Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 96-KL/TW ngày 20/9/2026 về định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Kết luận đặt yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát theo hướng thực chất, bám sát thực tiễn, tăng cường trách nhiệm giải trình và hướng tới nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật.
Trong những năm đầu nhiệm kỳ, Quốc hội được định hướng tập trung vào một số vấn đề có tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy và chất lượng thực thi chính sách. Trong đó có việc tổ chức, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và kiểm soát quyền lực nhà nước; quản lý, sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Đáng chú ý, Kết luận 96-KL/TW nhấn mạnh cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài gắn với năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cấp xã. Đây được đặt trong nhóm nội dung giám sát ngay từ những năm đầu nhiệm kỳ, cùng với việc quản lý, sử dụng tài sản công sau sắp xếp và triển khai các chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Việc đưa nội dung này vào định hướng giám sát cho thấy yêu cầu về đội ngũ cán bộ không chỉ dừng ở công tác bố trí, sử dụng nhân sự, mà còn gắn với khả năng thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện tổ chức bộ máy và phương thức quản lý có nhiều thay đổi.
Giám sát gắn với hiệu quả thực thi
Theo Kết luận, hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI tập trung vào việc hoàn thiện thể chế, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, phân cấp, phân quyền, quản lý nguồn lực và thực hiện chính sách, pháp luật trong nhiều lĩnh vực. Mục tiêu là góp phần nâng cao hiệu lực quản trị, kiểm soát quyền lực, tháo gỡ những điểm nghẽn trong thể chế và tổ chức thi hành pháp luật.
Đối với công tác cán bộ, yêu cầu này đặt trong mối liên hệ giữa thu hút, trọng dụng nhân tài và năng lực thực thi. Đặc biệt ở cấp xã, nơi chính quyền trực tiếp giải quyết nhiều công việc liên quan đến người dân và doanh nghiệp, năng lực tổ chức thực hiện chính sách là một yếu tố được Kết luận lưu ý trong định hướng giám sát.
Cùng với đó, Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát của Quốc hội theo hướng chủ động, thường xuyên, bám sát tình hình thực tiễn và tăng cường giám sát dựa trên dữ liệu. Trọng tâm được chuyển từ việc chỉ phát hiện, xử lý vi phạm sang cảnh báo, phòng ngừa từ sớm, từ xa; đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả thi hành pháp luật.
Cách tiếp cận này cũng được đặt trong yêu cầu bảo đảm các nghị quyết, kết luận và kiến nghị sau giám sát được thực hiện nghiêm túc, kịp thời, đầy đủ; gắn trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và người đứng đầu với kết quả thực hiện.
Định hướng giám sát theo từng giai đoạn
Kết luận 96-KL/TW chia trọng tâm giám sát theo các giai đoạn của nhiệm kỳ. Trong những năm đầu, ngoài các vấn đề về tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ và tài sản công sau sắp xếp, Quốc hội sẽ tập trung rà soát kết quả giám sát của nhiệm kỳ khóa XV, xác định những nội dung cần tiếp tục theo dõi, đôn đốc hoặc giám sát lại.
Ở những năm tiếp theo, trọng tâm được xác định trên cơ sở yêu cầu thực tiễn, hướng vào những vấn đề lớn, có tác động rộng, những vấn đề mới phát sinh và những lĩnh vực còn hạn chế, vướng mắc trong tổ chức thi hành chính sách, pháp luật.
Đến cuối nhiệm kỳ, hoạt động giám sát tập trung vào việc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát, nhất là những nội dung chuyển biến chậm hoặc chưa được thực hiện đầy đủ. Đồng thời, Quốc hội sẽ tổng kết, đánh giá kết quả và tác động của hoạt động giám sát để phục vụ việc xây dựng định hướng cho nhiệm kỳ tiếp theo.
Kết luận cũng yêu cầu tăng cường phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa hoạt động giám sát của Quốc hội với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, thanh tra, kiểm toán và các hoạt động tư pháp nhằm hạn chế chồng chéo, nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực và thực thi pháp luật.
Việc xác định rõ các nội dung giám sát ngay từ đầu nhiệm kỳ tạo cơ sở để Quốc hội xây dựng chương trình giám sát hằng năm sát với thực tiễn. Trong đó, quản lý, sử dụng đội ngũ cán bộ, cơ chế thu hút và trọng dụng nhân tài gắn với năng lực thực thi, nhất là ở cấp xã, là một nội dung liên quan trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực khu vực công và hiệu quả vận hành của bộ máy ở cơ sở.
