Có những khoảng cách không thể đo bằng cây số, mà bằng sự hình dung. Với những đứa trẻ sinh ra và lớn lên giữa đại ngàn, tiếng sóng biển đôi khi chỉ là một âm thanh mơ hồ qua lời kể, và màu xanh của đại dương thường bị che lấp bởi những tầng mây phủ kín đỉnh đèo. Thế nhưng, trong dòng chảy của kỷ nguyên số, một cuộc hội ngộ kỳ diệu đã diễn ra. Không cần những chuyến tàu vượt sóng dữ, không cần những hành trình dài ngày băng rừng lội suối, biển đảo thiêng liêng đã tự tìm đường về với bản làng, len lỏi vào từng lớp học nhỏ nơi biên viễn xa xôi. Một "cánh cửa thần kỳ" vừa được mở ra, đưa những tâm hồn non nớt từ vùng cao chót vót đến thẳng với những rặng san hô và những cột mốc chủ quyền giữa trùng khơi mặn mòi.
Nhịp cầu số nối đỉnh núi với trùng khơi
Tại Trường THPT Na Son (Điện Biên), em Triệu Thị Quỳnh Châu chăm chú nhìn vào màn hình máy tính bảng. Trước mắt em không còn là những vách núi dựng đứng bao quanh bản làng, mà là màu xanh thẳm của đảo Song Tử Tây, là những hàng bàng vuông kiên cường trước gió muối. “Em chưa từng nghĩ mình có thể nhìn thấy biển rõ như vậy. Trường Sa đẹp quá, em thấy tự hào vì đây là một phần của Tổ quốc mình”, Châu xúc động chia sẻ.
Đó chính là thành quả của dự án “Chạm vào Trường Sa – Chạm vào biển đảo Việt Nam” do cô giáo Đinh Thị Ngọc (Trường Tiểu học Quang Trung, Ninh Bình) khởi xướng. Với tư duy của một Nhà giáo trẻ tiêu biểu cấp Trung ương, cô Ngọc hiểu rằng trong kỷ nguyên 4.0, công nghệ chính là “đôi cánh” hữu hiệu nhất để xóa nhòa khoảng cách địa lý. Cô đã tự tay thiết kế và vận hành nền tảng web, biến những tư liệu khô khan thành một không gian số sống động, nơi 21 hòn đảo tiêu biểu của quần đảo Trường Sa hiện ra chân thực qua hình ảnh 360 độ, video tư liệu và các bài giảng tương tác.
Hành trình này không đơn độc. Một mạng lưới giáo viên tâm huyết từ Bắc chí Nam đã cùng nắm tay nhau tạo nên một “hệ sinh thái giáo dục xanh”. Từ những ngôi trường ở Hà Nội, Hải Phòng đến Nghệ An, Đắk Lắk, An Giang, các lớp học đang dần trở thành những “trạm dữ liệu số”. Tính đến nay, dự án đã ghi nhận hơn 35.000 “dấu chân số” của học sinh tại 25 tỉnh thành. Điều bất ngờ là những địa phương miền núi như Điện Biên hay Đắk Lắk lại dẫn đầu về số lượng người tham gia, minh chứng rằng khát vọng hướng về biển đảo của trẻ em vùng cao chưa bao giờ hạ nhiệt.
Từ “Công dân số” đến “Chiến binh xanh”
Dự án không chỉ dừng lại ở việc tham quan ảo. Mục tiêu cốt lõi mà cô Ngọc và các cộng sự hướng tới là xây dựng danh xưng “Công dân số Trường Sa”, một khái niệm mới mẻ nhưng đầy sức nặng trách nhiệm. Các em không chỉ xem hình ảnh mà còn được học về hệ sinh thái biển, về những rặng san hô rực rỡ đang đối mặt với hiểm họa biến đổi khí hậu và rác thải nhựa.
Chính từ đây, những “nhật ký bảo vệ môi trường” nắn nót ra đời. Một học sinh tại trường Nguyễn Thị Minh Khai (Đắk Lắk) đã viết những dòng đầy suy tư: “Em hiểu rằng rác thải nhựa trên dòng suối này rồi sẽ trôi ra biển lớn. Hôm nay em nhặt một chiếc túi nilon, nghĩa là em đã cứu một chú rùa biển ở Trường Sa”. Triết lý giáo dục của dự án rất giản đơn mà sâu sắc: Giọt nước từ khe suối nhỏ hôm nay sẽ xuôi về dòng lớn ra đại dương. Bảo vệ rừng già đại ngàn chính là bảo vệ sự sống bền vững cho biển đảo quê hương.
Tại An Giang, em Lê Võ Tú Huỳnh, Liên đội trưởng trường tiểu học Kim Đồng, khẳng định danh xưng “Công dân số” là một lời thề của người trẻ. Với Huỳnh, việc chia sẻ thông tin chính xác về chủ quyền trên không gian mạng hay giảm thiểu rác thải nhựa hằng ngày chính là cách em “canh giữ” biển trời bằng tri thức. Những đứa trẻ chưa một lần chạm tay vào nước mặn đang dần trở thành những “chiến binh xanh” thực thụ, bảo vệ Tổ quốc từ chính những hành động nhỏ bé tại địa phương mình.
Khát vọng triệu dấu chân và mạng xã hội học tập xanh
Nhìn về tương lai, dự án “Chạm vào Trường Sa” đang ấp ủ những dự định táo bạo. Theo lộ trình, đến tháng 6/2026, dự án đặt mục tiêu đạt 50.000 dấu chân số. Xa hơn nữa, vào năm 2027, nhóm thực hiện hướng tới xây dựng một “Mạng xã hội học tập xanh” dành riêng cho học sinh với mục tiêu thu hút 1 triệu dấu chân số tham gia.
Sức lan tỏa của dự án là kết quả từ sự cộng hưởng của những trái tim yêu nước. Đó là sự đồng hành của cô Hoàng Thị Nhung, cô Nguyễn Thị Thu Hà (Hà Nội), cô Đặng Thị Tâm (Nghệ An), thầy Nguyễn Duy Tân (Cần Thơ) và rất nhiều thầy cô giáo khác. Họ là những người lặng lẽ thu thập từng thước phim, hình ảnh từ nơi đầu sóng để mang biển về bản, giúp mỗi học trò hiểu rằng Trường Sa không chỉ là một địa danh trên bản đồ mà là một phần máu thịt thiêng liêng.
Khi những người thầy, cô cầm tay học trò dẫn lối qua không gian số, một thế hệ công dân mới đang trưởng thành. Dù đôi chân các em vẫn lấm bụi đất rừng, nhưng trong tâm hồn đã lộng gió trùng khơi. Những cú “chạm” hôm nay trên màn hình máy tính chính là sự kết nối tâm cảm mãnh liệt nhất, khẳng định một chân lý: Ở đâu có trái tim người Việt, ở đó có Trường Sa. Tình yêu Tổ quốc, khi được dẫn dắt bởi công nghệ và lòng nhiệt huyết, đã trở nên tuyệt diệu và không có giới hạn./.
