Cùng dự có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang; Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Phạm Gia Túc; Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, Lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, Thành phố Hà Nội, Tỉnh ủy Bắc Ninh, Lạng Sơn, Bộ Xây dựng, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam.
Sau khi nghe báo cáo của Bộ Xây dựng; các bộ, ngành, địa phương liên quan và ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu kết luận nêu rõ, hợp tác Việt Nam - Trung Quốc trong lĩnh vực đường sắt là nhu cầu, là cơ hội và là bài kiểm tra lớn về năng lực hoạch định chiến lược của chúng ta.
Nếu nhìn đúng, làm đúng, chọn đúng, đàm phán đúng, quản trị đúng, thì đây sẽ là một trong những không gian hợp tác thiết thực, hiệu quả giữa hai nước trong nhiều năm tới, là một đòn bẩy rất mạnh để Việt Nam hiện đại hóa hạ tầng, giảm chi phí logistics, mở rộng kết nối quốc tế và từng bước làm chủ một ngành công nghiệp nền tảng mới.
Tổng Bí thư cũng cho rằng, hợp tác kết nối hạ tầng và đường sắt Việt Nam-Trung Quốc mang ý nghĩa rất lớn: Giảm chi phí logistics, thời gian vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Thúc đẩy thương mại và phát triển kinh tế biên giới, nâng cao năng lực thông quan, giảm ùn tắc tại cửa khẩu đường bộ; phát triển các trung tâm logistics, khu kinh tế cửa khẩu và cụm công nghiệp tại các tỉnh biên giới. Kết nối Việt Nam với mạng lưới vận tải đường sắt Á- Âu, qua đó đa dạng hóa tuyến vận tải quốc tế và giảm phụ thuộc vào đường biển.
Thúc đẩy, hình thành các hành lang kinh tế và chuỗi sản xuất khu vực. Các tuyến đường sắt có thể trở thành trục phát triển của các hành lang kinh tế, tạo điều kiện hình thành các cụm công nghiệp, trung tâm logistics và đô thị công nghiệp dọc tuyến, qua đó tăng cường liên kết kinh tế vùng, đặc biệt tại miền Bắc Việt Nam. Tăng cường kết nối kinh tế khu vực và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng châu Á.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, hệ thống hạ tầng vận tải hiện đại và kết nối xuyên biên giới hiệu quả sẽ giúp Việt Nam củng cố vai trò là một trung tâm sản xuất và logistics quan trọng trong khu vực. Vì vậy, phát triển hệ thống đường sắt kết nối Việt Nam-Trung Quốc cần được xem là một đột phá chiến lược trong hợp tác kinh tế giữa hai nước, đồng thời là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng, logistics và liên kết vùng của Việt Nam trong giai đoạn tới.
Giải bài toán huy động vốn hiệu quả xây đường sắt, bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, Tổng Bí thư nêu rõ, Việt Nam cần xây dựng cơ chế huy động vốn đa dạng và bền vững, trong đó cần kết hợp nhiều nguồn lực khác nhau.
Cần phải xây dựng cơ chế điều phối thống nhất ở cấp quốc gia đối với các dự án kết nối hạ tầng chiến lược này; bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, phân công rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời thiết lập đầu mối điều phối hiệu quả trong quá trình đàm phán, chuẩn bị và triển khai dự án. Việc tăng cường điều phối liên ngành cần bảo đảm sự gắn kết đồng bộ giữa phát triển hạ tầng giao thông với quy hoạch phát triển kinh tế vùng, hệ thống logistics và các khu công nghiệp dọc các hành lang kinh tế.
Tổng Bí thư nhấn mạnh, kết nối hạ tầng, đặc biệt là đường sắt kết nối Việt Nam- Trung Quốc phải được xác định là đột phá chiến lược trong hợp tác kinh tế song phương, giúp giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời tạo nền tảng để kết nối Việt Nam với các mạng lưới vận tải quốc tế trong khu vực.
Tổng Bí thư cũng nêu rõ yêu cầu bảo đảm các nguyên tắc hợp tác chiến lược: Phải giữ vững độc lập, tự chủ trong phát triển, bảo đảm các dự án hợp tác phù hợp với chiến lược phát triển quốc gia và quy hoạch hạ tầng của Việt Nam. Cần đa dạng hóa nguồn vốn và đối tác đầu tư, kết hợp nhiều hình thức huy động vốn khác nhau để bảo đảm tính bền vững về tài chính và hạn chế rủi ro nợ công.
Mọi dự án hợp tác cần đặt hiệu quả kinh tế- xã hội lên hàng đầu, được đánh giá kỹ lưỡng về tác động đối với phát triển vùng, chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Cần bảo đảm minh bạch về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế triển khai dự án, đồng thời tăng cường năng lực quản lý, giám sát và điều phối của các cơ quan Nhà nước.
Tổng Bí thư lưu ý, nhiệm vụ rất nặng nề, đầu việc rất nhiều, thời gian rất gấp, yêu cầu rất cao và cần có sự quyết tâm, thống nhất của cả hệ thống chính trị.
Tổng Bí thư đề nghị Đảng ủy Chính phủ và trực tiếp là Bộ Xây dựng cần xây dựng một chiến lược phát triển đường sắt Việt Nam- Trung Quốc trong tổng thể chiến lược phát triển đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045, 2100 và 2130.
