Trước thực trạng đó, tỉnh đang tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư, nhằm khơi thông hơn 11.000 tỷ đồng vốn đăng ký, tạo động lực tăng trưởng cho những tháng cuối năm và giai đoạn 2026–2030.
Theo kết quả rà soát của UBND tỉnh Điện Biên, trên địa bàn còn nhiều dự án đầu tư ngoài ngân sách chậm tiến độ với tổng vốn đăng ký hơn 11.391 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực phát triển đô thị và nhà ở có 8 dự án với tổng vốn hơn 4.614 tỷ đồng; nông nghiệp có 6 dự án với tổng vốn hơn 3.136 tỷ đồng; năng lượng có 8 dự án với tổng vốn hơn 3.109 tỷ đồng; phần còn lại thuộc các lĩnh vực khác.
Việc chậm triển khai các dự án đã ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Hàng chục nghìn tỷ đồng vốn đầu tư chưa được đưa vào lưu thông, nhiều khu đất đã được quy hoạch vẫn bỏ trống, gây lãng phí tài nguyên và làm giảm hiệu quả sử dụng đất. Nhiều cơ hội phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân cũng bị bỏ lỡ, làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư và ảnh hưởng đến việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Một trong những dự án điển hình chậm tiến độ là Khu dân cư đô thị Mường Thanh A, có tổng vốn đầu tư 613,874 tỷ đồng. Theo chủ trương, dự án được triển khai trong 24 tháng, từ quý II/2024 đến quý II/2026. Tuy nhiên, đến đầu tháng 6/2026, hơn 70% diện tích dự án vẫn chưa được bàn giao do vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Tương tự, Dự án Khu dân cư đô thị Him Lam 7 dù đã hoàn tất các thủ tục chuẩn bị đầu tư trong quý I/2025 và dự kiến triển khai xây dựng đến hết quý II/2026, song đến nay mới cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, chưa thể triển khai đồng bộ các hạng mục theo kế hoạch.
Theo báo cáo của Đảng ủy UBND tỉnh tại thời điểm tháng 6/2026, toàn tỉnh còn 13/23 dự án đầu tư ngoài ngân sách chưa đạt tiến độ theo mục tiêu đề ra. Trong số này có nhiều dự án quy mô lớn như Khu đô thị mới Him Lam phía Đông đường 60m (khu A); Khu dân cư dịch vụ thương mại xã Thanh Hưng và xã Thanh Chăn; Khu dân cư đô thị Him Lam 7; Nhà máy điện mặt trời Nậm Pồ 1; Khu dân cư đô thị mới và dịch vụ thương mại Nam Thanh B…
Về nguyên nhân, UBND tỉnh cho rằng phần lớn các dự án gặp khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư và quy hoạch. Bên cạnh đó, một số dự án chậm tiến độ do nhà đầu tư chưa chủ động triển khai theo cam kết.
Ông Bùi Mạnh Thắng, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Điện Biên, cho biết đa số các dự án hiện nay đều vướng ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng, chứ không phải do năng lực của nhà đầu tư. Trong khi nhiều doanh nghiệp sẵn sàng triển khai dự án, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương ở một số nơi vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về tiến độ.
Trên cơ sở rà soát toàn diện, UBND tỉnh đã xây dựng lộ trình xử lý cụ thể đối với từng nhóm dự án, đồng thời phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành trong việc tháo gỡ khó khăn.
Đối với nhóm dự án đô thị, tỉnh xác định trọng tâm là đẩy nhanh công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng; tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và Trung tâm Phát triển Quỹ đất để sớm bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư.
Đối với các dự án nông nghiệp, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát tiến độ, đánh giá năng lực thực hiện của từng doanh nghiệp để kiến nghị điều chỉnh quy mô, tiến độ hoặc xử lý theo quy định đối với các dự án kéo dài.
Riêng lĩnh vực năng lượng, các sở, ngành được yêu cầu tích cực hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư; đồng thời kiên quyết đề xuất thu hồi đối với các dự án của nhà đầu tư thiếu năng lực hoặc cố tình chây ỳ nhằm tránh lãng phí tài nguyên và tạo cơ hội cho nhà đầu tư có đủ năng lực tham gia.
Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Lương nhấn mạnh tỉnh đang tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư; đẩy nhanh tiến độ các dự án ngoài ngân sách đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, bảo đảm sớm hình thành khối lượng đầu tư thực hiện, tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026.
Đặc biệt, tỉnh tiếp tục duy trì cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính, rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ và xử lý dứt điểm các vướng mắc về quy hoạch, đất đai và thủ tục đầu tư, nhằm tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, khơi thông nguồn lực phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của Điện Biên trong giai đoạn 2026–2030./.
