Phát biểu kết luận Hội nghị triển khai thực hiện Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, hội nghị có ý nghĩa rất quan trọng, nhằm thống nhất nhận thức, trách nhiệm và phương thức tổ chức thực hiện trong toàn bộ hệ thống các cơ quan tham gia công tác lập pháp.
Chủ tịch Quốc hội cho biết, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 19 về xây dựng pháp luật. Đây là lần đầu tiên Bộ Chính trị có kết luận riêng về lĩnh vực này. Đến nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Bộ Chính trị tiếp tục có kết luận về xây dựng pháp luật, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với nhiệm vụ hoàn thiện thể chế.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, qua các kỳ Đại hội Đảng, chúng ta đều xác định những điểm nghẽn lớn của đất nước là thể chế, kết cấu hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển. Hai năm 2024-2025, Quốc hội đã tập trung cao độ cho công tác này, xây dựng, sửa đổi, bổ sung 127 luật, góp phần tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, củng cố hệ thống chính trị.
Chủ tịch Quốc hội thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế cần nghiêm túc khắc phục. Trong đó có tình trạng chuẩn bị một số dự án luật chậm tiến độ, dẫn tới phải xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét, thông qua. Một số dự án luật chuẩn bị chưa kỹ, luật mới ban hành đã phải sửa đổi. Bên cạnh đó, tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn kéo dài, làm giảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, cần chấm dứt tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư”. Tới đây, khi trình luật phải đồng thời chuẩn bị nghị định, thông tư để luật có thể đi vào cuộc sống ngay sau khi có hiệu lực. “Nếu không khắc phục triệt để, đây sẽ tiếp tục là điểm nghẽn trong tổ chức thi hành pháp luật”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Quốc hội, toàn bộ quy trình lập pháp phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lồng ghép “lợi ích nhóm”, “lợi ích cục bộ”. Chủ tịch Quốc hội dẫn lại tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là: pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai; không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường.
192 nhiệm vụ lập pháp và yêu cầu hành động ngay sau hội nghị
Trên tinh thần đó, ngay sau Hội nghị này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan, bộ ngành khẩn trương hoàn thành việc xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai thực hiện ngay việc rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ theo Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 (phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026). Cơ quan nào không hoàn thành sẽ phải kiểm điểm nghiêm túc.
Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình chuẩn bị, trình các dự án luật. Các dự án luật trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trình Quốc hội phải do bộ trưởng, người đứng đầu cơ quan chịu trách nhiệm báo cáo, trừ trường hợp có Phó Thủ tướng tham dự và phát biểu thay. Đây là yêu cầu nhằm bảo đảm trách nhiệm chính trị, trách nhiệm chuyên môn và chất lượng của dự án luật.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, từ nay cho đến hết năm 2026 có 61 nhiệm vụ đã được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026; cùng với đó, có 39 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2027 để đưa vào Chương trình năm 2028; 26 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2028 để đưa vào Chương trình năm 2029; 14 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2029 để đưa vào Chương trình năm 2030.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Chính phủ chủ trì thực hiện 171/192 nhiệm vụ lập pháp của cả nhiệm kỳ, do đó đề nghị khẩn trương hoàn thành việc rà soát, nghiên cứu, sửa đổi các văn bản để kịp thời tháo gỡ rào cản, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, bảo đảm vận hành thông suốt bộ máy theo mô hình chính quyền ba cấp. Đồng thời, cần chủ động chuẩn bị các dự án luật, nghị quyết để kiến nghị tổ chức các kỳ họp không thường lệ khi có đủ nội dung, tránh dồn quá nhiều việc vào các kỳ họp thường kỳ.
“Các cơ quan soạn thảo thực hiện thực chất việc lấy ý kiến các đối tượng chịu sự tác động, khắc phục việc văn bản khi được xây dựng thì không có ý kiến góp ý, nhưng khi ban hành lại gặp phản ứng từ đối tượng chịu sự tác động”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ban Nội chính Trung ương là cơ quan được Bộ Chính trị giao theo dõi việc thực hiện; đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tham mưu cho Bộ Chính trị các nội dung về xây dựng pháp luật.
Đề nghị MTTQ và các tổ chức thành viên tiếp tục nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội đối với công tác xây dựng pháp luật; tham gia có hiệu quả vào quy trình lập pháp.
