Nghiên cứu mới từ Đại học Purdue (Mỹ) cho thấy khi bão di chuyển qua vùng nước biển ấm, chúng có xu hướng mở rộng nhanh hơn vê diện tích ảnh hưởng. Điều này đồng nghĩa với cường độ gió mạnh, mưa lớn và triều cường lan rộng, làm tăng nguy cơ tàn phá. Giáo sư Dan Chavas ví hiện tượng này giống như bỏng ngô khi trên chảo nóng, hạt ngô nổ nhanh hơn, tại những điểm nóng nhất, chúng nổ mạnh và nhanh nhất. Bão cũng vậy, càng đi qua vùng nước ấm, chúng càng mở rộng nhanh.
Các ví dụ lịch sử cho thấy sự khác biệt về kích thước và cường độ bão có thể dẫn đến mức thiệt hại khác nhau. Bão Helene năm 2024 với đường kính hơn 1.200 km và gió 225 km/h gây mưa lũ nghiêm trọng tại dãy Appalachian. Trong khi đó, bão Katrina năm 2005 có đường kính chỉ bằng một nửa nhưng gây thảm họa tại New Orleans do nước dâng và hệ thống đê vỡ. Bão Andrew năm 1992 có đường kính khoảng 80 km nhưng sức gió 265 km/h cũng đã tàn phá hơn 63.000 ngôi nhà tại Florida.
Hiện nay, các cơn bão không chỉ lớn hơn mà còn khó dự đoán hơn về hướng đi và tốc độ di chuyển. Biến đổi khí hậu làm dòng chảy khí quyển và nhiệt độ đại dương thất thường, khiến quỹ đạo bão trở nên phức tạp. Nhiều cơn bão gần đây đổi hướng bất ngờ ngay trước khi đổ bộ, gây khó khăn cho công tác phòng chống và ứng phó. Trên Biển Đông, các cơn bão Noru (2022), Talim và Saola (2023) đã cho thấy xu hướng này.
Bão Bualoi (bão số 10) là ví dụ điển hình, với tốc độ di chuyển lên tới 35 km/h, gần gấp đôi nhiều cơn bão bình thường. Khi tiến vào Bắc Trung Bộ, bão gây mưa to, gió mạnh, làm tốc mái nhà, bật gốc cây và thậm chí làm ô tô bị hất xuống hồ. Sự nhanh và bất thường của Bualoi cho thấy thách thức mà các khu vực ven biển phải đối mặt trong bối cảnh khí hậu ngày càng thay đổi.
Biến đổi khí hậu là yếu tố nền khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng dữ dội. Nhiệt độ nước biển tăng cao cung cấp thêm năng lượng cho bão, làm chúng dữ dội hơn và khó dự báo hơn. Một nghiên cứu năm 2024 trên tạp chí Environmental Research: Climate cho thấy từ 2019 đến 2023, phần lớn các cơn bão đều bị biến đổi khí hậu làm trầm trọng thêm, và toàn bộ bão hình thành trong năm 2024 cũng chịu tác động này.
Những phát hiện mới từ Đại học Purdue giúp lý giải sự khác biệt về kích thước bão đồng thời nhấn mạnh mức độ nguy hiểm gia tăng. Khi nước biển tiếp tục ấm lên và quỹ đạo bão khó đoán hơn, việc theo dõi và dự báo chính xác về kích thước lẫn hướng đi của bão là yếu tố quan trọng để giảm thiểu thiệt hại cho cộng đồng.
