Một chuỗi giá trị bắt đầu từ con người
Một chuỗi giá trị sầu riêng không bắt đầu từ một container xuất khẩu. Nó bắt đầu từ con người.
Từ người nông dân quyết định cách chăm sóc một vườn cây; người cán bộ kỹ thuật theo sát từng giai đoạn sinh trưởng; người thu mua lựa chọn và kết nối vùng nguyên liệu; đội ngũ kiểm soát chất lượng; những người làm sơ chế, đóng gói, logistics; cho đến người quản lý doanh nghiệp đứng phía sau để tổ chức tất cả các mắt xích đó thành một hệ thống.
Khi sầu riêng Việt Nam ngày càng bước sâu vào thị trường quốc tế, bài toán của doanh nghiệp cũng thay đổi. Không còn đơn giản là mua được hàng và bán được hàng. Một doanh nghiệp muốn đi đường dài phải biết xây dựng vùng nguyên liệu, tổ chức con người, kiểm soát chất lượng, tuân thủ tiêu chuẩn và quan trọng hơn cả là tạo dựng niềm tin giữa các bên trong chuỗi.
Từ thực tiễn hoạt động trong lĩnh vực thu mua, sơ chế, đóng gói và xuất khẩu sầu riêng, TẬP ĐOÀN TRÁI CÂY TÀI 001 cho rằng: muốn xây dựng một chuỗi giá trị bền vững, trước hết phải xây dựng được một đội ngũ con người có cùng tư duy và cùng trách nhiệm với sản phẩm mình tạo ra.
Doanh nhân không chỉ là người kinh doanh
Trong nông nghiệp, doanh nhân thường đứng ở vị trí kết nối nhiều nguồn lực khác nhau. Một bên là người nông dân với đất đai, kinh nghiệm và sản phẩm; một bên là thị trường với những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, tiêu chuẩn và tính minh bạch.
Khoảng cách giữa hai bên chính là nơi doanh nghiệp phải tạo ra giá trị.
Vì vậy, tư duy của doanh nhân nông nghiệp không thể chỉ dừng ở câu hỏi: mua giá nào, bán giá nào, lợi nhuận bao nhiêu? Câu hỏi lớn hơn phải là: làm thế nào để các mắt xích trong chuỗi cùng có khả năng phát triển và tạo ra giá trị lâu dài?
Người doanh nhân phải nhìn thấy được toàn bộ chuỗi thay vì chỉ nhìn vào một giao dịch. Một quyết định về thu mua có thể ảnh hưởng đến người nông dân; một yêu cầu về chất lượng có thể tác động đến vùng trồng; một sai sót trong khâu kiểm soát có thể ảnh hưởng đến cả lô hàng và uy tín của doanh nghiệp.
Từ cách nhìn đó, con người không còn là “chi phí nhân sự”, mà trở thành năng lực cốt lõi của doanh nghiệp.
Xây dựng chuỗi trước hết là xây dựng con người
Một vùng trồng có thể được mở rộng bằng hợp đồng. Một nhà máy có thể được xây dựng bằng vốn đầu tư. Một hệ thống quản lý có thể được thiết lập bằng công nghệ.
Nhưng tinh thần trách nhiệm, ý thức về chất lượng và chữ tín không thể hình thành chỉ bằng những khoản đầu tư đó.
Đó là lý do trong quá trình xây dựng chuỗi giá trị, doanh nghiệp phải từng bước hình thành một đội ngũ hiểu rằng mỗi công việc của mình đều liên quan đến công việc của người khác.
Người thu mua phải hiểu rằng phía sau một tấn sầu riêng là công sức của cả một mùa vụ. Người kỹ thuật phải hiểu rằng một hướng dẫn đúng có thể giúp kiểm soát chất lượng ngay từ đầu. Bộ phận chất lượng phải hiểu rằng việc kiểm tra không chỉ nhằm loại bỏ sản phẩm không đạt, mà còn giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro cho cả chuỗi. Người quản lý phải nhìn thấy mối liên hệ giữa con người, vùng nguyên liệu, thị trường và uy tín doanh nghiệp.
Khi mỗi người chỉ hoàn thành phần việc của mình, doanh nghiệp có một tập hợp các bộ phận. Nhưng khi mỗi người hiểu mình đang đóng góp vào mục tiêu chung, doanh nghiệp mới bắt đầu hình thành một chuỗi giá trị thực sự.
