơn thuần là sự gia tăng về số lượng ngành học, mà phản ánh quá trình tái cấu trúc đào tạo của các trường đại học. Trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh, bài toán đặt ra không chỉ là “mở thêm ngành gì”, mà là đào tạo như thế nào để sinh viên tốt nghiệp có thể thích ứng, làm việc hiệu quả và phát triển bền vững trong một thế giới không ngừng thay đổi.
