Điểm khác biệt trong bảo tồn, phát triển nghề và làng nghề truyền thống ở Điện Biên

Tỉnh Điện Biên hiện có 44 nghề và làng nghề mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, văn hóa bản địa. Nhằm duy trì và phát triển các nghề truyền thống, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho người dân, thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ bảo tồn, phục dựng và công nhận nghề, làng nghề truyền thống

Giai đoạn 2021–2025, UBND tỉnh đã ban hành 10 quyết định, kế hoạch chỉ đạo công tác bảo tồn, phát triển nghề, làng nghề; đồng thời xây dựng đề án riêng với mục tiêu đến năm 2025 khôi phục, bảo tồn ít nhất 3 nghề có nguy cơ mai một, thất truyền; công nhận mới 12 nghề truyền thống và 2 làng nghề.

Bám sát chỉ đạo của UBND tỉnh, các sở, ngành như: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động hỗ trợ các địa phương từng bước khôi phục, phát triển nghề. Nhờ đó, đến nay toàn tỉnh đã có 14 nghề truyền thống, làng nghề và làng nghề truyền thống được công nhận.

1-1774841250.jpg
Nghề làm giày thêu của người dân bản Thèn Pả, xã Na Sang đã được công nhận nghề truyền thống.

Cùng với việc công nhận, tỉnh cũng ban hành chính sách hỗ trợ kinh phí trực tiếp. Theo Quyết định số 13/2020/QĐ-UBND, mỗi nghề truyền thống được hỗ trợ 2 lần mức lương cơ sở; làng nghề 5 lần và làng nghề truyền thống cao nhất là 7 lần mức lương cơ sở. Ngoài ra, các địa phương còn được hỗ trợ đầu tư hạ tầng, đổi mới công nghệ, xúc tiến thương mại, đào tạo nhân lực… góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và thu nhập cho người dân.

Tại phường Mường Lay, nghề làm bánh khẩu xén, chí chọp của đồng bào dân tộc Thái trắng đã có từ lâu đời và được duy trì, phát triển hiệu quả. Sau khi được công nhận là làng nghề và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể (tháng 4/2024), nghề truyền thống này càng có thêm động lực phát triển.

Hiện nay, bản Bắc 2 có 71 hộ với 166 lao động tham gia làm bánh, thu nhập bình quân đạt từ 5,5–6 triệu đồng/người/tháng. Việc cải tiến mẫu mã, đa dạng sản phẩm đã giúp các sản phẩm truyền thống đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường, đặc biệt là du khách.

Không chỉ riêng Mường Lay, nhiều địa phương trong tỉnh cũng phát huy hiệu quả nghề truyền thống. Làng nghề dệt thổ cẩm bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên có 33 hộ tham gia sản xuất. Nghề làm giày thêu của đồng bào dân tộc Hoa tại bản Thèn Pả, xã Na Sang thu hút 73 hộ với 120 lao động tham gia, trong đó có các nghệ nhân trực tiếp truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ.

Theo thống kê, tại 13 nghề truyền thống, làng nghề hiện có gần 500 lao động làm việc thường xuyên với thu nhập từ 2–6 triệu đồng/người/tháng. Không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập, các nghề truyền thống còn góp phần quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Để nâng cao hiệu quả trong thời gian tới, tỉnh Điện Biên tiếp tục định hướng gắn bảo tồn nghề truyền thống với phát triển sản xuất theo chương trình OCOP, kết hợp phát triển du lịch và xây dựng nông thôn mới; đồng thời nghiên cứu, ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy nghề, làng nghề phát triển bền vững.

Lê Lan