Từ tư duy cá nhân đến tư duy chuỗi
Một trong những thay đổi quan trọng của doanh nghiệp nông nghiệp hiện nay là chuyển từ tư duy “mua – bán” sang tư duy “liên kết – cùng phát triển”.
Trong mô hình đó, doanh nghiệp không thể chỉ tìm kiếm nguồn hàng khi thị trường cần. Doanh nghiệp phải chủ động đồng hành với vùng trồng, xây dựng đội ngũ kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, tổ chức thu mua và chuẩn hóa các khâu sau thu hoạch.
Tại TẬP ĐOÀN TRÁI CÂY TÀI 001, cách tiếp cận này được đặt trong định hướng kết nối các vùng sản xuất với hệ thống thu mua, sơ chế, đóng gói và thị trường tiêu thụ. Mục tiêu không chỉ là đưa sản phẩm ra thị trường, mà từng bước hình thành một phương thức làm việc trong đó mỗi mắt xích đều hiểu trách nhiệm của mình đối với toàn bộ chuỗi.
Bởi một chuỗi giá trị chỉ thực sự bền vững khi lợi ích không nằm ở một mắt xích duy nhất.
Tư duy dài hạn tạo nên giá trị dài hạn
Trong kinh doanh nông nghiệp, thị trường có thể thay đổi rất nhanh. Giá cả biến động, mùa vụ thay đổi, yêu cầu của thị trường ngày càng cao. Nếu doanh nghiệp chỉ chạy theo những lợi ích ngắn hạn, rất khó xây dựng được một chuỗi ổn định.
Tư duy doanh nhân vì thế phải hướng đến dài hạn.
Đó là tư duy dám đầu tư vào con người khi kết quả chưa thể nhìn thấy ngay; dám xây dựng quy trình dù nó làm tăng thêm công việc; dám giữ nguyên tắc về chất lượng dù thị trường có lúc nhiều áp lực; và quan trọng nhất là giữ chữ tín trong quan hệ với người nông dân, đối tác và khách hàng.
Doanh nghiệp có thể mua máy móc bằng vốn, xây kho bằng tiền, nhưng không thể mua được một chuỗi giá trị bền vững nếu thiếu con người có cùng tư duy và trách nhiệm.
Với TẬP ĐOÀN TRÁI CÂY TÀI 001, câu chuyện về chuỗi giá trị sầu riêng vì vậy không chỉ là câu chuyện của những vùng trồng, nhà máy hay những container hàng hóa. Đó trước hết là câu chuyện về những con người đang cùng nhau tạo ra giá trị.
Một người nông dân tạo ra sản phẩm. Một kỹ thuật viên tạo ra sự chuẩn hóa. Một nhân viên thu mua tạo ra sự kết nối. Một bộ phận chất lượng bảo vệ tiêu chuẩn. Một người quản lý kết nối tất cả những nguồn lực đó thành một hệ thống.
Và ở trung tâm của hệ thống ấy là tư duy của người doanh nhân: không chỉ tìm kiếm lợi nhuận từ một sản phẩm, mà kiến tạo một chuỗi giá trị có khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho nhiều người.
Đó cũng là cách một trái sầu riêng có thể đi xa hơn — không chỉ đi xa về địa lý, mà còn đi xa về giá trị của nông sản Việt Nam.
Tư duy bắt đầu từ con người
Trao đổi về định hướng xây dựng chuỗi giá trị sầu riêng bền vững, NCS. ThS. Trần Văn Tưởng – Tổng Giám đốc Tập đoàn Trái cây Tài 001 cho rằng, điều quan trọng nhất đối với một doanh nghiệp không chỉ là sở hữu nguồn lực, công nghệ hay cơ sở vật chất, mà là xây dựng được một đội ngũ con người có cùng tư duy, cùng trách nhiệm và cùng hướng đến những giá trị lâu dài.
“Doanh nghiệp có thể mua máy móc bằng vốn, xây kho bằng tiền, nhưng không thể mua được một chuỗi giá trị bền vững nếu thiếu con người có cùng tư duy và trách nhiệm.”
Theo ông Trần Văn Tưởng, khi mỗi người trong chuỗi hiểu rõ vai trò của mình và ý thức rằng kết quả công việc của mình có liên quan trực tiếp đến người khác, doanh nghiệp mới có thể hình thành một chuỗi giá trị thực sự. Đó không chỉ là cách tổ chức sản xuất – kinh doanh, mà còn là cách xây dựng niềm tin, trách nhiệm và giá trị lâu dài cho nông sản Việt Nam.
